सर्ग 111: रामायण की फलश्रुति

एतावदेतदाख्यानं सोत्तरं ब्रह्मपूजितम् ।
रामायणमिति ख्यातं मुख्यं वाल्मीकीना कृतम्

etāvadetadākhyānaṃ sottaraṃ brahmapūjitam |
rāmāyaṇamiti khyātaṃ mukhyaṃ vālmīkīnā kṛtam

ततः प्रतिष्ठितो विष्णुः स्वर्गलोके यथा पुरम् ।
येन व्याप्तमिदं सर्वं त्रैलोक्यं सचराचरम्

tataḥ pratiṣṭhito viṣṇuḥ svargaloke yathā puram |
yena vyāptamidaṃ sarvaṃ trailokyaṃ sacarācaram

ततो देवाः सगन्धर्वाः सिद्धाश्च परमर्षयः ।
नित्यं शृण्वन्ति सन्तुष्टाः दिव्यं रामायणं दिवि

tato devāḥ sagandharvāḥ siddhāśca paramarṣayaḥ |
nityaṃ śṛṇvanti santuṣṭāḥ divyaṃ rāmāyaṇaṃ divi

इदमाख्यानमायुष्यं सौभाग्यं पापनाशनम् ।
रामायणं वेदसमं श्राद्धेषु श्रावयेद्बुधः

idamākhyānamāyuṣyaṃ saubhāgyaṃ pāpanāśanam |
rāmāyaṇaṃ vedasamaṃ śrāddheṣu śrāvayedbudhaḥ

अपुत्रो लभते पुत्रमधनो लभते धनम् ।
सर्वपापैः प्रमुच्येत पदमप्यस्य यः पठेत्

aputro labhate putramadhano labhate dhanam |
sarvapāpaiḥ pramucyeta padamapyasya yaḥ paṭhet

पापान्यपि च यः कुर्यादहन्यहनि मानवः ।
पठत्येकमपि श्लोकं पापात्स परिमुच्यते

pāpānyapi ca yaḥ kuryādahanyahani mānavaḥ |
paṭhatyekamapi ślokaṃ pāpātsa parimucyate

वाचकाय च दातव्यं वस्त्रं धेनुं हिरण्यकम् ।
वाचके परितुष्टे तु तुष्टाः स्युः सर्वदेवताः

vācakāya ca dātavyaṃ vastraṃ dhenuṃ hiraṇyakam |
vācake parituṣṭe tu tuṣṭāḥ syuḥ sarvadevatāḥ

एतदाख्यानमायुष्यं पठन्रामायणं नरः ।
सपुत्रपौत्रो लोके ऽस्मिन्प्रेत्य चेह महीयते

etadākhyānamāyuṣyaṃ paṭhanrāmāyaṇaṃ naraḥ |
saputrapautro loke 'sminpretya ceha mahīyate

अयोध्या ऽपि पुरी रम्या शून्या वर्षगणान्बहून् ।
ऋषभं प्राप्य राजानं निवासमुपयास्यति

ayodhyā 'pi purī ramyā śūnyā varṣagaṇānbahūn |
ṛṣabhaṃ prāpya rājānaṃ nivāsamupayāsyati

एतदाख्यानमायुष्यं सभविष्यं सहोत्तरम् ।
कृतवान्प्रचेतसः पुत्रस्तद्ब्रह्माप्यन्वमन्यत

etadākhyānamāyuṣyaṃ sabhaviṣyaṃ sahottaram |
kṛtavānpracetasaḥ putrastadbrahmāpyanvamanyata

अश्वमेधसहस्रस्य वाजपेयायुतस्य च ।
लभते श्रावणादेव सर्गस्यैकस्य मानवः

aśvamedhasahasrasya vājapeyāyutasya ca |
labhate śrāvaṇādeva sargasyaikasya mānavaḥ

प्रयागादीनि तीर्थानि गङ्गाद्याः सरितस्तथा ।
नैमिशादीन्यरण्यानि कुरुक्षेत्रादिकान्यपि ।
गतानि तेन लोके ऽस्मिन्येन रामायणं श्रुतम्

prayāgādīni tīrthāni gaṅgādyāḥ saritastathā |
naimiśādīnyaraṇyāni kurukṣetrādikānyapi |
gatāni tena loke 'sminyena rāmāyaṇaṃ śrutam

