दशम मण्डल

सूक्त 62: हे अङ्गिरसो, मनु के पुत्र को स्वीकारो

ऋषि: नाभानेदिष्ठो मानवः · देवता: विश्वे देवाः, १-६ अङ्गिरसो वा, ८-११ सावर्णेर्दानम् · छन्द: जगती, ५,८,९ अनुष्टुप्, प्रगाथ- - ६ बृहती, ७ सतोबृहती, १० गायत्री, ११ त्रिष्टुप्

11 श्लोक · 62 में से 191

इस अध्याय में क्या होता है

हे अङ्गिरसो, मनु के पुत्र को स्वीकारो

नाभानेदिष्ठ मानव मिश्र छन्दों में अङ्गिरसों का और फिर एक यजमान के दान का गुणगान करते हैं। हे अङ्गिरसो, जिन्होंने यज्ञ और दक्षिणा से इन्द्र की मित्रता और अमृतत्व पाया, जिन्होंने ऋत से गायें निकालीं और वल को तोड़ा, जिन्होंने सूर्य को द्युलोक पर चढ़ाया: तुम्हारा कल्याण हो, हे मेधावियो, मानव को स्वीकार करो। अङ्गिरस अनेक रूपों वाले हैं, अग्नि से जन्मे, उनमें नवग्व और दशग्व हैं। अन्तिम मन्त्र सावर्णि मनु के दान की प्रशंसा करते हैं जो एक साथ हजार गायें और सौ घोड़े देते हैं; उनकी दक्षिणा नदी-सी फैलती है।

62.1

ये य॒ज्ञेन॒ दक्षि॑णया॒ सम॑क्ता॒ इन्द्र॑स्य स॒ख्यम॑मृत॒त्वमा॑न॒श ।
तेभ्यो॑ भ॒द्रम॑ङ्गिरसो वो अस्तु॒ प्रति॑ गृभ्णीत मान॒वं सु॑मेधसः

ye yajñena dakṣiṇayā samaktā indrasya sakhyamamṛtatvamānaśa |
tebhyo bhadramaṅgiraso vo astu prati gṛbhṇīta mānavaṃ sumedhasaḥ

62.2

य उ॒दाज॑न्पि॒तरो॑ गो॒मयं॒ वस्वृ॒तेनाभि॑न्दन्परिवत्स॒रे व॒लम् ।
दी॒र्घा॒यु॒त्वम॑ङ्गिरसो वो अस्तु॒ प्रति॑ गृभ्णीत मान॒वं सु॑मेधसः

ya udājanpitaro gomayaṃ vasvṛtenābhindanparivatsare valam |
dīrghāyutvamaṅgiraso vo astu prati gṛbhṇīta mānavaṃ sumedhasaḥ

62.3

य ऋ॒तेन॒ सूर्य॒मारो॑हयन्दि॒व्यप्र॑थयन्पृथि॒वीं मा॒तरं॒ वि ।
सु॒प्र॒जा॒स्त्वम॑ङ्गिरसो वो अस्तु॒ प्रति॑ गृभ्णीत मान॒वं सु॑मेधसः

ya ṛtena sūryamārohayandivyaprathayanpṛthivīṃ mātaraṃ vi |
suprajāstvamaṅgiraso vo astu prati gṛbhṇīta mānavaṃ sumedhasaḥ

62.4

अ॒यं नाभा॑ वदति व॒ल्गु वो॑ गृ॒हे देव॑पुत्रा ऋषय॒स्तच्छृ॑णोतन ।
सु॒ब्र॒ह्म॒ण्यम॑ङ्गिरसो वो अस्तु॒ प्रति॑ गृभ्णीत मान॒वं सु॑मेधसः

ayaṃ nābhā vadati valgu vo gṛhe devaputrā ṛṣayastacchṛṇotana |
subrahmaṇyamaṅgiraso vo astu prati gṛbhṇīta mānavaṃ sumedhasaḥ

62.5

विरू॑पास॒ इदृष॑य॒स्त इद्ग॑म्भी॒रवे॑पसः ।
ते अङ्गि॑रसः सू॒नव॒स्ते अ॒ग्नेः परि॑ जज्ञिरे

virūpāsa idṛṣayasta idgambhīravepasaḥ |
te aṅgirasaḥ sūnavaste agneḥ pari jajñire

62.6

ये अ॒ग्नेः परि॑ जज्ञि॒रे विरू॑पासो दि॒वस्परि॑ ।
नव॑ग्वो॒ नु दश॑ग्वो॒ अङ्गि॑रस्तमो॒ सचा॑ दे॒वेषु॑ मंहते

ye agneḥ pari jajñire virūpāso divaspari |
navagvo nu daśagvo aṅgirastamo sacā deveṣu maṃhate

62.7

इन्द्रे॑ण यु॒जा निः सृ॑जन्त वा॒घतो॑ व्र॒जं गोम॑न्तम॒श्विन॑म् ।
स॒हस्रं॑ मे॒ दद॑तो अष्टक॒र्ण्य१॒॑ः श्रवो॑ दे॒वेष्व॑क्रत

indreṇa yujā niḥ sṛjanta vāghato vrajaṃ gomantamaśvinam |
sahasraṃ me dadato aṣṭakarṇyaḥ śravo deveṣvakrata

62.8

प्र नू॒नं जा॑यताम॒यं मनु॒स्तोक्मे॑व रोहतु ।
यः स॒हस्रं॑ श॒ताश्वं॑ स॒द्यो दा॒नाय॒ मंह॑ते

pra nūnaṃ jāyatāmayaṃ manustokmeva rohatu |
yaḥ sahasraṃ śatāśvaṃ sadyo dānāya maṃhate

62.9

न तम॑श्नोति॒ कश्च॒न दि॒व इ॑व॒ सान्वा॒रभ॑म् ।
सा॒व॒र्ण्यस्य॒ दक्षि॑णा॒ वि सिन्धु॑रिव पप्रथे

na tamaśnoti kaścana diva iva sānvārabham |
sāvarṇyasya dakṣiṇā vi sindhuriva paprathe

62.10

उ॒त दा॒सा प॑रि॒विषे॒ स्मद्दि॑ष्टी॒ गोप॑रीणसा ।
यदु॑स्तु॒र्वश्च॑ मामहे

uta dāsā pariviṣe smaddiṣṭī goparīṇasā |
yadusturvaśca māmahe

62.11

स॒ह॒स्र॒दा ग्रा॑म॒णीर्मा रि॑ष॒न्मनु॒ः सूर्ये॑णास्य॒ यत॑मानैतु॒ दक्षि॑णा ।
साव॑र्णेर्दे॒वाः प्र ति॑र॒न्त्वायु॒र्यस्मि॒न्नश्रा॑न्ता॒ अस॑नाम॒ वाज॑म्

sahasradā grāmaṇīrmā riṣanmanuḥ sūryeṇāsya yatamānaitu dakṣiṇā |
sāvarṇerdevāḥ pra tirantvāyuryasminnaśrāntā asanāma vājam

पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)