दशम मण्डल

सूक्त 77: वीरों-से तेजस्वी मरुत्

ऋषि: स्यूमरश्मिर्भार्गवः · देवता: मरुतः · छन्द: त्रिष्टुप्, ५ जगती

8 श्लोक · 77 में से 191

इस अध्याय में क्या होता है

वीरों-से तेजस्वी मरुत्

स्यूमरश्मि भार्गव त्रिष्टुप् और जगती में मरुतों की स्तुति करते हैं; लगभग हर पंक्ति उपमा पर टिकी है। वे बादलों से वर्षा की तरह धन बिखेरते हैं; ऋषि उनके गण की स्तुति करते हैं कि वह चमके। युवकों ने शोभा के लिए आभूषण पहने; द्युलोक के पुत्र, आदित्य, वे बलवान हुए। वे द्यावापृथिवी से भी बढ़ गए, जैसे सूर्य बादलों से; वे वीरों-से साहसी, युवकों-से तेजस्वी हैं। भोर की ज्योति-से उज्ज्वल, बाजों-से, वे दूर तक जाते हैं। ऋषि उनसे द्वेष को दूर भगाने की विनती करते हैं। जो मरुतों को हव्य देता है, वह धन, वीर पुत्र और देवों का संरक्षण पाता है।

77.1

अ॒भ्र॒प्रुषो॒ न वा॒चा प्रु॑षा॒ वसु॑ ह॒विष्म॑न्तो॒ न य॒ज्ञा वि॑जा॒नुष॑ः ।
सु॒मारु॑तं॒ न ब्र॒ह्माण॑म॒र्हसे॑ ग॒णम॑स्तोष्येषां॒ न शो॒भसे॑

abhrapruṣo na vācā pruṣā vasu haviṣmanto na yajñā vijānuṣaḥ |
sumārutaṃ na brahmāṇamarhase gaṇamastoṣyeṣāṃ na śobhase

77.2

श्रि॒ये मर्या॑सो अ॒ञ्जीँर॑कृण्वत सु॒मारु॑तं॒ न पू॒र्वीरति॒ क्षप॑ः ।
दि॒वस्पु॒त्रास॒ एता॒ न ये॑तिर आदि॒त्यास॒स्ते अ॒क्रा न वा॑वृधुः

śriye maryāso añjīm̐rakṛṇvata sumārutaṃ na pūrvīrati kṣapaḥ |
divasputrāsa etā na yetira ādityāsaste akrā na vāvṛdhuḥ

77.3

प्र ये दि॒वः पृ॑थि॒व्या न ब॒र्हणा॒ त्मना॑ रिरि॒च्रे अ॒भ्रान्न सूर्य॑ः ।
पाज॑स्वन्तो॒ न वी॒राः प॑न॒स्यवो॑ रि॒शाद॑सो॒ न मर्या॑ अ॒भिद्य॑वः

pra ye divaḥ pṛthivyā na barhaṇā tmanā riricre abhrānna sūryaḥ |
pājasvanto na vīrāḥ panasyavo riśādaso na maryā abhidyavaḥ

77.4

यु॒ष्माकं॑ बु॒ध्ने अ॒पां न याम॑नि विथु॒र्यति॒ न म॒ही श्र॑थ॒र्यति॑ ।
वि॒श्वप्सु॑र्य॒ज्ञो अ॒र्वाग॒यं सु व॒ः प्रय॑स्वन्तो॒ न स॒त्राच॒ आ ग॑त

yuṣmākaṃ budhne apāṃ na yāmani vithuryati na mahī śratharyati |
viśvapsuryajño arvāgayaṃ su vaḥ prayasvanto na satrāca ā gata

77.5

यू॒यं धू॒र्षु प्र॒युजो॒ न र॒श्मिभि॒र्ज्योति॑ष्मन्तो॒ न भा॒सा व्यु॑ष्टिषु ।
श्ये॒नासो॒ न स्वय॑शसो रि॒शाद॑सः प्र॒वासो॒ न प्रसि॑तासः परि॒प्रुष॑ः

yūyaṃ dhūrṣu prayujo na raśmibhirjyotiṣmanto na bhāsā vyuṣṭiṣu |
śyenāso na svayaśaso riśādasaḥ pravāso na prasitāsaḥ paripruṣaḥ

77.6

प्र यद्वह॑ध्वे मरुतः परा॒काद्यू॒यं म॒हः सं॒वर॑णस्य॒ वस्व॑ः ।
वि॒दा॒नासो॑ वसवो॒ राध्य॑स्या॒राच्चि॒द्द्वेष॑ः सनु॒तर्यु॑योत

pra yadvahadhve marutaḥ parākādyūyaṃ mahaḥ saṃvaraṇasya vasvaḥ |
vidānāso vasavo rādhyasyārācciddveṣaḥ sanutaryuyota

77.7

य उ॒दृचि॑ य॒ज्ञे अ॑ध्वरे॒ष्ठा म॒रुद्भ्यो॒ न मानु॑षो॒ ददा॑शत् ।
रे॒वत्स वयो॑ दधते सु॒वीरं॒ स दे॒वाना॒मपि॑ गोपी॒थे अ॑स्तु

ya udṛci yajñe adhvareṣṭhā marudbhyo na mānuṣo dadāśat |
revatsa vayo dadhate suvīraṃ sa devānāmapi gopīthe astu

77.8

ते हि य॒ज्ञेषु॑ य॒ज्ञिया॑स॒ ऊमा॑ आदि॒त्येन॒ नाम्ना॒ शम्भ॑विष्ठाः ।
ते नो॑ऽवन्तु रथ॒तूर्म॑नी॒षां म॒हश्च॒ याम॑न्नध्व॒रे च॑का॒नाः

te hi yajñeṣu yajñiyāsa ūmā ādityena nāmnā śambhaviṣṭhāḥ |
te no'vantu rathatūrmanīṣāṃ mahaśca yāmannadhvare cakānāḥ

पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)