हेमभारं कुरुक्षेत्रे ग्रस्ते भानौ प्रयच्छति ।
यश्च रामायणं लोके शृणोति सदृशावुभौ

hemabhāraṃ kurukṣetre graste bhānau prayacchati |
yaśca rāmāyaṇaṃ loke śṛṇoti sadṛśāvubhau

सम्यक्छ्रद्धासमायुक्तः शृणुते राघवीं कथाम् ।
सर्वपापात्प्रमुच्येत विष्णुलोकं स गच्छति

samyakchraddhāsamāyuktaḥ śṛṇute rāghavīṃ kathām |
sarvapāpātpramucyeta viṣṇulokaṃ sa gacchati

आदिकाव्यमिदं त्वार्षं पुरा वाल्मीकिना कृतम् ।
यः शृणोति सदा भक्त्या स गच्छेद्वैष्णवीं तनुम्

ādikāvyamidaṃ tvārṣaṃ purā vālmīkinā kṛtam |
yaḥ śṛṇoti sadā bhaktyā sa gacchedvaiṣṇavīṃ tanum

पुत्रदाराश्च वर्धन्ते सम्पदः सन्ततिस्तथा ।
सत्यमेतद्विदित्वा तु श्रोतव्यं नियतात्मभिः

putradārāśca vardhante sampadaḥ santatistathā |
satyametadviditvā tu śrotavyaṃ niyatātmabhiḥ

गायत्र्याश्च स्वरूपं तद्रामायणमनुत्तमम्

gāyatryāśca svarūpaṃ tadrāmāyaṇamanuttamam

अपुत्रो लभते पुत्रमधनो लभते धनम् ।
सर्वपापैः प्रमुच्येत पदमप्यस्य यः पठेत्

aputro labhate putramadhano labhate dhanam |
sarvapāpaiḥ pramucyeta padamapyasya yaḥ paṭhet

यः पठेच्छृणुयान्नित्यं चरितं राघवस्य ह ।
भक्त्या निष्कल्मषो भूत्वा दीर्घमायुरवाप्नुयात्

yaḥ paṭhecchṛṇuyānnityaṃ caritaṃ rāghavasya ha |
bhaktyā niṣkalmaṣo bhūtvā dīrghamāyuravāpnuyāt

चिन्तयेद्राघवं नित्यं श्रेयः प्राप्तुं य इच्छति ।
श्रावयेदिदमाख्यानं ब्राह्मणेभ्यो दिने दिने

cintayedrāghavaṃ nityaṃ śreyaḥ prāptuṃ ya icchati |
śrāvayedidamākhyānaṃ brāhmaṇebhyo dine dine

यस्त्विदं रघुनाथस्य चरितं सकलं पठेत् ।
सो ऽसुक्षये विष्णुलोकं गच्छत्येव न संशयः

yastvidaṃ raghunāthasya caritaṃ sakalaṃ paṭhet |
so 'sukṣaye viṣṇulokaṃ gacchatyeva na saṃśayaḥ

पिता पितामहस्तस्य तथैव प्रपितामहः ।
तत्पिता तत्पिता चैव विष्णुं यान्ति न संशयः

pitā pitāmahastasya tathaiva prapitāmahaḥ |
tatpitā tatpitā caiva viṣṇuṃ yānti na saṃśayaḥ

चतुर्वर्गप्रदं नित्यं चरितं राघवस्य तु ।
तस्माद्यत्नवता नित्यं श्रोतव्यं परमं सदा

caturvargapradaṃ nityaṃ caritaṃ rāghavasya tu |
tasmādyatnavatā nityaṃ śrotavyaṃ paramaṃ sadā

शृण्वन्रामायणं भक्त्या यः पादं पदमेव वा ।
स याति ब्रह्मणः स्थानं ब्रह्मणा पूज्यते सदा

śṛṇvanrāmāyaṇaṃ bhaktyā yaḥ pādaṃ padameva vā |
sa yāti brahmaṇaḥ sthānaṃ brahmaṇā pūjyate sadā

एवमेतत्पुरावृत्तमाख्यानं भद्रमस्तु वः ।
प्रव्याहरत विस्रब्धं बलं विष्णोः प्रवर्धताम्

evametatpurāvṛttamākhyānaṃ bhadramastu vaḥ |
pravyāharata visrabdhaṃ balaṃ viṣṇoḥ pravardhatām