दशम मण्डल

सूक्त 65: एकमत होकर सब देव

ऋषि: वसुकर्णो वासुक्रः · देवता: विश्वे देवाः · छन्द: जगती, १५ त्रिष्टुप्

15 श्लोक · 65 में से 191

इस अध्याय में क्या होता है

एकमत होकर सब देव

वसुकर्ण वासुक्र जगती में विश्वेदेवों की स्तुति करते हैं। सूक्त नामों की सूची से खुलता है: अग्नि, इन्द्र, वरुण, मित्र, अर्यमा, वायु, पूषा, सरस्वती, आदित्य, विष्णु, मरुत्, सोम, रुद्र, अदिति और ब्रह्मणस्पति, सब एकमत। उन्होंने अपने बल से द्युलोक, पृथिवी और प्रकाशमान लोक थामे। मित्र और वरुण सजग मन से शासन करते हैं। अश्विनों को स्मरण किया गया है कि उन्होंने भुज्यु को संकट से निकाला, वध्रिमती को पुत्र श्याव दिया, विमद के लिए कमद्यू लाए और विश्वका को विष्णाप्व लौटाया। अन्तिम मन्त्र कहता है, वसिष्ठ ने समस्त लोकों पर स्थित अमर देवों की वन्दना की; वे सदा हमारी रक्षा करें।

65.1

अ॒ग्निरिन्द्रो॒ वरु॑णो मि॒त्रो अ॑र्य॒मा वा॒युः पू॒षा सर॑स्वती स॒जोष॑सः ।
आ॒दि॒त्या विष्णु॑र्म॒रुत॒ः स्व॑र्बृ॒हत्सोमो॑ रु॒द्रो अदि॑ति॒र्ब्रह्म॑ण॒स्पति॑ः

agnirindro varuṇo mitro aryamā vāyuḥ pūṣā sarasvatī sajoṣasaḥ |
ādityā viṣṇurmarutaḥ svarbṛhatsomo rudro aditirbrahmaṇaspatiḥ

65.2

इ॒न्द्रा॒ग्नी वृ॑त्र॒हत्ये॑षु॒ सत्प॑ती मि॒थो हि॑न्वा॒ना त॒न्वा॒३॒॑ समो॑कसा ।
अ॒न्तरि॑क्षं॒ मह्या प॑प्रु॒रोज॑सा॒ सोमो॑ घृत॒श्रीर्म॑हि॒मान॑मी॒रय॑न्

indrāgnī vṛtrahatyeṣu satpatī mitho hinvānā tanvā samokasā |
antarikṣaṃ mahyā paprurojasā somo ghṛtaśrīrmahimānamīrayan

65.3

तेषां॒ हि म॒ह्ना म॑ह॒ताम॑न॒र्वणां॒ स्तोमाँ॒ इय॑र्म्यृत॒ज्ञा ऋ॑ता॒वृधा॑म् ।
ये अ॑प्स॒वम॑र्ण॒वं चि॒त्ररा॑धस॒स्ते नो॑ रासन्तां म॒हये॑ सुमि॒त्र्याः

teṣāṃ hi mahnā mahatāmanarvaṇāṃ stomām̐ iyarmyṛtajñā ṛtāvṛdhām |
ye apsavamarṇavaṃ citrarādhasaste no rāsantāṃ mahaye sumitryāḥ

65.4

स्व॑र्णरम॒न्तरि॑क्षाणि रोच॒ना द्यावा॒भूमी॑ पृथि॒वीं स्क॑म्भु॒रोज॑सा ।
पृ॒क्षा इ॑व म॒हय॑न्तः सुरा॒तयो॑ दे॒वाः स्त॑वन्ते॒ मनु॑षाय सू॒रय॑ः

svarṇaramantarikṣāṇi rocanā dyāvābhūmī pṛthivīṃ skambhurojasā |
pṛkṣā iva mahayantaḥ surātayo devāḥ stavante manuṣāya sūrayaḥ

65.5

मि॒त्राय॑ शिक्ष॒ वरु॑णाय दा॒शुषे॒ या स॒म्राजा॒ मन॑सा॒ न प्र॒युच्छ॑तः ।
ययो॒र्धाम॒ धर्म॑णा॒ रोच॑ते बृ॒हद्ययो॑रु॒भे रोद॑सी॒ नाध॑सी॒ वृतौ॑

mitrāya śikṣa varuṇāya dāśuṣe yā samrājā manasā na prayucchataḥ |
yayordhāma dharmaṇā rocate bṛhadyayorubhe rodasī nādhasī vṛtau

65.6

या गौर्व॑र्त॒निं प॒र्येति॑ निष्कृ॒तं पयो॒ दुहा॑ना व्रत॒नीर॑वा॒रत॑ः ।
सा प्र॑ब्रुवा॒णा वरु॑णाय दा॒शुषे॑ दे॒वेभ्यो॑ दाशद्ध॒विषा॑ वि॒वस्व॑ते

yā gaurvartaniṃ paryeti niṣkṛtaṃ payo duhānā vratanīravārataḥ |
sā prabruvāṇā varuṇāya dāśuṣe devebhyo dāśaddhaviṣā vivasvate

