सूक्त 31: प्रथम अंगिरा और मनुष्यों के सखा अग्नि

त्वम॑ग्ने प्रथ॒मो अङ्गि॑रा॒ ऋषि॑र्दे॒वो दे॒वाना॑मभवः शि॒वः सखा॑ ।
तव॑ व्र॒ते क॒वयो॑ विद्म॒नाप॒सोऽजा॑यन्त म॒रुतो॒ भ्राज॑दृष्टयः

tvamagne prathamo aṅgirā ṛṣirdevo devānāmabhavaḥ śivaḥ sakhā |
tava vrate kavayo vidmanāpaso'jāyanta maruto bhrājadṛṣṭayaḥ

त्वम॑ग्ने प्रथ॒मो अङ्गि॑रस्तमः क॒विर्दे॒वानां॒ परि॑ भूषसि व्र॒तम् ।
वि॒भुर्विश्व॑स्मै॒ भुव॑नाय॒ मेधि॑रो द्विमा॒ता श॒युः क॑ति॒धा चि॑दा॒यवे॑

tvamagne prathamo aṅgirastamaḥ kavirdevānāṃ pari bhūṣasi vratam |
vibhurviśvasmai bhuvanāya medhiro dvimātā śayuḥ katidhā cidāyave

त्वम॑ग्ने प्रथ॒मो मा॑त॒रिश्व॑न आ॒विर्भ॑व सुक्रतू॒या वि॒वस्व॑ते ।
अरे॑जेतां॒ रोद॑सी होतृ॒वूर्येऽस॑घ्नोर्भा॒रमय॑जो म॒हो व॑सो

tvamagne prathamo mātariśvana āvirbhava sukratūyā vivasvate |
arejetāṃ rodasī hotṛvūrye'saghnorbhāramayajo maho vaso

त्वम॑ग्ने॒ मन॑वे॒ द्याम॑वाशयः पुरू॒रव॑से सु॒कृते॑ सु॒कृत्त॑रः ।
श्वा॒त्रेण॒ यत्पि॒त्रोर्मुच्य॑से॒ पर्या त्वा॒ पूर्व॑मनय॒न्नाप॑रं॒ पुन॑ः

tvamagne manave dyāmavāśayaḥ purūravase sukṛte sukṛttaraḥ |
śvātreṇa yatpitrormucyase paryā tvā pūrvamanayannāparaṃ punaḥ

त्वम॑ग्ने वृष॒भः पु॑ष्टि॒वर्ध॑न॒ उद्य॑तस्रुचे भवसि श्र॒वाय्य॑ः ।
य आहु॑तिं॒ परि॒ वेदा॒ वष॑ट्कृति॒मेका॑यु॒रग्रे॒ विश॑ आ॒विवा॑ससि

tvamagne vṛṣabhaḥ puṣṭivardhana udyatasruce bhavasi śravāyyaḥ |
ya āhutiṃ pari vedā vaṣaṭkṛtimekāyuragre viśa āvivāsasi

त्वम॑ग्ने वृजि॒नव॑र्तनिं॒ नरं॒ सक्म॑न्पिपर्षि वि॒दथे॑ विचर्षणे ।
यः शूर॑साता॒ परि॑तक्म्ये॒ धने॑ द॒भ्रेभि॑श्चि॒त्समृ॑ता॒ हंसि॒ भूय॑सः

tvamagne vṛjinavartaniṃ naraṃ sakmanpiparṣi vidathe vicarṣaṇe |
yaḥ śūrasātā paritakmye dhane dabhrebhiścitsamṛtā haṃsi bhūyasaḥ

त्वं तम॑ग्ने अमृत॒त्व उ॑त्त॒मे मर्तं॑ दधासि॒ श्रव॑से दि॒वेदि॑वे ।
यस्ता॑तृषा॒ण उ॒भया॑य॒ जन्म॑ने॒ मय॑ः कृ॒णोषि॒ प्रय॒ आ च॑ सू॒रये॑

tvaṃ tamagne amṛtatva uttame martaṃ dadhāsi śravase divedive |
yastātṛṣāṇa ubhayāya janmane mayaḥ kṛṇoṣi praya ā ca sūraye

त्वं नो॑ अग्ने स॒नये॒ धना॑नां य॒शसं॑ का॒रुं कृ॑णुहि॒ स्तवा॑नः ।
ऋ॒ध्याम॒ कर्मा॒पसा॒ नवे॑न दे॒वैर्द्या॑वापृथिवी॒ प्राव॑तं नः

tvaṃ no agne sanaye dhanānāṃ yaśasaṃ kāruṃ kṛṇuhi stavānaḥ |
ṛdhyāma karmāpasā navena devairdyāvāpṛthivī prāvataṃ naḥ

त्वं नो॑ अग्ने पि॒त्रोरु॒पस्थ॒ आ दे॒वो दे॒वेष्व॑नवद्य॒ जागृ॑विः ।
त॒नू॒कृद्बो॑धि॒ प्रम॑तिश्च का॒रवे॒ त्वं क॑ल्याण॒ वसु॒ विश्व॒मोपि॑षे

tvaṃ no agne pitrorupastha ā devo deveṣvanavadya jāgṛviḥ |
tanūkṛdbodhi pramatiśca kārave tvaṃ kalyāṇa vasu viśvamopiṣe

