सर्ग 7: रावण का भवन और पुष्पक विमान

स वेश्मजालं बलवान् ददर्श
व्यासक्तवैदूर्यसुवर्णजालम् ।
यथा महत्प्रावृषि मेघजालं
विद्युत्पिनद्धं सविहङ्गजालम्

sa veśmajālaṃ balavān dadarśa
vyāsaktavaidūryasuvarṇajālam |
yathā mahatprāvṛṣi meghajālaṃ
vidyutpinaddhaṃ savihaṅgajālam

निवेशनानां विविधाश्च शालाः
प्रधानशङ्खायुधचापशालाः ।
मनोहराश्चापि पुनर्विशाला
ददर्श वेश्माद्रिषु चन्द्रशालाः

niveśanānāṃ vividhāśca śālāḥ
pradhānaśaṅkhāyudhacāpaśālāḥ |
manoharāścāpi punarviśālā
dadarśa veśmādriṣu candraśālāḥ

गृहाणि नानावसुराजितानि
देवासुरैश्चापि सुपूजितानि ।
सर्वैश्च दोषैः परिवर्जितानि
कपिर्ददर्श स्वबलार्जितानि

gṛhāṇi nānāvasurājitāni
devāsuraiścāpi supūjitāni |
sarvaiśca doṣaiḥ parivarjitāni
kapirdadarśa svabalārjitāni

तानि प्रयत्नाभिसमाहितानि
मयेन साक्षादिव निर्मितानि ।
महीतले सर्वगुणोत्तराणि
ददर्श लंकाधिपतेर्गृहाणि

tāni prayatnābhisamāhitāni
mayena sākṣādiva nirmitāni |
mahītale sarvaguṇottarāṇi
dadarśa laṃkādhipatergṛhāṇi

ततो ददर्शोच्छ्रितमेघरूपं
मनोहरं काञ्चनचारुरूपम् ।
रक्षोऽधिपस्यात्मबलानुरूपं
गृहोत्तमं ह्यप्रतिरूपरूपम्

tato dadarśocchritamegharūpaṃ
manoharaṃ kāñcanacārurūpam |
rakṣo'dhipasyātmabalānurūpaṃ
gṛhottamaṃ hyapratirūparūpam

महीतले स्वर्गमिव प्रकीर्णं
श्रिया ज्वलन्तं बहुरत्नकीर्णम् ।
नानातरूणां कुसुमावकीर्णं
गिरेरिवाग्रं रजसावकीर्णम्

mahītale svargamiva prakīrṇaṃ
śriyā jvalantaṃ bahuratnakīrṇam |
nānātarūṇāṃ kusumāvakīrṇaṃ
girerivāgraṃ rajasāvakīrṇam

नारीप्रवेकैरिव दीप्यमानं
तडिद्भिरम्भोधरमर्च्यमानम् ।
हंसप्रवेकैरिव वाह्यमानं
श्रिया युतं खे सुकृतं विमानम्

nārīpravekairiva dīpyamānaṃ
taḍidbhirambhodharamarcyamānam |
haṃsapravekairiva vāhyamānaṃ
śriyā yutaṃ khe sukṛtaṃ vimānam

यथा नगाग्रं बहुधातुचित्रं
यथा नभश्च ग्रहचन्द्रचित्रम् ।
ददर्श युक्तीकृतचारुमेघ-
चित्रं विमानं बहुरत्नचित्रम्

yathā nagāgraṃ bahudhātucitraṃ
yathā nabhaśca grahacandracitram |
dadarśa yuktīkṛtacārumegha-
citraṃ vimānaṃ bahuratnacitram

मही कृता पर्वतराजिपूर्णा
शैलाः कृता वृक्षवितानपूर्णाः ।
वृक्षाः कृताः पुष्पवितानपूर्णाः
पुष्पं कृतं केसरपत्रपूर्णम्

mahī kṛtā parvatarājipūrṇā
śailāḥ kṛtā vṛkṣavitānapūrṇāḥ |
vṛkṣāḥ kṛtāḥ puṣpavitānapūrṇāḥ
puṣpaṃ kṛtaṃ kesarapatrapūrṇam

