प्रथम मण्डल

सूक्त 101: मरुत्वान् इन्द्र को हम मित्र रूप में पुकारते हैं

ऋषि: कुत्स आङ्गिरसः · देवता: इन्द्रः( १ गर्भस्राविण्युपनिषद्) · छन्द: जगती, ८-११ त्रिष्टुप्

11 श्लोक · 101 में से 191

इस अध्याय में क्या होता है

मरुत्वान् इन्द्र को हम मित्र रूप में पुकारते हैं

आनन्दमय इन्द्र के लिए अन्न से भरी वाणी अर्पित करो। कुत्स आंगिरस जगती और त्रिष्टुप् में इन्द्र की स्तुति करते हैं, और पहले सात मन्त्रों की टेक है: मरुत्वन्तं सख्याय हवामहे, मरुतों सहित इन्द्र को हम मित्रता के लिए बुलाते हैं। इन्द्र ने ऋजिश्वा के साथ कृष्ण असुर की सन्तति का नाश किया, व्यंस, शम्बर, व्रतहीन पिप्रु और शुष्ण को मारा। आकाश, पृथ्वी, वरुण और सूर्य उनके व्रत में चलते हैं; वे हर प्राणी के स्वामी हैं, जिन्होंने ब्रह्मा के लिए पहले गायें खोजीं। वीर और भयभीत दोनों उन्हें पुकारते हैं। ऋषि प्रार्थना करते हैं कि वे परम या निकट किसी भी धाम से आकर सोम पिएँ।

101.1

प्र म॒न्दिने॑ पितु॒मद॑र्चता॒ वचो॒ यः कृ॒ष्णग॑र्भा नि॒रह॑न्नृ॒जिश्व॑ना ।
अ॒व॒स्यवो॒ वृष॑णं॒ वज्र॑दक्षिणं म॒रुत्व॑न्तं स॒ख्याय॑ हवामहे

pra mandine pitumadarcatā vaco yaḥ kṛṣṇagarbhā nirahannṛjiśvanā |
avasyavo vṛṣaṇaṃ vajradakṣiṇaṃ marutvantaṃ sakhyāya havāmahe

101.2

यो व्यं॑सं जाहृषा॒णेन॑ म॒न्युना॒ यः शम्ब॑रं॒ यो अह॒न्पिप्रु॑मव्र॒तम् ।
इन्द्रो॒ यः शुष्ण॑म॒शुषं॒ न्यावृ॑णङ्म॒रुत्व॑न्तं स॒ख्याय॑ हवामहे

yo vyaṃsaṃ jāhṛṣāṇena manyunā yaḥ śambaraṃ yo ahanpiprumavratam |
indro yaḥ śuṣṇamaśuṣaṃ nyāvṛṇaṅmarutvantaṃ sakhyāya havāmahe

101.3

यस्य॒ द्यावा॑पृथि॒वी पौंस्यं॑ म॒हद्यस्य॑ व्र॒ते वरु॑णो॒ यस्य॒ सूर्य॑ः ।
यस्येन्द्र॑स्य॒ सिन्ध॑व॒ः सश्च॑ति व्र॒तं म॒रुत्व॑न्तं स॒ख्याय॑ हवामहे

yasya dyāvāpṛthivī pauṃsyaṃ mahadyasya vrate varuṇo yasya sūryaḥ |
yasyendrasya sindhavaḥ saścati vrataṃ marutvantaṃ sakhyāya havāmahe

101.4

यो अश्वा॑नां॒ यो गवां॒ गोप॑तिर्व॒शी य आ॑रि॒तः कर्म॑णिकर्मणि स्थि॒रः ।
वी॒ळोश्चि॒दिन्द्रो॒ यो असु॑न्वतो व॒धो म॒रुत्व॑न्तं स॒ख्याय॑ हवामहे

yo aśvānāṃ yo gavāṃ gopatirvaśī ya āritaḥ karmaṇikarmaṇi sthiraḥ |
vīḻościdindro yo asunvato vadho marutvantaṃ sakhyāya havāmahe

