प्रथम मण्डल

सूक्त 33: यज्ञ न करने वाले दस्युओं को इन्द्र भगाते हैं

ऋषि: हिरण्यस्तूप आङ्गिरसः · देवता: इन्द्रः · छन्द: त्रिष्टुप्

15 श्लोक · 33 में से 191

इस अध्याय में क्या होता है

यज्ञ न करने वाले दस्युओं को इन्द्र भगाते हैं

आओ, गौओं की कामना से इन्द्र के पास चलें; वे हमारी बुद्धि को बढ़ायेंगे। हिरण्यस्तूप आंगिरस त्रिष्टुप् में कहते हैं कि वे उदार इन्द्र की ओर वैसे उड़ते हैं जैसे बाज़ अपने घोंसले की ओर। हर युद्ध के लिए सज्जित इन्द्र जिसकी चाहें उसकी गौएँ हाँक लेते हैं। उन्होंने धनी दस्यु को अपने अस्त्र से मारा, और यज्ञ न करने वाले अपने अन्त की ओर भागे। इन्द्र ने दस्यु को द्युलोक और पृथ्वी से जलाकर निकाल दिया। वज्र को सहायक बनाकर उन्होंने अन्धकार से गौओं को दुहा। उन्होंने इलीबिश के दुर्ग तोड़े, शुष्ण को भेदा, और कुत्स, दशद्यु तथा श्वित्र्य की रक्षा की।

33.1

एताया॒मोप॑ ग॒व्यन्त॒ इन्द्र॑म॒स्माकं॒ सु प्रम॑तिं वावृधाति ।
अ॒ना॒मृ॒णः कु॒विदाद॒स्य रा॒यो गवां॒ केतं॒ पर॑मा॒वर्ज॑ते नः

etāyāmopa gavyanta indramasmākaṃ su pramatiṃ vāvṛdhāti |
anāmṛṇaḥ kuvidādasya rāyo gavāṃ ketaṃ paramāvarjate naḥ

33.2

उपेद॒हं ध॑न॒दामप्र॑तीतं॒ जुष्टां॒ न श्ये॒नो व॑स॒तिं प॑तामि ।
इन्द्रं॑ नम॒स्यन्नु॑प॒मेभि॑र॒र्कैर्यः स्तो॒तृभ्यो॒ हव्यो॒ अस्ति॒ याम॑न्

upedahaṃ dhanadāmapratītaṃ juṣṭāṃ na śyeno vasatiṃ patāmi |
indraṃ namasyannupamebhirarkairyaḥ stotṛbhyo havyo asti yāman

33.3

नि सर्व॑सेन इषु॒धीँर॑सक्त॒ सम॒र्यो गा अ॑जति॒ यस्य॒ वष्टि॑ ।
चो॒ष्कू॒यमा॑ण इन्द्र॒ भूरि॑ वा॒मं मा प॒णिर्भू॑र॒स्मदधि॑ प्रवृद्ध

ni sarvasena iṣudhīm̐rasakta samaryo gā ajati yasya vaṣṭi |
coṣkūyamāṇa indra bhūri vāmaṃ mā paṇirbhūrasmadadhi pravṛddha

33.4

वधी॒र्हि दस्युं॑ ध॒निनं॑ घ॒नेनँ॒ एक॒श्चर॑न्नुपशा॒केभि॑रिन्द्र ।
धनो॒रधि॑ विषु॒णक्ते व्या॑य॒न्नय॑ज्वानः सन॒काः प्रेति॑मीयुः

vadhīrhi dasyuṃ dhaninaṃ ghanenam̐ ekaścarannupaśākebhirindra |
dhanoradhi viṣuṇakte vyāyannayajvānaḥ sanakāḥ pretimīyuḥ

33.5

परा॑ चिच्छी॒र्षा व॑वृजु॒स्त इ॒न्द्राय॑ज्वानो॒ यज्व॑भि॒ः स्पर्ध॑मानाः ।
प्र यद्दि॒वो ह॑रिवः स्थातरुग्र॒ निर॑व्र॒ताँ अ॑धमो॒ रोद॑स्योः

parā cicchīrṣā vavṛjusta indrāyajvāno yajvabhiḥ spardhamānāḥ |
pra yaddivo harivaḥ sthātarugra niravratām̐ adhamo rodasyoḥ

33.6

अयु॑युत्सन्ननव॒द्यस्य॒ सेना॒मया॑तयन्त क्षि॒तयो॒ नव॑ग्वाः ।
वृ॒षा॒युधो॒ न वध्र॑यो॒ निर॑ष्टाः प्र॒वद्भि॒रिन्द्रा॑च्चि॒तय॑न्त आयन्

ayuyutsannanavadyasya senāmayātayanta kṣitayo navagvāḥ |
vṛṣāyudho na vadhrayo niraṣṭāḥ pravadbhirindrāccitayanta āyan

