दशम मण्डल

सूक्त 43: पत्नियों-सी इन्द्र से लिपटी स्तुतियाँ

ऋषि: कृष्ण आङ्गिरसः · देवता: इन्द्रः · छन्द: जगती, १०-११ त्रिष्टुप्

11 श्लोक · 43 में से 191

इस अध्याय में क्या होता है

पत्नियों-सी इन्द्र से लिपटी स्तुतियाँ

कृष्ण आङ्गिरस फिर इन्द्र की स्तुति करते हैं, अधिकतर जगती में। उनकी एकमन स्तुतियाँ मघवा से वैसे लिपटती हैं जैसे पत्नियाँ पति से। ऋषि कहते हैं, मेरा मन तुमसे कभी नहीं हटता; राजा की तरह कुशासन पर बैठो और पियो। सोम की बूँदें इन्द्र पर वैसे बैठती हैं जैसे पत्तेदार वृक्ष पर पक्षी, और वैसे बहती हैं जैसे नदियाँ समुद्र में या नालियाँ सरोवर में; सात नदियाँ उनका बल बढ़ाती हैं। उन्होंने मनु के लिए सूर्य जीता और रोके हुए जल खोले। अन्त में परशु के ज्योति के साथ उठने की कामना है और वही गायों, जौ, बृहस्पति और इन्द्र वाला पद।

43.1

अच्छा॑ म॒ इन्द्रं॑ म॒तय॑ः स्व॒र्विद॑ः स॒ध्रीची॒र्विश्वा॑ उश॒तीर॑नूषत ।
परि॑ ष्वजन्ते॒ जन॑यो॒ यथा॒ पतिं॒ मर्यं॒ न शु॒न्ध्युं म॒घवा॑नमू॒तये॑

acchā ma indraṃ matayaḥ svarvidaḥ sadhrīcīrviśvā uśatīranūṣata |
pari ṣvajante janayo yathā patiṃ maryaṃ na śundhyuṃ maghavānamūtaye

43.2

न घा॑ त्व॒द्रिगप॑ वेति मे॒ मन॒स्त्वे इत्कामं॑ पुरुहूत शिश्रय ।
राजे॑व दस्म॒ नि ष॒दोऽधि॑ ब॒र्हिष्य॒स्मिन्सु सोमे॑ऽव॒पान॑मस्तु ते

na ghā tvadrigapa veti me manastve itkāmaṃ puruhūta śiśraya |
rājeva dasma ni ṣado'dhi barhiṣyasminsu some'vapānamastu te

43.3

वि॒षू॒वृदिन्द्रो॒ अम॑तेरु॒त क्षु॒धः स इद्रा॒यो म॒घवा॒ वस्व॑ ईशते ।
तस्येदि॒मे प्र॑व॒णे स॒प्त सिन्ध॑वो॒ वयो॑ वर्धन्ति वृष॒भस्य॑ शु॒ष्मिण॑ः

viṣūvṛdindro amateruta kṣudhaḥ sa idrāyo maghavā vasva īśate |
tasyedime pravaṇe sapta sindhavo vayo vardhanti vṛṣabhasya śuṣmiṇaḥ

43.4

वयो॒ न वृ॒क्षं सु॑पला॒शमास॑द॒न्सोमा॑स॒ इन्द्रं॑ म॒न्दिन॑श्चमू॒षद॑ः ।
प्रैषा॒मनी॑कं॒ शव॑सा॒ दवि॑द्युतद्वि॒दत्स्व१॒॑र्मन॑वे॒ ज्योति॒रार्य॑म्

vayo na vṛkṣaṃ supalāśamāsadansomāsa indraṃ mandinaścamūṣadaḥ |
praiṣāmanīkaṃ śavasā davidyutadvidatsvarmanave jyotirāryam

