दशम मण्डल

सूक्त 60: यम से सुबन्धु का मन वापस

ऋषि: बन्धुः श्रुतबन्धुर्विप्रबन्धुर्गौपायनाः, ६ अगस्त्यस्वसा एषां माता ऋषिका · देवता: १-४, ६ असमातिः, ५ इन्द्रः, ७-११ जीवः, १२ हस्तः · छन्द: अनुष्टुप्, १-५ गायत्री, ८-९ पंक्तिः

12 श्लोक · 60 में से 191

इस अध्याय में क्या होता है

यम से सुबन्धु का मन वापस

गौपायन पहले तेजस्वी राजा असमाति की स्तुति करते हैं, जिनके व्रत में इक्ष्वाकु समृद्ध होते हैं। छठा मन्त्र उनकी माता, अगस्त्य की बहन, बोलती हैं। फिर वे सुबन्धु को जीवन में लौटाते हैं: यह माता है, यह पिता, जीवन आ गया; सुबन्धु, बाहर आओ। मैं वैवस्वत यम से सुबन्धु का मन वापस लाया हूँ। वायु नीचे बहती है, सूर्य नीचे तपता है; तुम्हारा रोग नीचे चला जाए। अन्तिम मन्त्र उपचार करने वाले हाथ को आशीष देता है: यह मेरा हाथ भाग्यवान है, और भी भाग्यवान, सर्वरोगहर, इसका स्पर्श मंगलमय।

60.1

आ जनं॑ त्वे॒षसं॑दृशं॒ माही॑नाना॒मुप॑स्तुतम् ।
अग॑न्म॒ बिभ्र॑तो॒ नम॑ः

ā janaṃ tveṣasaṃdṛśaṃ māhīnānāmupastutam |
aganma bibhrato namaḥ

60.2

अस॑मातिं नि॒तोश॑नं त्वे॒षं नि॑य॒यिनं॒ रथ॑म् ।
भ॒जेर॑थस्य॒ सत्प॑तिम्

asamātiṃ nitośanaṃ tveṣaṃ niyayinaṃ ratham |
bhajerathasya satpatim

60.3

यो जना॑न्महि॒षाँ इ॑वातित॒स्थौ पवी॑रवान् ।
उ॒ताप॑वीरवान्यु॒धा

yo janānmahiṣām̐ ivātitasthau pavīravān |
utāpavīravānyudhā

60.4

यस्ये॑क्ष्वा॒कुरुप॑ व्र॒ते रे॒वान्म॑रा॒य्येध॑ते ।
दि॒वी॑व॒ पञ्च॑ कृ॒ष्टय॑ः

yasyekṣvākurupa vrate revānmarāyyedhate |
divīva pañca kṛṣṭayaḥ

60.5

इन्द्र॑ क्ष॒त्रास॑मातिषु॒ रथ॑प्रोष्ठेषु धारय ।
दि॒वी॑व॒ सूर्यं॑ दृ॒शे

indra kṣatrāsamātiṣu rathaproṣṭheṣu dhāraya |
divīva sūryaṃ dṛśe

60.6

अ॒गस्त्य॑स्य॒ नद्भ्य॒ः सप्ती॑ युनक्षि॒ रोहि॑ता ।
प॒णीन्न्य॑क्रमीर॒भि विश्वा॑न्राजन्नरा॒धस॑ः

agastyasya nadbhyaḥ saptī yunakṣi rohitā |
paṇīnnyakramīrabhi viśvānrājannarādhasaḥ

60.7

अ॒यं मा॒तायं पि॒तायं जी॒वातु॒राग॑मत् ।
इ॒दं तव॑ प्र॒सर्प॑णं॒ सुब॑न्ध॒वेहि॒ निरि॑हि

ayaṃ mātāyaṃ pitāyaṃ jīvāturāgamat |
idaṃ tava prasarpaṇaṃ subandhavehi nirihi

60.8

यथा॑ यु॒गं व॑र॒त्रया॒ नह्य॑न्ति ध॒रुणा॑य॒ कम् ।
ए॒वा दा॑धार ते॒ मनो॑ जी॒वात॑वे॒ न मृ॒त्यवेऽथो॑ अरि॒ष्टता॑तये

yathā yugaṃ varatrayā nahyanti dharuṇāya kam |
evā dādhāra te mano jīvātave na mṛtyave'tho ariṣṭatātaye

60.9

यथे॒यं पृ॑थि॒वी म॒ही दा॒धारे॒मान्वन॒स्पती॑न् ।
ए॒वा दा॑धार ते॒ मनो॑ जी॒वात॑वे॒ न मृ॒त्यवेऽथो॑ अरि॒ष्टता॑तये

yatheyaṃ pṛthivī mahī dādhāremānvanaspatīn |
evā dādhāra te mano jīvātave na mṛtyave'tho ariṣṭatātaye

60.10

य॒माद॒हं वै॑वस्व॒तात्सु॒बन्धो॒र्मन॒ आभ॑रम् ।
जी॒वात॑वे॒ न मृ॒त्यवेऽथो॑ अरि॒ष्टता॑तये

yamādahaṃ vaivasvatātsubandhormana ābharam |
jīvātave na mṛtyave'tho ariṣṭatātaye

60.11

न्य१॒॑ग्वातोऽव॑ वाति॒ न्य॑क्तपति॒ सूर्य॑ः ।
नी॒चीन॑म॒घ्न्या दु॑हे॒ न्य॑ग्भवतु ते॒ रप॑ः

nyagvāto'va vāti nyaktapati sūryaḥ |
nīcīnamaghnyā duhe nyagbhavatu te rapaḥ

60.12

अ॒यं मे॒ हस्तो॒ भग॑वान॒यं मे॒ भग॑वत्तरः ।
अ॒यं मे॑ वि॒श्वभे॑षजो॒ऽयं शि॒वाभि॑मर्शनः

ayaṃ me hasto bhagavānayaṃ me bhagavattaraḥ |
ayaṃ me viśvabheṣajo'yaṃ śivābhimarśanaḥ

पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)