65.7

दि॒वक्ष॑सो अग्निजि॒ह्वा ऋ॑ता॒वृध॑ ऋ॒तस्य॒ योनिं॑ विमृ॒शन्त॑ आसते ।
द्यां स्क॑भि॒त्व्य१॒॑प आ च॑क्रु॒रोज॑सा य॒ज्ञं ज॑नि॒त्वी त॒न्वी॒३॒॑ नि मा॑मृजुः

divakṣaso agnijihvā ṛtāvṛdha ṛtasya yoniṃ vimṛśanta āsate |
dyāṃ skabhitvyapa ā cakrurojasā yajñaṃ janitvī tanvī ni māmṛjuḥ

65.8

प॒रि॒क्षिता॑ पि॒तरा॑ पूर्व॒जाव॑री ऋ॒तस्य॒ योना॑ क्षयत॒ः समो॑कसा ।
द्यावा॑पृथि॒वी वरु॑णाय॒ सव्र॑ते घृ॒तव॒त्पयो॑ महि॒षाय॑ पिन्वतः

parikṣitā pitarā pūrvajāvarī ṛtasya yonā kṣayataḥ samokasā |
dyāvāpṛthivī varuṇāya savrate ghṛtavatpayo mahiṣāya pinvataḥ

65.9

प॒र्जन्या॒वाता॑ वृष॒भा पु॑री॒षिणे॑न्द्रवा॒यू वरु॑णो मि॒त्रो अ॑र्य॒मा ।
दे॒वाँ आ॑दि॒त्याँ अदि॑तिं हवामहे॒ ये पार्थि॑वासो दि॒व्यासो॑ अ॒प्सु ये

parjanyāvātā vṛṣabhā purīṣiṇendravāyū varuṇo mitro aryamā |
devām̐ ādityām̐ aditiṃ havāmahe ye pārthivāso divyāso apsu ye

65.10

त्वष्टा॑रं वा॒युमृ॑भवो॒ य ओह॑ते॒ दैव्या॒ होता॑रा उ॒षसं॑ स्व॒स्तये॑ ।
बृह॒स्पतिं॑ वृत्रखा॒दं सु॑मे॒धस॑मिन्द्रि॒यं सोमं॑ धन॒सा उ॑ ईमहे

tvaṣṭāraṃ vāyumṛbhavo ya ohate daivyā hotārā uṣasaṃ svastaye |
bṛhaspatiṃ vṛtrakhādaṃ sumedhasamindriyaṃ somaṃ dhanasā u īmahe

65.11

ब्रह्म॒ गामश्वं॑ ज॒नय॑न्त॒ ओष॑धी॒र्वन॒स्पती॑न्पृथि॒वीं पर्व॑ताँ अ॒पः ।
सूर्यं॑ दि॒वि रो॒हय॑न्तः सु॒दान॑व॒ आर्या॑ व्र॒ता वि॑सृ॒जन्तो॒ अधि॒ क्षमि॑

brahma gāmaśvaṃ janayanta oṣadhīrvanaspatīnpṛthivīṃ parvatām̐ apaḥ |
sūryaṃ divi rohayantaḥ sudānava āryā vratā visṛjanto adhi kṣami

65.12

भु॒ज्युमंह॑सः पिपृथो॒ निर॑श्विना॒ श्यावं॑ पु॒त्रं व॑ध्रिम॒त्या अ॑जिन्वतम् ।
क॒म॒द्युवं॑ विम॒दायो॑हथुर्यु॒वं वि॑ष्णा॒प्वं१॒॑ विश्व॑का॒याव॑ सृजथः

bhujyumaṃhasaḥ pipṛtho niraśvinā śyāvaṃ putraṃ vadhrimatyā ajinvatam |
kamadyuvaṃ vimadāyohathuryuvaṃ viṣṇāpvaṃ viśvakāyāva sṛjathaḥ

65.13

पावी॑रवी तन्य॒तुरेक॑पाद॒जो दि॒वो ध॒र्ता सिन्धु॒राप॑ः समु॒द्रिय॑ः ।
विश्वे॑ दे॒वास॑ः शृणव॒न्वचां॑सि मे॒ सर॑स्वती स॒ह धी॒भिः पुरं॑ध्या

pāvīravī tanyaturekapādajo divo dhartā sindhurāpaḥ samudriyaḥ |
viśve devāsaḥ śṛṇavanvacāṃsi me sarasvatī saha dhībhiḥ puraṃdhyā

65.14

विश्वे॑ दे॒वाः स॒ह धी॒भिः पुरं॑ध्या॒ मनो॒र्यज॑त्रा अ॒मृता॑ ऋत॒ज्ञाः ।
रा॒ति॒षाचो॑ अभि॒षाच॑ः स्व॒र्विद॒ः स्व१॒॑र्गिरो॒ ब्रह्म॑ सू॒क्तं जु॑षेरत

viśve devāḥ saha dhībhiḥ puraṃdhyā manoryajatrā amṛtā ṛtajñāḥ |
rātiṣāco abhiṣācaḥ svarvidaḥ svargiro brahma sūktaṃ juṣerata

65.15

दे॒वान्वसि॑ष्ठो अ॒मृता॑न्ववन्दे॒ ये विश्वा॒ भुव॑ना॒भि प्र॑त॒स्थुः ।
ते नो॑ रासन्तामुरुगा॒यम॒द्य यू॒यं पा॑त स्व॒स्तिभि॒ः सदा॑ नः

devānvasiṣṭho amṛtānvavande ye viśvā bhuvanābhi pratasthuḥ |
te no rāsantāmurugāyamadya yūyaṃ pāta svastibhiḥ sadā naḥ

पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)