दशम मण्डल

सूक्त 104: हरि-अश्वों वाले इन्द्र के लिए सोम

ऋषि: अष्टको वैश्वामित्रः · देवता: इन्द्रः · छन्द: त्रिष्टुप्

11 श्लोक · 104 में से 191

इस अध्याय में क्या होता है

हरि-अश्वों वाले इन्द्र के लिए सोम

अष्टक वैश्वामित्र त्रिष्टुप् में इन्द्र को आमंत्रित करते हैं। सोम निचोड़ा गया है; वह अपने हरि अश्वों के साथ शीघ्र आए, जल में धुला रस पिए और पेट भरे। ऋषियों के स्तोत्र उसकी ओर दौड़ते हैं। ऋत को जानने वाले उशिज गायक मनु के घर में उसके बल का गान करते खड़े हैं। दुर्ग-भेदक इन्द्र ने सात दिव्य जलों को पार किया और निन्यानवे बहती धाराएँ खोलीं, देवों और मनुष्य के लिए मार्ग पाया। अकेले, जागते हुए उसने महान जलों को शाप से छुड़ाया और वृत्र को मारकर विस्तृत स्थान बनाया। अंतिम मन्त्र युद्ध में सहायता के लिए सुनने वाले, शत्रु-नाशक मघवा इन्द्र को पुकारता है।

104.1

असा॑वि॒ सोम॑ः पुरुहूत॒ तुभ्यं॒ हरि॑भ्यां य॒ज्ञमुप॑ याहि॒ तूय॑म् ।
तुभ्यं॒ गिरो॒ विप्र॑वीरा इया॒ना द॑धन्वि॒र इ॑न्द्र॒ पिबा॑ सु॒तस्य॑

asāvi somaḥ puruhūta tubhyaṃ haribhyāṃ yajñamupa yāhi tūyam |
tubhyaṃ giro vipravīrā iyānā dadhanvira indra pibā sutasya

104.2

अ॒प्सु धू॒तस्य॑ हरिव॒ः पिबे॒ह नृभि॑ः सु॒तस्य॑ ज॒ठरं॑ पृणस्व ।
मि॒मि॒क्षुर्यमद्र॑य इन्द्र॒ तुभ्यं॒ तेभि॑र्वर्धस्व॒ मद॑मुक्थवाहः

apsu dhūtasya harivaḥ pibeha nṛbhiḥ sutasya jaṭharaṃ pṛṇasva |
mimikṣuryamadraya indra tubhyaṃ tebhirvardhasva madamukthavāhaḥ

104.3

प्रोग्रां पी॒तिं वृष्ण॑ इयर्मि स॒त्यां प्र॒यै सु॒तस्य॑ हर्यश्व॒ तुभ्य॑म् ।
इन्द्र॒ धेना॑भिरि॒ह मा॑दयस्व धी॒भिर्विश्वा॑भि॒ः शच्या॑ गृणा॒नः

progrāṃ pītiṃ vṛṣṇa iyarmi satyāṃ prayai sutasya haryaśva tubhyam |
indra dhenābhiriha mādayasva dhībhirviśvābhiḥ śacyā gṛṇānaḥ

104.4

ऊ॒ती श॑चीव॒स्तव॑ वी॒र्ये॑ण॒ वयो॒ दधा॑ना उ॒शिज॑ ऋत॒ज्ञाः ।
प्र॒जाव॑दिन्द्र॒ मनु॑षो दुरो॒णे त॒स्थुर्गृ॒णन्त॑ः सध॒माद्या॑सः

ūtī śacīvastava vīryeṇa vayo dadhānā uśija ṛtajñāḥ |
prajāvadindra manuṣo duroṇe tasthurgṛṇantaḥ sadhamādyāsaḥ