त्वम॑ग्ने॒ प्रम॑ति॒स्त्वं पि॒तासि॑ न॒स्त्वं व॑य॒स्कृत्तव॑ जा॒मयो॑ व॒यम् ।
सं त्वा॒ राय॑ः श॒तिन॒ः सं स॑ह॒स्रिण॑ः सु॒वीरं॑ यन्ति व्रत॒पाम॑दाभ्य

tvamagne pramatistvaṃ pitāsi nastvaṃ vayaskṛttava jāmayo vayam |
saṃ tvā rāyaḥ śatinaḥ saṃ sahasriṇaḥ suvīraṃ yanti vratapāmadābhya

त्वाम॑ग्ने प्रथ॒ममा॒युमा॒यवे॑ दे॒वा अ॑कृण्व॒न्नहु॑षस्य वि॒श्पति॑म् ।
इळा॑मकृण्व॒न्मनु॑षस्य॒ शास॑नीं पि॒तुर्यत्पु॒त्रो मम॑कस्य॒ जाय॑ते

tvāmagne prathamamāyumāyave devā akṛṇvannahuṣasya viśpatim |
iḻāmakṛṇvanmanuṣasya śāsanīṃ pituryatputro mamakasya jāyate

त्वं नो॑ अग्ने॒ तव॑ देव पा॒युभि॑र्म॒घोनो॑ रक्ष त॒न्व॑श्च वन्द्य ।
त्रा॒ता तो॒कस्य॒ तन॑ये॒ गवा॑म॒स्यनि॑मेषं॒ रक्ष॑माण॒स्तव॑ व्र॒ते

tvaṃ no agne tava deva pāyubhirmaghono rakṣa tanvaśca vandya |
trātā tokasya tanaye gavāmasyanimeṣaṃ rakṣamāṇastava vrate

त्वम॑ग्ने॒ यज्य॑वे पा॒युरन्त॑रोऽनिष॒ङ्गाय॑ चतुर॒क्ष इ॑ध्यसे ।
यो रा॒तह॑व्योऽवृ॒काय॒ धाय॑से की॒रेश्चि॒न्मन्त्रं॒ मन॑सा व॒नोषि॒ तम्

tvamagne yajyave pāyurantaro'niṣaṅgāya caturakṣa idhyase |
yo rātahavyo'vṛkāya dhāyase kīreścinmantraṃ manasā vanoṣi tam

त्वम॑ग्न उरु॒शंसा॑य वा॒घते॑ स्पा॒र्हं यद्रेक्ण॑ः पर॒मं व॒नोषि॒ तत् ।
आ॒ध्रस्य॑ चि॒त्प्रम॑तिरुच्यसे पि॒ता प्र पाकं॒ शास्सि॒ प्र दिशो॑ वि॒दुष्ट॑रः

tvamagna uruśaṃsāya vāghate spārhaṃ yadrekṇaḥ paramaṃ vanoṣi tat |
ādhrasya citpramatirucyase pitā pra pākaṃ śāssi pra diśo viduṣṭaraḥ

त्वम॑ग्ने॒ प्रय॑तदक्षिणं॒ नरं॒ वर्मे॑व स्यू॒तं परि॑ पासि वि॒श्वत॑ः ।
स्वा॒दु॒क्षद्मा॒ यो व॑स॒तौ स्यो॑न॒कृज्जी॑वया॒जं यज॑ते॒ सोप॒मा दि॒वः

tvamagne prayatadakṣiṇaṃ naraṃ varmeva syūtaṃ pari pāsi viśvataḥ |
svādukṣadmā yo vasatau syonakṛjjīvayājaṃ yajate sopamā divaḥ

इ॒माम॑ग्ने श॒रणिं॑ मीमृषो न इ॒ममध्वा॑नं॒ यमगा॑म दू॒रात् ।
आ॒पिः पि॒ता प्रम॑तिः सो॒म्यानां॒ भृमि॑रस्यृषि॒कृन्मर्त्या॑नाम्

imāmagne śaraṇiṃ mīmṛṣo na imamadhvānaṃ yamagāma dūrāt |
āpiḥ pitā pramatiḥ somyānāṃ bhṛmirasyṛṣikṛnmartyānām

म॒नु॒ष्वद॑ग्ने अङ्गिर॒स्वद॑ङ्गिरो ययाति॒वत्सद॑ने पूर्व॒वच्छु॑चे ।
अच्छ॑ या॒ह्या व॑हा॒ दैव्यं॒ जन॒मा सा॑दय ब॒र्हिषि॒ यक्षि॑ च प्रि॒यम्

manuṣvadagne aṅgirasvadaṅgiro yayātivatsadane pūrvavacchuce |
accha yāhyā vahā daivyaṃ janamā sādaya barhiṣi yakṣi ca priyam

ए॒तेना॑ग्ने॒ ब्रह्म॑णा वावृधस्व॒ शक्ती॑ वा॒ यत्ते॑ चकृ॒मा वि॒दा वा॑ ।
उ॒त प्र णे॑ष्य॒भि वस्यो॑ अ॒स्मान्सं न॑ः सृज सुम॒त्या वाज॑वत्या

etenāgne brahmaṇā vāvṛdhasva śaktī vā yatte cakṛmā vidā vā |
uta pra ṇeṣyabhi vasyo asmānsaṃ naḥ sṛja sumatyā vājavatyā