101.5

यो विश्व॑स्य॒ जग॑तः प्राण॒तस्पति॒र्यो ब्र॒ह्मणे॑ प्रथ॒मो गा अवि॑न्दत् ।
इन्द्रो॒ यो दस्यूँ॒रध॑राँ अ॒वाति॑रन्म॒रुत्व॑न्तं स॒ख्याय॑ हवामहे

yo viśvasya jagataḥ prāṇataspatiryo brahmaṇe prathamo gā avindat |
indro yo dasyūm̐radharām̐ avātiranmarutvantaṃ sakhyāya havāmahe

101.6

यः शूरे॑भि॒र्हव्यो॒ यश्च॑ भी॒रुभि॒र्यो धाव॑द्भिर्हू॒यते॒ यश्च॑ जि॒ग्युभि॑ः ।
इन्द्रं॒ यं विश्वा॒ भुव॑ना॒भि सं॑द॒धुर्म॒रुत्व॑न्तं स॒ख्याय॑ हवामहे

yaḥ śūrebhirhavyo yaśca bhīrubhiryo dhāvadbhirhūyate yaśca jigyubhiḥ |
indraṃ yaṃ viśvā bhuvanābhi saṃdadhurmarutvantaṃ sakhyāya havāmahe

101.7

रु॒द्राणा॑मेति प्र॒दिशा॑ विचक्ष॒णो रु॒द्रेभि॒र्योषा॑ तनुते पृ॒थु ज्रय॑ः ।
इन्द्रं॑ मनी॒षा अ॒भ्य॑र्चति श्रु॒तं म॒रुत्व॑न्तं स॒ख्याय॑ हवामहे

rudrāṇāmeti pradiśā vicakṣaṇo rudrebhiryoṣā tanute pṛthu jrayaḥ |
indraṃ manīṣā abhyarcati śrutaṃ marutvantaṃ sakhyāya havāmahe

101.8

यद्वा॑ मरुत्वः पर॒मे स॒धस्थे॒ यद्वा॑व॒मे वृ॒जने॑ मा॒दया॑से ।
अत॒ आ या॑ह्यध्व॒रं नो॒ अच्छा॑ त्वा॒या ह॒विश्च॑कृमा सत्यराधः

yadvā marutvaḥ parame sadhasthe yadvāvame vṛjane mādayāse |
ata ā yāhyadhvaraṃ no acchā tvāyā haviścakṛmā satyarādhaḥ

101.9

त्वा॒येन्द्र॒ सोमं॑ सुषुमा सुदक्ष त्वा॒या ह॒विश्च॑कृमा ब्रह्मवाहः ।
अधा॑ नियुत्व॒ः सग॑णो म॒रुद्भि॑र॒स्मिन्य॒ज्ञे ब॒र्हिषि॑ मादयस्व

tvāyendra somaṃ suṣumā sudakṣa tvāyā haviścakṛmā brahmavāhaḥ |
adhā niyutvaḥ sagaṇo marudbhirasminyajñe barhiṣi mādayasva

101.10

मा॒दय॑स्व॒ हरि॑भि॒र्ये त॑ इन्द्र॒ वि ष्य॑स्व॒ शिप्रे॒ वि सृ॑जस्व॒ धेने॑ ।
आ त्वा॑ सुशिप्र॒ हर॑यो वहन्तू॒शन्ह॒व्यानि॒ प्रति॑ नो जुषस्व

mādayasva haribhirye ta indra vi ṣyasva śipre vi sṛjasva dhene |
ā tvā suśipra harayo vahantūśanhavyāni prati no juṣasva

101.11

म॒रुत्स्तो॑त्रस्य वृ॒जन॑स्य गो॒पा व॒यमिन्द्रे॑ण सनुयाम॒ वाज॑म् ।
तन्नो॑ मि॒त्रो वरु॑णो मामहन्ता॒मदि॑ति॒ः सिन्धु॑ः पृथि॒वी उ॒त द्यौः

marutstotrasya vṛjanasya gopā vayamindreṇa sanuyāma vājam |
tanno mitro varuṇo māmahantāmaditiḥ sindhuḥ pṛthivī uta dyauḥ

पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)