प्रथम मण्डल

सूक्त 152: पैरहीन उषा पैरों वालों से आगे

ऋषि: दीर्घतमा औचथ्यः · देवता: मित्रावरुणौ · छन्द: त्रिष्टुप्

7 श्लोक · 152 में से 191

इस अध्याय में क्या होता है

पैरहीन उषा पैरों वालों से आगे

दीर्घतमा त्रिष्टुप् छन्द में मित्र और वरुण की स्तुति करते हैं। वे घृत के वस्त्र पहनते हैं और ऋत के बल से सारे असत्य को पार कर जाते हैं। फिर पहेलियाँ आती हैं: पैरों वालों में पैरहीन सबसे आगे चलती है, हे मित्रावरुण, इसे कौन जानता है? गर्भ भार उठाता है, सत्य को पूरा करता है और असत्य को गिराता है। कन्याओं का प्रेमी घूमता दिखता है पर कभी डूबता नहीं; बिना घोड़े और बिना लगाम के जन्मा अश्व हिनहिनाता हुआ ऊपर उड़ता है। ममता-पुत्र ऋषि माँगते हैं कि धेनुएँ उनके लिए दूध से भरें, उनकी स्तुति युद्ध में विजयी हो और दिव्य वर्षा पार लगाए।

152.1

यु॒वं वस्त्रा॑णि पीव॒सा व॑साथे यु॒वोरच्छि॑द्रा॒ मन्त॑वो ह॒ सर्गा॑ः ।
अवा॑तिरत॒मनृ॑तानि॒ विश्व॑ ऋ॒तेन॑ मित्रावरुणा सचेथे

yuvaṃ vastrāṇi pīvasā vasāthe yuvoracchidrā mantavo ha sargāḥ |
avātiratamanṛtāni viśva ṛtena mitrāvaruṇā sacethe

152.2

ए॒तच्च॒न त्वो॒ वि चि॑केतदेषां स॒त्यो मन्त्र॑ः कविश॒स्त ऋघा॑वान् ।
त्रि॒रश्रिं॑ हन्ति॒ चतु॑रश्रिरु॒ग्रो दे॑व॒निदो॒ ह प्र॑थ॒मा अ॑जूर्यन्

etaccana tvo vi ciketadeṣāṃ satyo mantraḥ kaviśasta ṛghāvān |
triraśriṃ hanti caturaśrirugro devanido ha prathamā ajūryan

152.3

अ॒पादे॑ति प्रथ॒मा प॒द्वती॑नां॒ कस्तद्वां॑ मित्रावरु॒णा चि॑केत ।
गर्भो॑ भा॒रं भ॑र॒त्या चि॑दस्य ऋ॒तं पिप॒र्त्यनृ॑तं॒ नि ता॑रीत्

apādeti prathamā padvatīnāṃ kastadvāṃ mitrāvaruṇā ciketa |
garbho bhāraṃ bharatyā cidasya ṛtaṃ pipartyanṛtaṃ ni tārīt

152.4

प्र॒यन्त॒मित्परि॑ जा॒रं क॒नीनां॒ पश्या॑मसि॒ नोप॑नि॒पद्य॑मानम् ।
अन॑वपृग्णा॒ वित॑ता॒ वसा॑नं प्रि॒यं मि॒त्रस्य॒ वरु॑णस्य॒ धाम॑

prayantamitpari jāraṃ kanīnāṃ paśyāmasi nopanipadyamānam |
anavapṛgṇā vitatā vasānaṃ priyaṃ mitrasya varuṇasya dhāma

152.5

अ॒न॒श्वो जा॒तो अ॑नभी॒शुरर्वा॒ कनि॑क्रदत्पतयदू॒र्ध्वसा॑नुः ।
अ॒चित्तं॒ ब्रह्म॑ जुजुषु॒र्युवा॑न॒ः प्र मि॒त्रे धाम॒ वरु॑णे गृ॒णन्त॑ः

anaśvo jāto anabhīśurarvā kanikradatpatayadūrdhvasānuḥ |
acittaṃ brahma jujuṣuryuvānaḥ pra mitre dhāma varuṇe gṛṇantaḥ

152.6

आ धे॒नवो॑ मामते॒यमव॑न्तीर्ब्रह्म॒प्रियं॑ पीपय॒न्सस्मि॒न्नूध॑न् ।
पि॒त्वो भि॑क्षेत व॒युना॑नि वि॒द्वाना॒साविवा॑स॒न्नदि॑तिमुरुष्येत्

ā dhenavo māmateyamavantīrbrahmapriyaṃ pīpayansasminnūdhan |
pitvo bhikṣeta vayunāni vidvānāsāvivāsannaditimuruṣyet

152.7

आ वां॑ मित्रावरुणा ह॒व्यजु॑ष्टिं॒ नम॑सा देवा॒वव॑सा ववृत्याम् ।
अ॒स्माकं॒ ब्रह्म॒ पृत॑नासु सह्या अ॒स्माकं॑ वृ॒ष्टिर्दि॒व्या सु॑पा॒रा

ā vāṃ mitrāvaruṇā havyajuṣṭiṃ namasā devāvavasā vavṛtyām |
asmākaṃ brahma pṛtanāsu sahyā asmākaṃ vṛṣṭirdivyā supārā

पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)