दशम मण्डल

सूक्त 44: आओ इन्द्र, स्वयं के स्वामी

ऋषि: कृष्ण आङ्गिरसः · देवता: इन्द्रः · छन्द: जगती, १-३, १०-११ त्रिष्टुप्

11 श्लोक · 44 में से 191

इस अध्याय में क्या होता है

आओ इन्द्र, स्वयं के स्वामी

कृष्ण आङ्गिरस स्वराट् और बलवान इन्द्र को आनन्द के लिए आने का निमन्त्रण देते हैं। उनका रथ दृढ़ है, घोड़े वश में हैं, वज्र मुट्ठी में है; घोड़े उस सच्चे बल वाले वृषभ को इस उत्सव में ले आएँ। सोम पीकर इन्द्र काँपते पर्वतों को थामते हैं, द्युलोक को गरजाते हैं और दोनों लोकों को अलग थामते हैं। ऋषि उनका भेद बताते हैं जो यज्ञ की नाव पर चढ़ गए और उन मूढ़ों का जो न चढ़ सके और यहीं डूब गए। वे इन्द्र को सुघड़ अंकुश भेंट करते हैं और अन्त में गायों, जौ और बृहस्पति व इन्द्र की रक्षा वाला पद दोहराते हैं।

44.1

आ या॒त्विन्द्र॒ः स्वप॑ति॒र्मदा॑य॒ यो धर्म॑णा तूतुजा॒नस्तुवि॑ष्मान् ।
प्र॒त्व॒क्षा॒णो अति॒ विश्वा॒ सहां॑स्यपा॒रेण॑ मह॒ता वृष्ण्ये॑न

ā yātvindraḥ svapatirmadāya yo dharmaṇā tūtujānastuviṣmān |
pratvakṣāṇo ati viśvā sahāṃsyapāreṇa mahatā vṛṣṇyena

44.2

सु॒ष्ठामा॒ रथ॑ः सु॒यमा॒ हरी॑ ते मि॒म्यक्ष॒ वज्रो॑ नृपते॒ गभ॑स्तौ ।
शीभं॑ राजन्सु॒पथा या॑ह्य॒र्वाङ्वर्धा॑म ते प॒पुषो॒ वृष्ण्या॑नि

suṣṭhāmā rathaḥ suyamā harī te mimyakṣa vajro nṛpate gabhastau |
śībhaṃ rājansupathā yāhyarvāṅvardhāma te papuṣo vṛṣṇyāni

44.3

एन्द्र॒वाहो॑ नृ॒पतिं॒ वज्र॑बाहुमु॒ग्रमु॒ग्रास॑स्तवि॒षास॑ एनम् ।
प्रत्व॑क्षसं वृष॒भं स॒त्यशु॑ष्म॒मेम॑स्म॒त्रा स॑ध॒मादो॑ वहन्तु

endravāho nṛpatiṃ vajrabāhumugramugrāsastaviṣāsa enam |
pratvakṣasaṃ vṛṣabhaṃ satyaśuṣmamemasmatrā sadhamādo vahantu

44.4

ए॒वा पतिं॑ द्रोण॒साचं॒ सचे॑तसमू॒र्जः स्क॒म्भं ध॒रुण॒ आ वृ॑षायसे ।
ओज॑ः कृष्व॒ सं गृ॑भाय॒ त्वे अप्यसो॒ यथा॑ केनि॒पाना॑मि॒नो वृ॒धे

evā patiṃ droṇasācaṃ sacetasamūrjaḥ skambhaṃ dharuṇa ā vṛṣāyase |
ojaḥ kṛṣva saṃ gṛbhāya tve apyaso yathā kenipānāmino vṛdhe

