प्रथम मण्डल

सूक्त 186: यज्ञ में सब देवों का आवाहन

ऋषि: अगस्त्यो मैत्रावरुणिः · देवता: विश्वे देवाः · छन्द: त्रिष्टुप्

11 श्लोक · 186 में से 191

इस अध्याय में क्या होता है

यज्ञ में सब देवों का आवाहन

अगस्त्य मैत्रावरुणि त्रिष्टुप् छन्द में विश्वेदेवों को बुलाते हैं। सब मनुष्यों के हितैषी सविता अन्न के साथ आएँ, और मित्र, अर्यमा तथा वरुण एक साथ। अग्नि को सबसे प्रिय अतिथि कहकर उनकी स्तुति होती है। रात्रि और उषा अच्छी दुधारू धेनु की तरह आती हैं। गहराई का सर्प अहिर्बुध्न्य सुख देता है, और जलों का पुत्र अपांनपात भी। त्वष्टा और वृत्रहन्ता इन्द्र को आने को कहा जाता है, और चितकबरे अश्वों वाले मरुद्गण, जिनके साथ रोदसी हैं। स्तुतियाँ देवों को वैसे चाटती हैं जैसे गौएँ बछड़े को। ऋषि अश्विनीकुमार, पूषा, विष्णु, वात और ऋभुओं को भी बुलाते हैं।

186.1

आ न॒ इळा॑भिर्वि॒दथे॑ सुश॒स्ति वि॒श्वान॑रः सवि॒ता दे॒व ए॑तु ।
अपि॒ यथा॑ युवानो॒ मत्स॑था नो॒ विश्वं॒ जग॑दभिपि॒त्वे म॑नी॒षा

ā na iḻābhirvidathe suśasti viśvānaraḥ savitā deva etu |
api yathā yuvāno matsathā no viśvaṃ jagadabhipitve manīṣā

186.2

आ नो॒ विश्व॒ आस्क्रा॑ गमन्तु दे॒वा मि॒त्रो अ॑र्य॒मा वरु॑णः स॒जोषा॑ः ।
भुव॒न्यथा॑ नो॒ विश्वे॑ वृ॒धास॒ः कर॑न्सु॒षाहा॑ विथु॒रं न शव॑ः

ā no viśva āskrā gamantu devā mitro aryamā varuṇaḥ sajoṣāḥ |
bhuvanyathā no viśve vṛdhāsaḥ karansuṣāhā vithuraṃ na śavaḥ

186.3

प्रेष्ठं॑ वो॒ अति॑थिं गृणीषे॒ऽग्निं श॒स्तिभि॑स्तु॒र्वणि॑ः स॒जोषा॑ः ।
अस॒द्यथा॑ नो॒ वरु॑णः सुकी॒र्तिरिष॑श्च पर्षदरिगू॒र्तः सू॒रिः

preṣṭhaṃ vo atithiṃ gṛṇīṣe'gniṃ śastibhisturvaṇiḥ sajoṣāḥ |
asadyathā no varuṇaḥ sukīrtiriṣaśca parṣadarigūrtaḥ sūriḥ

186.4

उप॑ व॒ एषे॒ नम॑सा जिगी॒षोषासा॒नक्ता॑ सु॒दुघे॑व धे॒नुः ।
स॒मा॒ने अह॑न्वि॒मिमा॑नो अ॒र्कं विषु॑रूपे॒ पय॑सि॒ सस्मि॒न्नूध॑न्

upa va eṣe namasā jigīṣoṣāsānaktā sudugheva dhenuḥ |
samāne ahanvimimāno arkaṃ viṣurūpe payasi sasminnūdhan

186.5

उ॒त नोऽहि॑र्बु॒ध्न्यो॒३॒॑ मय॑स्क॒ः शिशुं॒ न पि॒प्युषी॑व वेति॒ सिन्धु॑ः ।
येन॒ नपा॑तम॒पां जु॒नाम॑ मनो॒जुवो॒ वृष॑णो॒ यं वह॑न्ति

uta no'hirbudhnyo mayaskaḥ śiśuṃ na pipyuṣīva veti sindhuḥ |
yena napātamapāṃ junāma manojuvo vṛṣaṇo yaṃ vahanti

186.6

उ॒त न॑ ईं॒ त्वष्टा ग॒न्त्वच्छा॒ स्मत्सू॒रिभि॑रभिपि॒त्वे स॒जोषा॑ः ।
आ वृ॑त्र॒हेन्द्र॑श्चर्षणि॒प्रास्तु॒विष्ट॑मो न॒रां न॑ इ॒ह ग॑म्याः

uta na īṃ tvaṣṭā gantvacchā smatsūribhirabhipitve sajoṣāḥ |
ā vṛtrahendraścarṣaṇiprāstuviṣṭamo narāṃ na iha gamyāḥ

186.7

उ॒त न॑ ईं म॒तयोऽश्व॑योगा॒ः शिशुं॒ न गाव॒स्तरु॑णं रिहन्ति ।
तमीं॒ गिरो॒ जन॑यो॒ न पत्नी॑ः सुर॒भिष्ट॑मं न॒रां न॑सन्त

uta na īṃ matayo'śvayogāḥ śiśuṃ na gāvastaruṇaṃ rihanti |
tamīṃ giro janayo na patnīḥ surabhiṣṭamaṃ narāṃ nasanta

186.8

उ॒त न॑ ईं म॒रुतो॑ वृ॒द्धसे॑ना॒ः स्मद्रोद॑सी॒ सम॑नसः सदन्तु ।
पृष॑दश्वासो॒ऽवन॑यो॒ न रथा॑ रि॒शाद॑सो मित्र॒युजो॒ न दे॒वाः

uta na īṃ maruto vṛddhasenāḥ smadrodasī samanasaḥ sadantu |
pṛṣadaśvāso'vanayo na rathā riśādaso mitrayujo na devāḥ

186.9

प्र नु यदे॑षां महि॒ना चि॑कि॒त्रे प्र यु॑ञ्जते प्र॒युज॒स्ते सु॑वृ॒क्ति ।
अध॒ यदे॑षां सु॒दिने॒ न शरु॒र्विश्व॒मेरि॑णं प्रुषा॒यन्त॒ सेना॑ः

pra nu yadeṣāṃ mahinā cikitre pra yuñjate prayujaste suvṛkti |
adha yadeṣāṃ sudine na śarurviśvameriṇaṃ pruṣāyanta senāḥ

186.10

प्रो अ॒श्विना॒वव॑से कृणुध्वं॒ प्र पू॒षणं॒ स्वत॑वसो॒ हि सन्ति॑ ।
अ॒द्वे॒षो विष्णु॒र्वात॑ ऋभु॒क्षा अच्छा॑ सु॒म्नाय॑ ववृतीय दे॒वान्

pro aśvināvavase kṛṇudhvaṃ pra pūṣaṇaṃ svatavaso hi santi |
adveṣo viṣṇurvāta ṛbhukṣā acchā sumnāya vavṛtīya devān

186.11

इ॒यं सा वो॑ अ॒स्मे दीधि॑तिर्यजत्रा अपि॒प्राणी॑ च॒ सद॑नी च भूयाः ।
नि या दे॒वेषु॒ यत॑ते वसू॒युर्वि॒द्यामे॒षं वृ॒जनं॑ जी॒रदा॑नुम्

iyaṃ sā vo asme dīdhitiryajatrā apiprāṇī ca sadanī ca bhūyāḥ |
ni yā deveṣu yatate vasūyurvidyāmeṣaṃ vṛjanaṃ jīradānum

पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)