सर्ग 96: वाल्मीकि सीता को सभा में लाते हैं

तस्यां रजन्यां व्युष्टायां यज्ञवाटगतो नृपः ।
ऋषीन्सर्वान्महातेजाः शब्दापयति राघवः

tasyāṃ rajanyāṃ vyuṣṭāyāṃ yajñavāṭagato nṛpaḥ |
ṛṣīnsarvānmahātejāḥ śabdāpayati rāghavaḥ

वसिष्ठो वामदेवश्च जाबालिरथ काश्यपः ।
विश्वामित्रो दीर्घतपा दुर्वासाश्च महातपाः

vasiṣṭho vāmadevaśca jābāliratha kāśyapaḥ |
viśvāmitro dīrghatapā durvāsāśca mahātapāḥ

पुलस्त्यो ऽपि तथा शक्तिर्भार्गवश्चैव वामनः ।
मार्कण्डेयश्च दीर्घायुर्मौद्गल्यश्च महायशाः

pulastyo 'pi tathā śaktirbhārgavaścaiva vāmanaḥ |
mārkaṇḍeyaśca dīrghāyurmaudgalyaśca mahāyaśāḥ

गर्गश्च च्यवनश्चैव शतानन्दश्च धर्मवित् ।
भरद्वाजश्च तेजस्वी ह्यग्निपुत्रश्च सुप्रभः

gargaśca cyavanaścaiva śatānandaśca dharmavit |
bharadvājaśca tejasvī hyagniputraśca suprabhaḥ

नारदः पर्वतश्चैव गौतमश्च महायशाः ।
कात्यायनः सुयज्ञश्च ह्यगस्त्यस्तपसां निधिः

nāradaḥ parvataścaiva gautamaśca mahāyaśāḥ |
kātyāyanaḥ suyajñaśca hyagastyastapasāṃ nidhiḥ

एते चान्ये च बहवो मुनयः संशितव्रताः ।
कौतूहलसमाविष्टाः सर्व एव समागताः

ete cānye ca bahavo munayaḥ saṃśitavratāḥ |
kautūhalasamāviṣṭāḥ sarva eva samāgatāḥ

राक्षसाश्च महावीर्या वानराश्च महाबलाः ।
सर्व एव समाजग्मुर्महात्मानः कुतूहलात्

rākṣasāśca mahāvīryā vānarāśca mahābalāḥ |
sarva eva samājagmurmahātmānaḥ kutūhalāt

क्षत्रिया ये च शूद्राश्च वैश्याश्चैव सहस्रशः ।
नानादेशगताश्चैव ब्राह्मणाः संशितव्रताः

kṣatriyā ye ca śūdrāśca vaiśyāścaiva sahasraśaḥ |
nānādeśagatāścaiva brāhmaṇāḥ saṃśitavratāḥ

ज्ञाननिष्ठाः कर्मनिष्ठाः योगनिष्ठास्तथापरे ।
सीताशपथवीक्षार्थं सर्व एव समागताः

jñānaniṣṭhāḥ karmaniṣṭhāḥ yoganiṣṭhāstathāpare |
sītāśapathavīkṣārthaṃ sarva eva samāgatāḥ

तदा समागतं सर्वमश्मभूतमिवाचलम् ।
श्रुत्वा मुनिवरस्तूर्णं ससीतः समुपागमत्

tadā samāgataṃ sarvamaśmabhūtamivācalam |
śrutvā munivarastūrṇaṃ sasītaḥ samupāgamat

तमृषिं पृष्ठतः सीता त्वन्वगच्छदवाङ्मुखी ।
कृताञ्जलिर्बाष्पगला कृत्वा रामं मनोगतम्

tamṛṣiṃ pṛṣṭhataḥ sītā tvanvagacchadavāṅmukhī |
kṛtāñjalirbāṣpagalā kṛtvā rāmaṃ manogatam

दृष्ट्वा श्रुतिमिवायान्तीं ब्रह्माणमनुगामिनीम् ।
वाल्मीकेः पृष्ठतः सीतां साधुवादो महानभूत्

dṛṣṭvā śrutimivāyāntīṃ brahmāṇamanugāminīm |
vālmīkeḥ pṛṣṭhataḥ sītāṃ sādhuvādo mahānabhūt

