प्रथम मण्डल

सूक्त 35: स्वर्ण रथ पर सविता

ऋषि: हिरण्यस्तूप आङ्गिरसः · देवता: १(पादानां क्रमेण) अग्निः, मित्रावरुणौ, रात्रिः, सविता च ), २-११ सविता · छन्द: त्रिष्टुप्, १,९ जगती

11 श्लोक · 35 में से 191

इस अध्याय में क्या होता है

स्वर्ण रथ पर सविता

मैं कल्याण के लिए पहले अग्नि को बुलाता हूँ, रक्षा के लिए मित्र और वरुण को, जगत को विश्राम देने वाली रात्रि को और सविता देव को। इस आरम्भ के बाद हिरण्यस्तूप आंगिरस अपना त्रिष्टुप् और जगती सूक्त सविता को समर्पित करते हैं। अन्धकारमय अन्तरिक्ष में चलते सविता अपने स्वर्ण रथ पर लोकों को देखते और सब पापों को हटाते आते हैं। तीन द्युलोकों में दो सविता की गोद में हैं, एक यम के लोक में। अभी सूर्य कहाँ है? कौन जानता है? स्वर्ण नेत्रों वाले देव ने आठों दिशाएँ देखीं। अन्त में उनसे अपने प्राचीन, धूलरहित मार्गों पर हमारी रक्षा की प्रार्थना है।

35.1

ह्वया॑म्य॒ग्निं प्र॑थ॒मं स्व॒स्तये॒ ह्वया॑मि मि॒त्रावरु॑णावि॒हाव॑से ।
ह्वया॑मि॒ रात्रीं॒ जग॑तो नि॒वेश॑नीं॒ ह्वया॑मि दे॒वं स॑वि॒तार॑मू॒तये॑

hvayāmyagniṃ prathamaṃ svastaye hvayāmi mitrāvaruṇāvihāvase |
hvayāmi rātrīṃ jagato niveśanīṃ hvayāmi devaṃ savitāramūtaye

35.2

आ कृ॒ष्णेन॒ रज॑सा॒ वर्त॑मानो निवे॒शय॑न्न॒मृतं॒ मर्त्यं॑ च ।
हि॒र॒ण्यये॑न सवि॒ता रथे॒ना दे॒वो या॑ति॒ भुव॑नानि॒ पश्य॑न्

ā kṛṣṇena rajasā vartamāno niveśayannamṛtaṃ martyaṃ ca |
hiraṇyayena savitā rathenā devo yāti bhuvanāni paśyan

35.3

याति॑ दे॒वः प्र॒वता॒ यात्यु॒द्वता॒ याति॑ शु॒भ्राभ्यां॑ यज॒तो हरि॑भ्याम् ।
आ दे॒वो या॑ति सवि॒ता प॑रा॒वतोऽप॒ विश्वा॑ दुरि॒ता बाध॑मानः

yāti devaḥ pravatā yātyudvatā yāti śubhrābhyāṃ yajato haribhyām |
ā devo yāti savitā parāvato'pa viśvā duritā bādhamānaḥ

35.4

अ॒भीवृ॑तं॒ कृश॑नैर्वि॒श्वरू॑पं॒ हिर॑ण्यशम्यं यज॒तो बृ॒हन्त॑म् ।
आस्था॒द्रथं॑ सवि॒ता चि॒त्रभा॑नुः कृ॒ष्णा रजां॑सि॒ तवि॑षीं॒ दधा॑नः

abhīvṛtaṃ kṛśanairviśvarūpaṃ hiraṇyaśamyaṃ yajato bṛhantam |
āsthādrathaṃ savitā citrabhānuḥ kṛṣṇā rajāṃsi taviṣīṃ dadhānaḥ

