दशम मण्डल

सूक्त 48: इन्द्र का वचन: मैं प्रथम स्वामी था

ऋषि: वैकुण्ठ इन्द्रः · देवता: इन्द्रः · छन्द: जगती, ७, १०-११ त्रिष्टुप्

11 श्लोक · 48 में से 191

इस अध्याय में क्या होता है

इन्द्र का वचन: मैं प्रथम स्वामी था

यहाँ ऋषि स्वयं वैकुण्ठ इन्द्र हैं, और इन्द्र जगती तथा त्रिष्टुप् में प्रथम पुरुष में बोलते हैं। मैं धन का पहला स्वामी था; प्राणी मुझे पिता की तरह पुकारते हैं। मैंने त्रित के लिए अहि से गायें जीतीं, दध्यङ् और मातरिश्वा को गोसमूह दिए। त्वष्टा ने मेरा लोहे का वज्र गढ़ा। मैं कभी हारता नहीं, मृत्यु के आगे कभी नहीं झुकता; सोम निचोड़ने वालो, मुझसे धन माँगो। एक, दो या तीन मेरे विरुद्ध क्या करेंगे? मैं शत्रुओं को खलिहान के पूलों की तरह कूटता हूँ। अन्त में इन्द्र कहते हैं कि वे आदित्यों, वसुओं और रुद्रों के धाम का उल्लंघन नहीं करते।

48.1

अ॒हं भु॑वं॒ वसु॑नः पू॒र्व्यस्पति॑र॒हं धना॑नि॒ सं ज॑यामि॒ शश्व॑तः ।
मां ह॑वन्ते पि॒तरं॒ न ज॒न्तवो॒ऽहं दा॒शुषे॒ वि भ॑जामि॒ भोज॑नम्

ahaṃ bhuvaṃ vasunaḥ pūrvyaspatirahaṃ dhanāni saṃ jayāmi śaśvataḥ |
māṃ havante pitaraṃ na jantavo'haṃ dāśuṣe vi bhajāmi bhojanam

48.2

अ॒हमिन्द्रो॒ रोधो॒ वक्षो॒ अथ॑र्वणस्त्रि॒ताय॒ गा अ॑जनय॒महे॒रधि॑ ।
अ॒हं दस्यु॑भ्य॒ः परि॑ नृ॒म्णमा द॑दे गो॒त्रा शिक्ष॑न्दधी॒चे मा॑त॒रिश्व॑ने

ahamindro rodho vakṣo atharvaṇastritāya gā ajanayamaheradhi |
ahaṃ dasyubhyaḥ pari nṛmṇamā dade gotrā śikṣandadhīce mātariśvane

48.3

मह्यं॒ त्वष्टा॒ वज्र॑मतक्षदाय॒सं मयि॑ दे॒वासो॑ऽवृज॒न्नपि॒ क्रतु॑म् ।
ममानी॑कं॒ सूर्य॑स्येव दु॒ष्टरं॒ मामार्य॑न्ति कृ॒तेन॒ कर्त्वे॑न च

mahyaṃ tvaṣṭā vajramatakṣadāyasaṃ mayi devāso'vṛjannapi kratum |
mamānīkaṃ sūryasyeva duṣṭaraṃ māmāryanti kṛtena kartvena ca

48.4

अ॒हमे॒तं ग॒व्यय॒मश्व्यं॑ प॒शुं पु॑री॒षिणं॒ साय॑केना हिर॒ण्यय॑म् ।
पु॒रू स॒हस्रा॒ नि शि॑शामि दा॒शुषे॒ यन्मा॒ सोमा॑स उ॒क्थिनो॒ अम॑न्दिषुः

ahametaṃ gavyayamaśvyaṃ paśuṃ purīṣiṇaṃ sāyakenā hiraṇyayam |
purū sahasrā ni śiśāmi dāśuṣe yanmā somāsa ukthino amandiṣuḥ

