प्रथम मण्डल

सूक्त 87: खेलते हुए धरती हिलाने वाले मरुद्गण

ऋषि: गोतमो राहूगणः · देवता: मरुतः · छन्द: जगती

6 श्लोक · 87 में से 191

इस अध्याय में क्या होता है

खेलते हुए धरती हिलाने वाले मरुद्गण

बलवान, न झुकने वाले, गर्जन करते मरुद्गण अपने आभूषणों से ऐसे चमकते हैं जैसे तारों से आकाश। गोतम राहूगण जगती छन्द में उनका गान करते हैं। वे पक्षियों की तरह जहाँ उड़ें, वहाँ उनके रथों के कलश गायक के लिए मधु के रंग का घी टपकाते हैं। जब वे रथ जोतते हैं तो धरती डगमगाती है; वे खेलते, गरजते, चमकते भालों वाले हैं। प्राचीन पिता से जन्मे, इन्द्र के पास स्तुति लेकर पहुँचने पर उन्होंने यज्ञ के योग्य नाम पाए। ऋषि उन्हें सत्य, निर्दोष और इस प्रार्थना का रक्षक कहते हैं।

87.1

प्रत्व॑क्षस॒ः प्रत॑वसो विर॒प्शिनोऽना॑नता॒ अवि॑थुरा ऋजी॒षिण॑ः ।
जुष्ट॑तमासो॒ नृत॑मासो अ॒ञ्जिभि॒र्व्या॑नज्रे॒ के चि॑दु॒स्रा इ॑व॒ स्तृभि॑ः

pratvakṣasaḥ pratavaso virapśino'nānatā avithurā ṛjīṣiṇaḥ |
juṣṭatamāso nṛtamāso añjibhirvyānajre ke cidusrā iva stṛbhiḥ

87.2

उ॒प॒ह्व॒रेषु॒ यदचि॑ध्वं य॒यिं वय॑ इव मरुत॒ः केन॑ चित्प॒था ।
श्चोत॑न्ति॒ कोशा॒ उप॑ वो॒ रथे॒ष्वा घृ॒तमु॑क्षता॒ मधु॑वर्ण॒मर्च॑ते

upahvareṣu yadacidhvaṃ yayiṃ vaya iva marutaḥ kena citpathā |
ścotanti kośā upa vo ratheṣvā ghṛtamukṣatā madhuvarṇamarcate

87.3

प्रैषा॒मज्मे॑षु विथु॒रेव॑ रेजते॒ भूमि॒र्यामे॑षु॒ यद्ध॑ यु॒ञ्जते॑ शु॒भे ।
ते क्री॒ळयो॒ धुन॑यो॒ भ्राज॑दृष्टयः स्व॒यं म॑हि॒त्वं प॑नयन्त॒ धूत॑यः

praiṣāmajmeṣu vithureva rejate bhūmiryāmeṣu yaddha yuñjate śubhe |
te krīḻayo dhunayo bhrājadṛṣṭayaḥ svayaṃ mahitvaṃ panayanta dhūtayaḥ

87.4

स हि स्व॒सृत्पृष॑दश्वो॒ युवा॑ ग॒णो॒३॒॑ऽया ई॑शा॒नस्तवि॑षीभि॒रावृ॑तः ।
असि॑ स॒त्य ऋ॑ण॒यावाने॑द्यो॒ऽस्या धि॒यः प्रा॑वि॒ताथा॒ वृषा॑ ग॒णः

sa hi svasṛtpṛṣadaśvo yuvā gaṇo'yā īśānastaviṣībhirāvṛtaḥ |
asi satya ṛṇayāvānedyo'syā dhiyaḥ prāvitāthā vṛṣā gaṇaḥ

87.5

पि॒तुः प्र॒त्नस्य॒ जन्म॑ना वदामसि॒ सोम॑स्य जि॒ह्वा प्र जि॑गाति॒ चक्ष॑सा ।
यदी॒मिन्द्रं॒ शम्यृक्वा॑ण॒ आश॒तादिन्नामा॑नि य॒ज्ञिया॑नि दधिरे

pituḥ pratnasya janmanā vadāmasi somasya jihvā pra jigāti cakṣasā |
yadīmindraṃ śamyṛkvāṇa āśatādinnāmāni yajñiyāni dadhire

87.6

श्रि॒यसे॒ कं भा॒नुभि॒ः सं मि॑मिक्षिरे॒ ते र॒श्मिभि॒स्त ऋक्व॑भिः सुखा॒दय॑ः ।
ते वाशी॑मन्त इ॒ष्मिणो॒ अभी॑रवो वि॒द्रे प्रि॒यस्य॒ मारु॑तस्य॒ धाम्न॑ः

śriyase kaṃ bhānubhiḥ saṃ mimikṣire te raśmibhista ṛkvabhiḥ sukhādayaḥ |
te vāśīmanta iṣmiṇo abhīravo vidre priyasya mārutasya dhāmnaḥ

पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)