प्रथम मण्डल

सूक्त 181: अलग-अलग जन्मे जुड़वाँ अश्विनीकुमार

ऋषि: अगस्त्यो मैत्रावरुणिः · देवता: अश्विनौ · छन्द: त्रिष्टुप्

9 श्लोक · 181 में से 191

इस अध्याय में क्या होता है

अलग-अलग जन्मे जुड़वाँ अश्विनीकुमार

अगस्त्य मैत्रावरुणि त्रिष्टुप् छन्द में अश्विनीकुमारों को बुलाते हैं, जो अन्न और धन के सबसे प्रिय दाता हैं और जलों को ऊपर उठाते हैं। उनके उज्ज्वल, वायु के वेग वाले, मन के समान तेज़ घोड़े उन्हें यहाँ लाएँ। उनका रथ मन से भी शीघ्र है। यहाँ-वहाँ जन्मे, निर्मल शरीर वाले, एक को उदार यजमान का पुत्र कहा गया है, दूसरे को द्युलोक का भाग्यवान पुत्र। उनकी ओर एक बलवती स्तुति तीन धाराओं में बहती है। ऋषि प्रार्थना करते हैं कि वे याचक की रक्षा करें, हर यात्रा में उसकी पुकार सुनें और अन्न तथा बल दें।

181.1

कदु॒ प्रेष्टा॑वि॒षां र॑यी॒णाम॑ध्व॒र्यन्ता॒ यदु॑न्निनी॒थो अ॒पाम् ।
अ॒यं वां॑ य॒ज्ञो अ॑कृत॒ प्रश॑स्तिं॒ वसु॑धिती॒ अवि॑तारा जनानाम्

kadu preṣṭāviṣāṃ rayīṇāmadhvaryantā yadunninītho apām |
ayaṃ vāṃ yajño akṛta praśastiṃ vasudhitī avitārā janānām

181.2

आ वा॒मश्वा॑स॒ः शुच॑यः पय॒स्पा वात॑रंहसो दि॒व्यासो॒ अत्या॑ः ।
म॒नो॒जुवो॒ वृष॑णो वी॒तपृ॑ष्ठा॒ एह स्व॒राजो॑ अ॒श्विना॑ वहन्तु

ā vāmaśvāsaḥ śucayaḥ payaspā vātaraṃhaso divyāso atyāḥ |
manojuvo vṛṣaṇo vītapṛṣṭhā eha svarājo aśvinā vahantu

181.3

आ वां॒ रथो॒ऽवनि॒र्न प्र॒वत्वा॑न्सृ॒प्रव॑न्धुरः सुवि॒ताय॑ गम्याः ।
वृष्ण॑ः स्थातारा॒ मन॑सो॒ जवी॑यानहम्पू॒र्वो य॑ज॒तो धि॑ष्ण्या॒ यः

ā vāṃ ratho'vanirna pravatvānsṛpravandhuraḥ suvitāya gamyāḥ |
vṛṣṇaḥ sthātārā manaso javīyānahampūrvo yajato dhiṣṇyā yaḥ

181.4

इ॒हेह॑ जा॒ता सम॑वावशीतामरे॒पसा॑ त॒न्वा॒३॒॑ नाम॑भि॒ः स्वैः ।
जि॒ष्णुर्वा॑म॒न्यः सुम॑खस्य सू॒रिर्दि॒वो अ॒न्यः सु॒भग॑ः पु॒त्र ऊ॑हे

iheha jātā samavāvaśītāmarepasā tanvā nāmabhiḥ svaiḥ |
jiṣṇurvāmanyaḥ sumakhasya sūrirdivo anyaḥ subhagaḥ putra ūhe

181.5

प्र वां॑ निचे॒रुः क॑कु॒हो वशाँ॒ अनु॑ पि॒शङ्ग॑रूप॒ः सद॑नानि गम्याः ।
हरी॑ अ॒न्यस्य॑ पी॒पय॑न्त॒ वाजै॑र्म॒थ्रा रजां॑स्यश्विना॒ वि घोषै॑ः

pra vāṃ niceruḥ kakuho vaśām̐ anu piśaṅgarūpaḥ sadanāni gamyāḥ |
harī anyasya pīpayanta vājairmathrā rajāṃsyaśvinā vi ghoṣaiḥ

181.6

प्र वां॑ श॒रद्वा॑न्वृष॒भो न नि॒ष्षाट् पू॒र्वीरिष॑श्चरति॒ मध्व॑ इ॒ष्णन् ।
एवै॑र॒न्यस्य॑ पी॒पय॑न्त॒ वाजै॒र्वेष॑न्तीरू॒र्ध्वा न॒द्यो॑ न॒ आगु॑ः

pra vāṃ śaradvānvṛṣabho na niṣṣāṭ pūrvīriṣaścarati madhva iṣṇan |
evairanyasya pīpayanta vājairveṣantīrūrdhvā nadyo na āguḥ

181.7

अस॑र्जि वां॒ स्थवि॑रा वेधसा॒ गीर्बा॒ळ्हे अ॑श्विना त्रे॒धा क्षर॑न्ती ।
उप॑स्तुताववतं॒ नाध॑मानं॒ याम॒न्नया॑मञ्छृणुतं॒ हवं॑ मे

asarji vāṃ sthavirā vedhasā gīrbāḻhe aśvinā tredhā kṣarantī |
upastutāvavataṃ nādhamānaṃ yāmannayāmañchṛṇutaṃ havaṃ me

181.8

उ॒त स्या वां॒ रुश॑तो॒ वप्स॑सो॒ गीस्त्रि॑ब॒र्हिषि॒ सद॑सि पिन्वते॒ नॄन् ।
वृषा॑ वां मे॒घो वृ॑षणा पीपाय॒ गोर्न सेके॒ मनु॑षो दश॒स्यन्

uta syā vāṃ ruśato vapsaso gīstribarhiṣi sadasi pinvate nṝn |
vṛṣā vāṃ megho vṛṣaṇā pīpāya gorna seke manuṣo daśasyan

181.9

यु॒वां पू॒षेवा॑श्विना॒ पुरं॑धिर॒ग्निमु॒षां न ज॑रते ह॒विष्मा॑न् ।
हु॒वे यद्वां॑ वरिव॒स्या गृ॑णा॒नो वि॒द्यामे॒षं वृ॒जनं॑ जी॒रदा॑नुम्

yuvāṃ pūṣevāśvinā puraṃdhiragnimuṣāṃ na jarate haviṣmān |
huve yadvāṃ varivasyā gṛṇāno vidyāmeṣaṃ vṛjanaṃ jīradānum

पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)