48.5

अ॒हमिन्द्रो॒ न परा॑ जिग्य॒ इद्धनं॒ न मृ॒त्यवेऽव॑ तस्थे॒ कदा॑ च॒न ।
सोम॒मिन्मा॑ सु॒न्वन्तो॑ याचता॒ वसु॒ न मे॑ पूरवः स॒ख्ये रि॑षाथन

ahamindro na parā jigya iddhanaṃ na mṛtyave'va tasthe kadā cana |
somaminmā sunvanto yācatā vasu na me pūravaḥ sakhye riṣāthana

48.6

अ॒हमे॒ताञ्छाश्व॑सतो॒ द्वाद्वेन्द्रं॒ ये वज्रं॑ यु॒धयेऽकृ॑ण्वत ।
आ॒ह्वय॑मानाँ॒ अव॒ हन्म॑नाहनं दृ॒ळ्हा वद॒न्नन॑मस्युर्नम॒स्विन॑ः

ahametāñchāśvasato dvādvendraṃ ye vajraṃ yudhaye'kṛṇvata |
āhvayamānām̐ ava hanmanāhanaṃ dṛḻhā vadannanamasyurnamasvinaḥ

48.7

अ॒भी॒३॒॑दमेक॒मेको॑ अस्मि नि॒ष्षाळ॒भी द्वा किमु॒ त्रय॑ः करन्ति ।
खले॒ न प॒र्षान्प्रति॑ हन्मि॒ भूरि॒ किं मा॑ निन्दन्ति॒ शत्र॑वोऽनि॒न्द्राः

abhīdamekameko asmi niṣṣāḻabhī dvā kimu trayaḥ karanti |
khale na parṣānprati hanmi bhūri kiṃ mā nindanti śatravo'nindrāḥ

48.8

अ॒हं गु॒ङ्गुभ्यो॑ अतिथि॒ग्वमिष्क॑र॒मिषं॒ न वृ॑त्र॒तुरं॑ वि॒क्षु धा॑रयम् ।
यत्प॑र्णय॒घ्न उ॒त वा॑ करञ्ज॒हे प्राहं म॒हे वृ॑त्र॒हत्ये॒ अशु॑श्रवि

ahaṃ guṅgubhyo atithigvamiṣkaramiṣaṃ na vṛtraturaṃ vikṣu dhārayam |
yatparṇayaghna uta vā karañjahe prāhaṃ mahe vṛtrahatye aśuśravi

48.9

प्र मे॒ नमी॑ सा॒प्य इ॒षे भु॒जे भू॒द्गवा॒मेषे॑ स॒ख्या कृ॑णुत द्वि॒ता ।
दि॒द्युं यद॑स्य समि॒थेषु॑ मं॒हय॒मादिदे॑नं॒ शंस्य॑मु॒क्थ्यं॑ करम्

pra me namī sāpya iṣe bhuje bhūdgavāmeṣe sakhyā kṛṇuta dvitā |
didyuṃ yadasya samitheṣu maṃhayamādidenaṃ śaṃsyamukthyaṃ karam

48.10

प्र नेम॑स्मिन्ददृशे॒ सोमो॑ अ॒न्तर्गो॒पा नेम॑मा॒विर॒स्था कृ॑णोति ।
स ति॒ग्मशृ॑ङ्गं वृष॒भं युयु॑त्सन्द्रु॒हस्त॑स्थौ बहु॒ले ब॒द्धो अ॒न्तः

pra nemasmindadṛśe somo antargopā nemamāvirasthā kṛṇoti |
sa tigmaśṛṅgaṃ vṛṣabhaṃ yuyutsandruhastasthau bahule baddho antaḥ

48.11

आ॒दि॒त्यानां॒ वसू॑नां रु॒द्रिया॑णां दे॒वो दे॒वानां॒ न मि॑नामि॒ धाम॑ ।
ते मा॑ भ॒द्राय॒ शव॑से ततक्षु॒रप॑राजित॒मस्तृ॑त॒मषा॑ळ्हम्

ādityānāṃ vasūnāṃ rudriyāṇāṃ devo devānāṃ na mināmi dhāma |
te mā bhadrāya śavase tatakṣuraparājitamastṛtamaṣāḻham

पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)