ततो हलहलाशब्दः सर्वेषामेवमाबभौ ।
दुःखजन्मविशालेन शोकेनाकुलितात्मनाम्

tato halahalāśabdaḥ sarveṣāmevamābabhau |
duḥkhajanmaviśālena śokenākulitātmanām

साधु रामेति केचित्तु साधु सीतेति चापरे ।
उभावेव च तत्रान्ये प्रेक्षकाः सम्प्रचुक्रुशुः

sādhu rāmeti kecittu sādhu sīteti cāpare |
ubhāveva ca tatrānye prekṣakāḥ sampracukruśuḥ

ततो मध्ये जनौघस्य प्रविश्य मुनिपुङ्गवः ।
सीतासहायो वाल्मीकिरिति होवाच राघवम्

tato madhye janaughasya praviśya munipuṅgavaḥ |
sītāsahāyo vālmīkiriti hovāca rāghavam

इयं दाशरथे सीता सुव्रता धर्मचारिणी ।
अपवादैः परित्यक्ता ममाश्रमसमीपतः

iyaṃ dāśarathe sītā suvratā dharmacāriṇī |
apavādaiḥ parityaktā mamāśramasamīpataḥ

लोकापवादभीतस्य तव राम महाव्रत ।
प्रत्ययं दास्यते सीता तदनुज्ञातुमर्हसि

lokāpavādabhītasya tava rāma mahāvrata |
pratyayaṃ dāsyate sītā tadanujñātumarhasi

इमौ तु जानकीपुत्रावुभौ च यमजातकौ ।
सुतौ तवैव दुर्धर्षौ सत्यमेतद्ब्रवीमि ते

imau tu jānakīputrāvubhau ca yamajātakau |
sutau tavaiva durdharṣau satyametadbravīmi te

प्रचेतसो ऽहं दशमः पुत्रो राघवनन्दन ।
न स्मराम्यनृतं वाक्यमिमौ तु तव पुत्रकौ

pracetaso 'haṃ daśamaḥ putro rāghavanandana |
na smarāmyanṛtaṃ vākyamimau tu tava putrakau

बहुवर्षसहस्राणि तपश्चर्या मया कृता ।
नोपाश्नीयां फलं तस्या दुष्टेयं यदि मैथिली

bahuvarṣasahasrāṇi tapaścaryā mayā kṛtā |
nopāśnīyāṃ phalaṃ tasyā duṣṭeyaṃ yadi maithilī

मनसा कर्मणा वाचा भूतपूर्वं न किल्बिषम् ।
तस्याः फलमुपाश्नीयामपापा मैथिली यदि

manasā karmaṇā vācā bhūtapūrvaṃ na kilbiṣam |
tasyāḥ phalamupāśnīyāmapāpā maithilī yadi

अहं पञ्चसु भूतेषु मनष्षष्ठेषु राघव ।
विचिन्त्य सीतां शुद्धेति जग्राह वननिर्झरे

ahaṃ pañcasu bhūteṣu manaṣṣaṣṭheṣu rāghava |
vicintya sītāṃ śuddheti jagrāha vananirjhare

इयं शुद्धसमाचारा अपापा पतिदेवता ।
लोकापवादभीतस्य प्रत्ययं तव दास्यति

iyaṃ śuddhasamācārā apāpā patidevatā |
lokāpavādabhītasya pratyayaṃ tava dāsyati

तस्मादियं नरवरात्मज शुद्धभावा दिव्येन दृष्टिविषयेण तदा प्रविष्टा ।
लोकापवादकलुषीकृतचेतसा या त्यक्ता त्वया प्रियतमा विदिता ऽपि शुद्धा

tasmādiyaṃ naravarātmaja śuddhabhāvā divyena dṛṣṭiviṣayeṇa tadā praviṣṭā |
lokāpavādakaluṣīkṛtacetasā yā tyaktā tvayā priyatamā viditā 'pi śuddhā