कृतानि वेश्मानि च पाण्डुराणि
तथा सुपुष्पाण्यपि पुष्कराणि ।
पुनश्च पद्मानि सकेसराणि
वनानि चित्राणि सरोवराणि

kṛtāni veśmāni ca pāṇḍurāṇi
tathā supuṣpāṇyapi puṣkarāṇi |
punaśca padmāni sakesarāṇi
vanāni citrāṇi sarovarāṇi

पुष्पाह्वयं नाम विराजमानं
रत्नप्रभाभिश्च विघूर्णमानम् ।
वेश्मोत्तमानामपि चोच्चमानं
महाकपिस्तत्र महाविमानम्

puṣpāhvayaṃ nāma virājamānaṃ
ratnaprabhābhiśca vighūrṇamānam |
veśmottamānāmapi coccamānaṃ
mahākapistatra mahāvimānam

कृताश्च वैदूर्यमया विहङ्गा
रूप्यप्रवालैश्च तथा विहङ्गाः ।
चित्राश्च नानावसुभिर्भुजङ्गा
जात्यानुरूपास्तुरगाः शुभाङ्गाः

kṛtāśca vaidūryamayā vihaṅgā
rūpyapravālaiśca tathā vihaṅgāḥ |
citrāśca nānāvasubhirbhujaṅgā
jātyānurūpāsturagāḥ śubhāṅgāḥ

प्रवालजाम्बूनदपुष्पपक्षाः
सलीलमावर्जितजिह्मपक्षाः ।
कामस्य साक्षादिव भान्ति पक्षाः
कृता विहङ्गाः सुमुखाः सुपक्षाः

pravālajāmbūnadapuṣpapakṣāḥ
salīlamāvarjitajihmapakṣāḥ |
kāmasya sākṣādiva bhānti pakṣāḥ
kṛtā vihaṅgāḥ sumukhāḥ supakṣāḥ

नियुज्यमानाश्च गजाः सुहस्ताः
सकेसराश्चोत्पलपत्रहस्ताः ।
बभूव देवी च कृतासुहस्ता
लक्ष्मीस्तथा पद्मिनि पद्महस्ता

niyujyamānāśca gajāḥ suhastāḥ
sakesarāścotpalapatrahastāḥ |
babhūva devī ca kṛtāsuhastā
lakṣmīstathā padmini padmahastā

इतीव तद्गृहमभिगम्य शोभनं
सविस्मयो नगमिव चारुकन्दरम् ।
पुनश्च तत्परमसुगन्धि सुन्दरं
हिमात्यये नगमिव चारुकन्दरम्

itīva tadgṛhamabhigamya śobhanaṃ
savismayo nagamiva cārukandaram |
punaśca tatparamasugandhi sundaraṃ
himātyaye nagamiva cārukandaram

ततः स तां कपिरभिपत्य पूजितां
चरन् पुरीं दशमुखबाहुपालिताम् ।
अदृश्य तां जनकसुतां सुपूजितां
सुदुःखितां पतिगुणवेगनिर्जिताम्

tataḥ sa tāṃ kapirabhipatya pūjitāṃ
caran purīṃ daśamukhabāhupālitām |
adṛśya tāṃ janakasutāṃ supūjitāṃ
suduḥkhitāṃ patiguṇaveganirjitām

ततस्तदा बहुविधभावितात्मनः
कृतात्मनो जनकसुतां सुवर्त्मनः ।
अपश्यतोऽभवदतिदुःखितं मनः
सचक्षुषः प्रविचरतो महात्मनः

tatastadā bahuvidhabhāvitātmanaḥ
kṛtātmano janakasutāṃ suvartmanaḥ |
apaśyato'bhavadatiduḥkhitaṃ manaḥ
sacakṣuṣaḥ pravicarato mahātmanaḥ