प्रथम मण्डल

सूक्त 143: पृथ्वी की नाभि पर भृगुओं को मिले अग्नि

ऋषि: दीर्घतमा औचथ्यः · देवता: अग्निः · छन्द: जगती, ८ त्रिष्टुप्

8 श्लोक · 143 में से 191

इस अध्याय में क्या होता है

पृथ्वी की नाभि पर भृगुओं को मिले अग्नि

बल के पुत्र के लिए अधिक सशक्त, नया गीत। दीर्घतमा जगती में, अन्त में एक त्रिष्टुप् के साथ, अग्नि की स्तुति करते हैं। परम आकाश में जन्मे अग्नि मातरिश्वा के सामने प्रकट हुए और उनकी ज्वाला ने द्यौ और पृथ्वी को प्रकाशित किया। उनकी अजर किरणें बाढ़ की नदियों जैसी दौड़ती हैं। भृगुओं ने उन्हें पृथ्वी की नाभि पर स्थापित किया; वरुण की भाँति वे अकेले धन पर राज करते हैं। आकाश की बिजली की तरह उन्हें रोका नहीं जा सकता; योद्धा जैसे शत्रुओं को गिराता है, वे तीखे दाँतों से वनों को खाते हैं। हे अग्नि, कभी न सोने वाले कल्याणकारी रक्षकों से हमारी रक्षा करो।

143.1

प्र तव्य॑सीं॒ नव्य॑सीं धी॒तिम॒ग्नये॑ वा॒चो म॒तिं सह॑सः सू॒नवे॑ भरे ।
अ॒पां नपा॒द्यो वसु॑भिः स॒ह प्रि॒यो होता॑ पृथि॒व्यां न्यसी॑ददृ॒त्विय॑ः

pra tavyasīṃ navyasīṃ dhītimagnaye vāco matiṃ sahasaḥ sūnave bhare |
apāṃ napādyo vasubhiḥ saha priyo hotā pṛthivyāṃ nyasīdadṛtviyaḥ

143.2

स जाय॑मानः पर॒मे व्यो॑मन्या॒विर॒ग्निर॑भवन्मात॒रिश्व॑ने ।
अ॒स्य क्रत्वा॑ समिधा॒नस्य॑ म॒ज्मना॒ प्र द्यावा॑ शो॒चिः पृ॑थि॒वी अ॑रोचयत्

sa jāyamānaḥ parame vyomanyāviragnirabhavanmātariśvane |
asya kratvā samidhānasya majmanā pra dyāvā śociḥ pṛthivī arocayat

143.3

अ॒स्य त्वे॒षा अ॒जरा॑ अ॒स्य भा॒नव॑ः सुसं॒दृश॑ः सु॒प्रती॑कस्य सु॒द्युत॑ः ।
भात्व॑क्षसो॒ अत्य॒क्तुर्न सिन्ध॑वो॒ऽग्ने रे॑जन्ते॒ अस॑सन्तो अ॒जरा॑ः

asya tveṣā ajarā asya bhānavaḥ susaṃdṛśaḥ supratīkasya sudyutaḥ |
bhātvakṣaso atyakturna sindhavo'gne rejante asasanto ajarāḥ

143.4

यमे॑रि॒रे भृग॑वो वि॒श्ववे॑दसं॒ नाभा॑ पृथि॒व्या भुव॑नस्य म॒ज्मना॑ ।
अ॒ग्निं तं गी॒र्भिर्हि॑नुहि॒ स्व आ दमे॒ य एको॒ वस्वो॒ वरु॑णो॒ न राज॑ति

yamerire bhṛgavo viśvavedasaṃ nābhā pṛthivyā bhuvanasya majmanā |
agniṃ taṃ gīrbhirhinuhi sva ā dame ya eko vasvo varuṇo na rājati

143.5

न यो वरा॑य म॒रुता॑मिव स्व॒नः सेने॑व सृ॒ष्टा दि॒व्या यथा॒शनि॑ः ।
अ॒ग्निर्जम्भै॑स्तिगि॒तैर॑त्ति॒ भर्व॑ति यो॒धो न शत्रू॒न्स वना॒ न्यृ॑ञ्जते

na yo varāya marutāmiva svanaḥ seneva sṛṣṭā divyā yathāśaniḥ |
agnirjambhaistigitairatti bharvati yodho na śatrūnsa vanā nyṛñjate

143.6

कु॒विन्नो॑ अ॒ग्निरु॒चथ॑स्य॒ वीरस॒द्वसु॑ष्कु॒विद्वसु॑भि॒ः काम॑मा॒वर॑त् ।
चो॒दः कु॒वित्तु॑तु॒ज्यात्सा॒तये॒ धिय॒ः शुचि॑प्रतीकं॒ तम॒या धि॒या गृ॑णे

kuvinno agnirucathasya vīrasadvasuṣkuvidvasubhiḥ kāmamāvarat |
codaḥ kuvittutujyātsātaye dhiyaḥ śucipratīkaṃ tamayā dhiyā gṛṇe

143.7

घृ॒तप्र॑तीकं व ऋ॒तस्य॑ धू॒र्षद॑म॒ग्निं मि॒त्रं न स॑मिधा॒न ऋ॑ञ्जते ।
इन्धा॑नो अ॒क्रो वि॒दथे॑षु॒ दीद्य॑च्छु॒क्रव॑र्णा॒मुदु॑ नो यंसते॒ धिय॑म्

ghṛtapratīkaṃ va ṛtasya dhūrṣadamagniṃ mitraṃ na samidhāna ṛñjate |
indhāno akro vidatheṣu dīdyacchukravarṇāmudu no yaṃsate dhiyam

143.8

अप्र॑युच्छ॒न्नप्र॑युच्छद्भिरग्ने शि॒वेभि॑र्नः पा॒युभि॑ः पाहि श॒ग्मैः ।
अद॑ब्धेभि॒रदृ॑पितेभिरि॒ष्टेऽनि॑मिषद्भि॒ः परि॑ पाहि नो॒ जाः

aprayucchannaprayucchadbhiragne śivebhirnaḥ pāyubhiḥ pāhi śagmaiḥ |
adabdhebhiradṛpitebhiriṣṭe'nimiṣadbhiḥ pari pāhi no jāḥ

पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)