44.5

गम॑न्न॒स्मे वसू॒न्या हि शंसि॑षं स्वा॒शिषं॒ भर॒मा या॑हि सो॒मिन॑ः ।
त्वमी॑शिषे॒ सास्मिन्ना स॑त्सि ब॒र्हिष्य॑नाधृ॒ष्या तव॒ पात्रा॑णि॒ धर्म॑णा

gamannasme vasūnyā hi śaṃsiṣaṃ svāśiṣaṃ bharamā yāhi sominaḥ |
tvamīśiṣe sāsminnā satsi barhiṣyanādhṛṣyā tava pātrāṇi dharmaṇā

44.6

पृथ॒क्प्राय॑न्प्रथ॒मा दे॒वहू॑त॒योऽकृ॑ण्वत श्रव॒स्या॑नि दु॒ष्टरा॑ ।
न ये शे॒कुर्य॒ज्ञियां॒ नाव॑मा॒रुह॑मी॒र्मैव ते न्य॑विशन्त॒ केप॑यः

pṛthakprāyanprathamā devahūtayo'kṛṇvata śravasyāni duṣṭarā |
na ye śekuryajñiyāṃ nāvamāruhamīrmaiva te nyaviśanta kepayaḥ

44.7

ए॒वैवापा॒गप॑रे सन्तु दू॒ढ्योऽश्वा॒ येषां॑ दु॒र्युज॑ आयुयु॒ज्रे ।
इ॒त्था ये प्रागुप॑रे॒ सन्ति॑ दा॒वने॑ पु॒रूणि॒ यत्र॑ व॒युना॑नि॒ भोज॑ना

evaivāpāgapare santu dūḍhyo'śvā yeṣāṃ duryuja āyuyujre |
itthā ye prāgupare santi dāvane purūṇi yatra vayunāni bhojanā

44.8

गि॒रीँरज्रा॒न्रेज॑मानाँ अधारय॒द्द्यौः क्र॑न्दद॒न्तरि॑क्षाणि कोपयत् ।
स॒मी॒ची॒ने धि॒षणे॒ वि ष्क॑भायति॒ वृष्ण॑ः पी॒त्वा मद॑ उ॒क्थानि॑ शंसति

girīm̐rajrānrejamānām̐ adhārayaddyauḥ krandadantarikṣāṇi kopayat |
samīcīne dhiṣaṇe vi ṣkabhāyati vṛṣṇaḥ pītvā mada ukthāni śaṃsati

44.9

इ॒मं बि॑भर्मि॒ सुकृ॑तं ते अङ्कु॒शं येना॑रु॒जासि॑ मघवञ्छफा॒रुज॑ः ।
अ॒स्मिन्सु ते॒ सव॑ने अस्त्वो॒क्यं॑ सु॒त इ॒ष्टौ म॑घवन्बो॒ध्याभ॑गः

imaṃ bibharmi sukṛtaṃ te aṅkuśaṃ yenārujāsi maghavañchaphārujaḥ |
asminsu te savane astvokyaṃ suta iṣṭau maghavanbodhyābhagaḥ

44.10

गोभि॑ष्टरे॒माम॑तिं दु॒रेवां॒ यवे॑न॒ क्षुधं॑ पुरुहूत॒ विश्वा॑म् ।
व॒यं राज॑भिः प्रथ॒मा धना॑न्य॒स्माके॑न वृ॒जने॑ना जयेम

gobhiṣṭaremāmatiṃ durevāṃ yavena kṣudhaṃ puruhūta viśvām |
vayaṃ rājabhiḥ prathamā dhanānyasmākena vṛjanenā jayema

44.11

बृह॒स्पति॑र्न॒ः परि॑ पातु प॒श्चादु॒तोत्त॑रस्मा॒दध॑रादघा॒योः ।
इन्द्र॑ः पु॒रस्ता॑दु॒त म॑ध्य॒तो न॒ः सखा॒ सखि॑भ्यो॒ वरि॑वः कृणोतु

bṛhaspatirnaḥ pari pātu paścādutottarasmādadharādaghāyoḥ |
indraḥ purastāduta madhyato naḥ sakhā sakhibhyo varivaḥ kṛṇotu

पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)