प्रथम मण्डल

सूक्त 2: वायु, इन्द्र-वायु और मित्र-वरुण को सोम का निमन्त्रण

ऋषि: मधुच्छन्दा वैश्वामित्रः · देवता: १-३ वायुः, ४-६ इन्द्र-वायू, ७-९ मित्रा-वरुणौ · छन्द: गायत्री

9 श्लोक · 2 में से 191

इस अध्याय में क्या होता है

वायु, इन्द्र-वायु और मित्र-वरुण को सोम का निमन्त्रण

मधुच्छन्दा वैश्वामित्र गायत्री छन्द में तीन देवयुगलों को निचोड़े हुए सोम पर बुलाते हैं, प्रत्येक को तीन मन्त्र। पहले सुन्दर वायु: सोम की बूँदें सजी हुई हैं, आओ, पियो और पुकार सुनो। फिर इन्द्र और वायु एक साथ, जो सोम के सवनों को जानते हैं और बल से धनी हैं, उनसे शीघ्र तैयार स्थान पर आने की विनती है। अन्त में पवित्र बल वाले मित्र और शत्रुनाशक वरुण। वे ऋत से बढ़ते हैं, ऋत को छूते हैं और महान संकल्प को प्राप्त करते हैं। ये दोनों कवि, अनेकों के हितकारी और विस्तृत निवास वाले हैं, और कर्म की शक्ति प्रदान करते हैं।

2.1

वाय॒वा या॑हि दर्शते॒मे सोमा॒ अरं॑कृताः ।
तेषां॑ पाहि श्रु॒धी हव॑म्

vāyavā yāhi darśateme somā araṃkṛtāḥ |
teṣāṃ pāhi śrudhī havam

2.2

वाय॑ उ॒क्थेभि॑र्जरन्ते॒ त्वामच्छा॑ जरि॒तार॑ः ।
सु॒तसो॑मा अह॒र्विद॑ः

vāya ukthebhirjarante tvāmacchā jaritāraḥ |
sutasomā aharvidaḥ

2.3

वायो॒ तव॑ प्रपृञ्च॒ती धेना॑ जिगाति दा॒शुषे॑ ।
उ॒रू॒ची सोम॑पीतये

vāyo tava prapṛñcatī dhenā jigāti dāśuṣe |
urūcī somapītaye

2.4

इन्द्र॑वायू इ॒मे सु॒ता उप॒ प्रयो॑भि॒रा ग॑तम् ।
इन्द॑वो वामु॒शन्ति॒ हि

indravāyū ime sutā upa prayobhirā gatam |
indavo vāmuśanti hi

2.5

वाय॒विन्द्र॑श्च चेतथः सु॒तानां॑ वाजिनीवसू ।
तावा या॑त॒मुप॑ द्र॒वत्

vāyavindraśca cetathaḥ sutānāṃ vājinīvasū |
tāvā yātamupa dravat

2.6

वाय॒विन्द्र॑श्च सुन्व॒त आ या॑त॒मुप॑ निष्कृ॒तम् ।
म॒क्ष्वि१॒॑त्था धि॒या न॑रा

vāyavindraśca sunvata ā yātamupa niṣkṛtam |
makṣvitthā dhiyā narā

2.7

मि॒त्रं हु॑वे पू॒तद॑क्षं॒ वरु॑णं च रि॒शाद॑सम् ।
धियं॑ घृ॒ताचीं॒ साध॑न्ता

mitraṃ huve pūtadakṣaṃ varuṇaṃ ca riśādasam |
dhiyaṃ ghṛtācīṃ sādhantā

2.8

ऋ॒तेन॑ मित्रावरुणावृतावृधावृतस्पृशा ।
क्रतुं॑ बृ॒हन्त॑माशाथे

ṛtena mitrāvaruṇāvṛtāvṛdhāvṛtaspṛśā |
kratuṃ bṛhantamāśāthe

2.9

क॒वी नो॑ मि॒त्रावरु॑णा तुविजा॒ता उ॑रु॒क्षया॑ ।
दक्षं॑ दधाते अ॒पस॑म्

kavī no mitrāvaruṇā tuvijātā urukṣayā |
dakṣaṃ dadhāte apasam

पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)