33.7

त्वमे॒तान्रु॑द॒तो जक्ष॑त॒श्चायो॑धयो॒ रज॑स इन्द्र पा॒रे ।
अवा॑दहो दि॒व आ दस्यु॑मु॒च्चा प्र सु॑न्व॒तः स्तु॑व॒तः शंस॑मावः

tvametānrudato jakṣataścāyodhayo rajasa indra pāre |
avādaho diva ā dasyumuccā pra sunvataḥ stuvataḥ śaṃsamāvaḥ

33.8

च॒क्रा॒णास॑ः परी॒णहं॑ पृथि॒व्या हिर॑ण्येन म॒णिना॒ शुम्भ॑मानाः ।
न हि॑न्वा॒नास॑स्तितिरु॒स्त इन्द्रं॒ परि॒ स्पशो॑ अदधा॒त्सूर्ये॑ण

cakrāṇāsaḥ parīṇahaṃ pṛthivyā hiraṇyena maṇinā śumbhamānāḥ |
na hinvānāsastitirusta indraṃ pari spaśo adadhātsūryeṇa

33.9

परि॒ यदि॑न्द्र॒ रोद॑सी उ॒भे अबु॑भोजीर्महि॒ना वि॒श्वत॑ः सीम् ।
अम॑न्यमानाँ अ॒भि मन्य॑मानै॒र्निर्ब्र॒ह्मभि॑रधमो॒ दस्यु॑मिन्द्र

pari yadindra rodasī ubhe abubhojīrmahinā viśvataḥ sīm |
amanyamānām̐ abhi manyamānairnirbrahmabhiradhamo dasyumindra

33.10

न ये दि॒वः पृ॑थि॒व्या अन्त॑मा॒पुर्न मा॒याभि॑र्धन॒दां प॒र्यभू॑वन् ।
युजं॒ वज्रं॑ वृष॒भश्च॑क्र॒ इन्द्रो॒ निर्ज्योति॑षा॒ तम॑सो॒ गा अ॑दुक्षत्

na ye divaḥ pṛthivyā antamāpurna māyābhirdhanadāṃ paryabhūvan |
yujaṃ vajraṃ vṛṣabhaścakra indro nirjyotiṣā tamaso gā adukṣat

33.11

अनु॑ स्व॒धाम॑क्षर॒न्नापो॑ अ॒स्याव॑र्धत॒ मध्य॒ आ ना॒व्या॑नाम् ।
स॒ध्री॒चीने॑न॒ मन॑सा॒ तमिन्द्र॒ ओजि॑ष्ठेन॒ हन्म॑नाहन्न॒भि द्यून्

anu svadhāmakṣarannāpo asyāvardhata madhya ā nāvyānām |
sadhrīcīnena manasā tamindra ojiṣṭhena hanmanāhannabhi dyūn

33.12

न्या॑विध्यदिली॒बिश॑स्य दृ॒ळ्हा वि शृ॒ङ्गिण॑मभिन॒च्छुष्ण॒मिन्द्र॑ः ।
याव॒त्तरो॑ मघव॒न्याव॒दोजो॒ वज्रे॑ण॒ शत्रु॑मवधीः पृत॒न्युम्

nyāvidhyadilībiśasya dṛḻhā vi śṛṅgiṇamabhinacchuṣṇamindraḥ |
yāvattaro maghavanyāvadojo vajreṇa śatrumavadhīḥ pṛtanyum

33.13

अ॒भि सि॒ध्मो अ॑जिगादस्य॒ शत्रू॒न्वि ति॒ग्मेन॑ वृष॒भेणा॒ पुरो॑ऽभेत् ।
सं वज्रे॑णासृजद्वृ॒त्रमिन्द्र॒ः प्र स्वां म॒तिम॑तिर॒च्छाश॑दानः

abhi sidhmo ajigādasya śatrūnvi tigmena vṛṣabheṇā puro'bhet |
saṃ vajreṇāsṛjadvṛtramindraḥ pra svāṃ matimatiracchāśadānaḥ

33.14

आव॒ः कुत्स॑मिन्द्र॒ यस्मि॑ञ्चा॒कन्प्रावो॒ युध्य॑न्तं वृष॒भं दश॑द्युम् ।
श॒फच्यु॑तो रे॒णुर्न॑क्षत॒ द्यामुच्छ्वै॑त्रे॒यो नृ॒षाह्या॑य तस्थौ

āvaḥ kutsamindra yasmiñcākanprāvo yudhyantaṃ vṛṣabhaṃ daśadyum |
śaphacyuto reṇurnakṣata dyāmucchvaitreyo nṛṣāhyāya tasthau

33.15

आव॒ः शमं॑ वृष॒भं तुग्र्या॑सु क्षेत्रजे॒षे म॑घव॒ञ्छ्वित्र्यं॒ गाम् ।
ज्योक्चि॒दत्र॑ तस्थि॒वांसो॑ अक्रञ्छत्रूय॒तामध॑रा॒ वेद॑नाकः

āvaḥ śamaṃ vṛṣabhaṃ tugryāsu kṣetrajeṣe maghavañchvitryaṃ gām |
jyokcidatra tasthivāṃso akrañchatrūyatāmadharā vedanākaḥ

पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)