43.5

कृ॒तं न श्व॒घ्नी वि चि॑नोति॒ देव॑ने सं॒वर्गं॒ यन्म॒घवा॒ सूर्यं॒ जय॑त् ।
न तत्ते॑ अ॒न्यो अनु॑ वी॒र्यं॑ शक॒न्न पु॑रा॒णो म॑घव॒न्नोत नूत॑नः

kṛtaṃ na śvaghnī vi cinoti devane saṃvargaṃ yanmaghavā sūryaṃ jayat |
na tatte anyo anu vīryaṃ śakanna purāṇo maghavannota nūtanaḥ

43.6

विशं॑विशं म॒घवा॒ पर्य॑शायत॒ जना॑नां॒ धेना॑ अव॒चाक॑श॒द्वृषा॑ ।
यस्याह॑ श॒क्रः सव॑नेषु॒ रण्य॑ति॒ स ती॒व्रैः सोमै॑ः सहते पृतन्य॒तः

viśaṃviśaṃ maghavā paryaśāyata janānāṃ dhenā avacākaśadvṛṣā |
yasyāha śakraḥ savaneṣu raṇyati sa tīvraiḥ somaiḥ sahate pṛtanyataḥ

43.7

आपो॒ न सिन्धु॑म॒भि यत्स॒मक्ष॑र॒न्सोमा॑स॒ इन्द्रं॑ कु॒ल्या इ॑व ह्र॒दम् ।
वर्ध॑न्ति॒ विप्रा॒ महो॑ अस्य॒ साद॑ने॒ यवं॒ न वृ॒ष्टिर्दि॒व्येन॒ दानु॑ना

āpo na sindhumabhi yatsamakṣaransomāsa indraṃ kulyā iva hradam |
vardhanti viprā maho asya sādane yavaṃ na vṛṣṭirdivyena dānunā

43.8

वृषा॒ न क्रु॒द्धः प॑तय॒द्रज॒स्स्वा यो अ॒र्यप॑त्नी॒रकृ॑णोदि॒मा अ॒पः ।
स सु॑न्व॒ते म॒घवा॑ जी॒रदा॑न॒वेऽवि॑न्द॒ज्ज्योति॒र्मन॑वे ह॒विष्म॑ते

vṛṣā na kruddhaḥ patayadrajassvā yo aryapatnīrakṛṇodimā apaḥ |
sa sunvate maghavā jīradānave'vindajjyotirmanave haviṣmate

43.9

उज्जा॑यतां पर॒शुर्ज्योति॑षा स॒ह भू॒या ऋ॒तस्य॑ सु॒दुघा॑ पुराण॒वत् ।
वि रो॑चतामरु॒षो भा॒नुना॒ शुचि॒ः स्व१॒॑र्ण शु॒क्रं शु॑शुचीत॒ सत्प॑तिः

ujjāyatāṃ paraśurjyotiṣā saha bhūyā ṛtasya sudughā purāṇavat |
vi rocatāmaruṣo bhānunā śuciḥ svarṇa śukraṃ śuśucīta satpatiḥ

43.10

गोभि॑ष्टरे॒माम॑तिं दु॒रेवां॒ यवे॑न॒ क्षुधं॑ पुरुहूत॒ विश्वा॑म् ।
व॒यं राज॑भिः प्रथ॒मा धना॑न्य॒स्माके॑न वृ॒जने॑ना जयेम

gobhiṣṭaremāmatiṃ durevāṃ yavena kṣudhaṃ puruhūta viśvām |
vayaṃ rājabhiḥ prathamā dhanānyasmākena vṛjanenā jayema

43.11

बृह॒स्पति॑र्न॒ः परि॑ पातु प॒श्चादु॒तोत्त॑रस्मा॒दध॑रादघा॒योः ।
इन्द्र॑ः पु॒रस्ता॑दु॒त म॑ध्य॒तो न॒ः सखा॒ सखि॑भ्यो॒ वरि॑वः कृणोतु

bṛhaspatirnaḥ pari pātu paścādutottarasmādadharādaghāyoḥ |
indraḥ purastāduta madhyato naḥ sakhā sakhibhyo varivaḥ kṛṇotu

पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)