104.5

प्रणी॑तिभिष्टे हर्यश्व सु॒ष्टोः सु॑षु॒म्नस्य॑ पुरु॒रुचो॒ जना॑सः ।
मंहि॑ष्ठामू॒तिं वि॒तिरे॒ दधा॑नाः स्तो॒तार॑ इन्द्र॒ तव॑ सू॒नृता॑भिः

praṇītibhiṣṭe haryaśva suṣṭoḥ suṣumnasya pururuco janāsaḥ |
maṃhiṣṭhāmūtiṃ vitire dadhānāḥ stotāra indra tava sūnṛtābhiḥ

104.6

उप॒ ब्रह्मा॑णि हरिवो॒ हरि॑भ्यां॒ सोम॑स्य याहि पी॒तये॑ सु॒तस्य॑ ।
इन्द्र॑ त्वा य॒ज्ञः क्षम॑माणमानड्दा॒श्वाँ अ॑स्यध्व॒रस्य॑ प्रके॒तः

upa brahmāṇi harivo haribhyāṃ somasya yāhi pītaye sutasya |
indra tvā yajñaḥ kṣamamāṇamānaḍdāśvām̐ asyadhvarasya praketaḥ

104.7

स॒हस्र॑वाजमभिमाति॒षाहं॑ सु॒तेर॑णं म॒घवा॑नं सुवृ॒क्तिम् ।
उप॑ भूषन्ति॒ गिरो॒ अप्र॑तीत॒मिन्द्रं॑ नम॒स्या ज॑रि॒तुः प॑नन्त

sahasravājamabhimātiṣāhaṃ suteraṇaṃ maghavānaṃ suvṛktim |
upa bhūṣanti giro apratītamindraṃ namasyā jarituḥ pananta

104.8

स॒प्तापो॑ दे॒वीः सु॒रणा॒ अमृ॑क्ता॒ याभि॒ः सिन्धु॒मत॑र इन्द्र पू॒र्भित् ।
न॒व॒तिं स्रो॒त्या नव॑ च॒ स्रव॑न्तीर्दे॒वेभ्यो॑ गा॒तुं मनु॑षे च विन्दः

saptāpo devīḥ suraṇā amṛktā yābhiḥ sindhumatara indra pūrbhit |
navatiṃ srotyā nava ca sravantīrdevebhyo gātuṃ manuṣe ca vindaḥ

104.9

अ॒पो म॒हीर॒भिश॑स्तेरमु॒ञ्चोऽजा॑गरा॒स्वधि॑ दे॒व एक॑ः ।
इन्द्र॒ यास्त्वं वृ॑त्र॒तूर्ये॑ च॒कर्थ॒ ताभि॑र्वि॒श्वायु॑स्त॒न्वं॑ पुपुष्याः

apo mahīrabhiśasteramuñco'jāgarāsvadhi deva ekaḥ |
indra yāstvaṃ vṛtratūrye cakartha tābhirviśvāyustanvaṃ pupuṣyāḥ

104.10

वी॒रेण्य॒ः क्रतु॒रिन्द्र॑ः सुश॒स्तिरु॒तापि॒ धेना॑ पुरुहू॒तमी॑ट्टे ।
आर्द॑यद्वृ॒त्रमकृ॑णोदु लो॒कं स॑सा॒हे श॒क्रः पृत॑ना अभि॒ष्टिः

vīreṇyaḥ kraturindraḥ suśastirutāpi dhenā puruhūtamīṭṭe |
ārdayadvṛtramakṛṇodu lokaṃ sasāhe śakraḥ pṛtanā abhiṣṭiḥ

104.11

शु॒नं हु॑वेम म॒घवा॑न॒मिन्द्र॑म॒स्मिन्भरे॒ नृत॑मं॒ वाज॑सातौ ।
शृ॒ण्वन्त॑मु॒ग्रमू॒तये॑ स॒मत्सु॒ घ्नन्तं॑ वृ॒त्राणि॑ सं॒जितं॒ धना॑नाम्

śunaṃ huvema maghavānamindramasminbhare nṛtamaṃ vājasātau |
śṛṇvantamugramūtaye samatsu ghnantaṃ vṛtrāṇi saṃjitaṃ dhanānām

पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)