दशम मण्डल

सूक्त 59: निर्ऋति दूर चली जाए

ऋषि: बन्धुः श्रुतबन्धुर्विप्रबन्धुर्गोपायनाः · देवता: १-३ निर्ऋतिः, ४ निर्ऋतिः सोमश्च, ५-६ असुनीतिः, ७ पृथिवी-द्व्यन्तरिक्ष-सोम-पूष-पथ्या-स्वस्तयः, ८-१० द्यावापृथिवी, १० (पूर्वार्धस्य) इन्द्र-द्यावापृथिव्यः · छन्द: त्रिष्टुप्, ८ पङ्क्तिः, ९ महापङ्क्तिः, १० पङ्क्त्युत्तरा

10 श्लोक · 59 में से 191

इस अध्याय में क्या होता है

निर्ऋति दूर चली जाए

गौपायन भाई सुबन्धु के जीवन के लिए, अधिकतर त्रिष्टुप् में, प्रार्थना करते हैं। उसकी आयु फिर नई होकर आगे बढ़े, जैसे कुशल सारथी रथ बढ़ाता है; आरम्भिक मन्त्र इस पद पर रुकते हैं: निर्ऋति दूर चली जाए। हे सोम, हमें मृत्यु को न सौंपो; हम उगता सूर्य देखें और दिन-दिन वृद्धावस्था तक पहुँचें। फिर वे प्राण ले जाने वाली असुनीति से कहते हैं: मन हममें थामो, आँख और प्राण लौटाओ, हम देर तक उगता सूर्य देखें। पृथिवी, द्यौ, अन्तरिक्ष, सोम और पूषा शरीर और कल्याण का मार्ग लौटाएँ। द्यावापृथिवी से दोष हटाने और इन्द्र से उशीनर की गाड़ी खींचने वाला बैल जोतने की विनती है।

59.1

प्र ता॒र्यायु॑ः प्रत॒रं नवी॑य॒ः स्थाता॑रेव॒ क्रतु॑मता॒ रथ॑स्य ।
अध॒ च्यवा॑न॒ उत्त॑वी॒त्यर्थं॑ परात॒रं सु निरृ॑तिर्जिहीताम्

pra tāryāyuḥ prataraṃ navīyaḥ sthātāreva kratumatā rathasya |
adha cyavāna uttavītyarthaṃ parātaraṃ su nirṛtirjihītām

59.2

साम॒न्नु रा॒ये नि॑धि॒मन्न्वन्नं॒ करा॑महे॒ सु पु॑रु॒ध श्रवां॑सि ।
ता नो॒ विश्वा॑नि जरि॒ता म॑मत्तु परात॒रं सु निरृ॑तिर्जिहीताम्

sāmannu rāye nidhimannvannaṃ karāmahe su purudha śravāṃsi |
tā no viśvāni jaritā mamattu parātaraṃ su nirṛtirjihītām

59.3

अ॒भी ष्व१॒॑र्यः पौंस्यै॑र्भवेम॒ द्यौर्न भूमिं॑ गि॒रयो॒ नाज्रा॑न् ।
ता नो॒ विश्वा॑नि जरि॒ता चि॑केत परात॒रं सु निरृ॑तिर्जिहीताम्

abhī ṣvaryaḥ pauṃsyairbhavema dyaurna bhūmiṃ girayo nājrān |
tā no viśvāni jaritā ciketa parātaraṃ su nirṛtirjihītām

59.4

मो षु ण॑ः सोम मृ॒त्यवे॒ परा॑ दा॒ः पश्ये॑म॒ नु सूर्य॑मु॒च्चर॑न्तम् ।
द्युभि॑र्हि॒तो ज॑रि॒मा सू नो॑ अस्तु परात॒रं सु निरृ॑तिर्जिहीताम्

mo ṣu ṇaḥ soma mṛtyave parā dāḥ paśyema nu sūryamuccarantam |
dyubhirhito jarimā sū no astu parātaraṃ su nirṛtirjihītām

59.5

असु॑नीते॒ मनो॑ अ॒स्मासु॑ धारय जी॒वात॑वे॒ सु प्र ति॑रा न॒ आयु॑ः ।
रा॒र॒न्धि न॒ः सूर्य॑स्य सं॒दृशि॑ घृ॒तेन॒ त्वं त॒न्वं॑ वर्धयस्व

asunīte mano asmāsu dhāraya jīvātave su pra tirā na āyuḥ |
rārandhi naḥ sūryasya saṃdṛśi ghṛtena tvaṃ tanvaṃ vardhayasva

59.6

असु॑नीते॒ पुन॑र॒स्मासु॒ चक्षु॒ः पुन॑ः प्रा॒णमि॒ह नो॑ धेहि॒ भोग॑म् ।
ज्योक्प॑श्येम॒ सूर्य॑मु॒च्चर॑न्त॒मनु॑मते मृ॒ळया॑ नः स्व॒स्ति

asunīte punarasmāsu cakṣuḥ punaḥ prāṇamiha no dhehi bhogam |
jyokpaśyema sūryamuccarantamanumate mṛḻayā naḥ svasti

59.7

पुन॑र्नो॒ असुं॑ पृथि॒वी द॑दातु॒ पुन॒र्द्यौर्दे॒वी पुन॑र॒न्तरि॑क्षम् ।
पुन॑र्न॒ः सोम॑स्त॒न्वं॑ ददातु॒ पुन॑ः पू॒षा प॒थ्यां॒३॒॑ या स्व॒स्तिः

punarno asuṃ pṛthivī dadātu punardyaurdevī punarantarikṣam |
punarnaḥ somastanvaṃ dadātu punaḥ pūṣā pathyāṃ yā svastiḥ

59.8

शं रोद॑सी सु॒बन्ध॑वे य॒ह्वी ऋ॒तस्य॑ मा॒तरा॑ ।
भर॑ता॒मप॒ यद्रपो॒ द्यौः पृ॑थिवि क्ष॒मा रपो॒ मो षु ते॒ किं च॒नाम॑मत्

śaṃ rodasī subandhave yahvī ṛtasya mātarā |
bharatāmapa yadrapo dyauḥ pṛthivi kṣamā rapo mo ṣu te kiṃ canāmamat

59.9

अव॑ द्व॒के अव॑ त्रि॒का दि॒वश्च॑रन्ति भेष॒जा ।
क्ष॒मा च॑रि॒ष्ण्वे॑क॒कं भर॑ता॒मप॒ यद्रपो॒ द्यौः पृ॑थिवि क्ष॒मा रपो॒ मो षु ते॒ किं च॒नाम॑मत्

ava dvake ava trikā divaścaranti bheṣajā |
kṣamā cariṣṇvekakaṃ bharatāmapa yadrapo dyauḥ pṛthivi kṣamā rapo mo ṣu te kiṃ canāmamat

59.10

समि॑न्द्रेरय॒ गाम॑न॒ड्वाहं॒ य आव॑हदुशी॒नरा॑ण्या॒ अन॑ः ।
भर॑ता॒मप॒ यद्रपो॒ द्यौः पृ॑थिवि क्ष॒मा रपो॒ मो षु ते॒ किं च॒नाम॑मत्

samindreraya gāmanaḍvāhaṃ ya āvahaduśīnarāṇyā anaḥ |
bharatāmapa yadrapo dyauḥ pṛthivi kṣamā rapo mo ṣu te kiṃ canāmamat

पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)