35.5

वि जना॑ञ्छ्या॒वाः शि॑ति॒पादो॑ अख्य॒न्रथं॒ हिर॑ण्यप्रउगं॒ वह॑न्तः ।
शश्व॒द्विश॑ः सवि॒तुर्दैव्य॑स्यो॒पस्थे॒ विश्वा॒ भुव॑नानि तस्थुः

vi janāñchyāvāḥ śitipādo akhyanrathaṃ hiraṇyapraugaṃ vahantaḥ |
śaśvadviśaḥ saviturdaivyasyopasthe viśvā bhuvanāni tasthuḥ

35.6

ति॒स्रो द्याव॑ः सवि॒तुर्द्वा उ॒पस्थाँ॒ एका॑ य॒मस्य॒ भुव॑ने विरा॒षाट् ।
आ॒णिं न रथ्य॑म॒मृताधि॑ तस्थुरि॒ह ब्र॑वीतु॒ य उ॒ तच्चिके॑तत्

tisro dyāvaḥ saviturdvā upasthām̐ ekā yamasya bhuvane virāṣāṭ |
āṇiṃ na rathyamamṛtādhi tasthuriha bravītu ya u tacciketat

35.7

वि सु॑प॒र्णो अ॒न्तरि॑क्षाण्यख्यद्गभी॒रवे॑पा॒ असु॑रः सुनी॒थः ।
क्वे॒३॒॑दानीं॒ सूर्य॒ः कश्चि॑केत कत॒मां द्यां र॒श्मिर॒स्या त॑तान

vi suparṇo antarikṣāṇyakhyadgabhīravepā asuraḥ sunīthaḥ |
kvedānīṃ sūryaḥ kaściketa katamāṃ dyāṃ raśmirasyā tatāna

35.8

अ॒ष्टौ व्य॑ख्यत्क॒कुभ॑ः पृथि॒व्यास्त्री धन्व॒ योज॑ना स॒प्त सिन्धू॑न् ।
हि॒र॒ण्या॒क्षः स॑वि॒ता दे॒व आगा॒द्दध॒द्रत्ना॑ दा॒शुषे॒ वार्या॑णि

aṣṭau vyakhyatkakubhaḥ pṛthivyāstrī dhanva yojanā sapta sindhūn |
hiraṇyākṣaḥ savitā deva āgāddadhadratnā dāśuṣe vāryāṇi

35.9

हिर॑ण्यपाणिः सवि॒ता विच॑र्षणिरु॒भे द्यावा॑पृथि॒वी अ॒न्तरी॑यते ।
अपामी॑वां॒ बाध॑ते॒ वेति॒ सूर्य॑म॒भि कृ॒ष्णेन॒ रज॑सा॒ द्यामृ॑णोति

hiraṇyapāṇiḥ savitā vicarṣaṇirubhe dyāvāpṛthivī antarīyate |
apāmīvāṃ bādhate veti sūryamabhi kṛṣṇena rajasā dyāmṛṇoti

35.10

हिर॑ण्यहस्तो॒ असु॑रः सुनी॒थः सु॑मृळी॒कः स्ववाँ॑ यात्व॒र्वाङ् ।
अ॒प॒सेध॑न्र॒क्षसो॑ यातु॒धाना॒नस्था॑द्दे॒वः प्र॑तिदो॒षं गृ॑णा॒नः

hiraṇyahasto asuraḥ sunīthaḥ sumṛḻīkaḥ svavām̐ yātvarvāṅ |
apasedhanrakṣaso yātudhānānasthāddevaḥ pratidoṣaṃ gṛṇānaḥ

35.11

ये ते॒ पन्था॑ः सवितः पू॒र्व्यासो॑ऽरे॒णव॒ः सुकृ॑ता अ॒न्तरि॑क्षे ।
तेभि॑र्नो अ॒द्य प॒थिभि॑ः सु॒गेभी॒ रक्षा॑ च नो॒ अधि॑ च ब्रूहि देव

ye te panthāḥ savitaḥ pūrvyāso'reṇavaḥ sukṛtā antarikṣe |
tebhirno adya pathibhiḥ sugebhī rakṣā ca no adhi ca brūhi deva

पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)