सर्ग 65: 'सीता के दर्शन हुए': राम को समाचार

ततः प्रस्रवणं शैलं ते गत्वा चित्रकाननम् ।
प्रणम्य शिरसा रामं लक्ष्मणं च महाबलम्

tataḥ prasravaṇaṃ śailaṃ te gatvā citrakānanam |
praṇamya śirasā rāmaṃ lakṣmaṇaṃ ca mahābalam

युवराजं पुरस्कृत्य सुग्रीवमभिवाद्य च ।
प्रवृत्तिमथ सीतायाः प्रवक्तुमुपचक्रमुः

yuvarājaṃ puraskṛtya sugrīvamabhivādya ca |
pravṛttimatha sītāyāḥ pravaktumupacakramuḥ

रावणान्तःपुरे रोधं राक्षसीभिश्च तर्जनम् ।
रामे समनुरागं च यथा च नियमः कृतः

rāvaṇāntaḥpure rodhaṃ rākṣasībhiśca tarjanam |
rāme samanurāgaṃ ca yathā ca niyamaḥ kṛtaḥ

एतदाख्याय ते सर्वं हरयो रामसंनिधौ ।
वैदेहीमक्षतां श्रुत्वा रामस्तूत्तरमब्रवीत्

etadākhyāya te sarvaṃ harayo rāmasaṃnidhau |
vaidehīmakṣatāṃ śrutvā rāmastūttaramabravīt

क्व सीता वर्तते देवी कथं च मयि वर्तते ।
एतन्मे सर्वमाख्यात वैदेहीं प्रति वानराः

kva sītā vartate devī kathaṃ ca mayi vartate |
etanme sarvamākhyāta vaidehīṃ prati vānarāḥ

रामस्य गदितं श्रुत्वा हरयो रामसंनिधौ ।
चोदयन्ति हनूमन्तं सीतावृत्तान्तकोविदम्

rāmasya gaditaṃ śrutvā harayo rāmasaṃnidhau |
codayanti hanūmantaṃ sītāvṛttāntakovidam

श्रुत्वा तु वचनं तेषां हनूमान् मारुतात्मजः ।
प्रणम्य शिरसा देव्यै सीतायै तां दिशं प्रति

śrutvā tu vacanaṃ teṣāṃ hanūmān mārutātmajaḥ |
praṇamya śirasā devyai sītāyai tāṃ diśaṃ prati

उवाच वाक्यं वाक्यज्ञः सीताया दर्शनं यथा ।
तं मणिं काञ्चनं दिव्यं दीप्यमानं स्वतेजसा

uvāca vākyaṃ vākyajñaḥ sītāyā darśanaṃ yathā |
taṃ maṇiṃ kāñcanaṃ divyaṃ dīpyamānaṃ svatejasā

दत्त्वा रामाय हनुमांस्ततः प्राञ्जलिरब्रवीत् ।
समुद्रं लङ्घयित्वाहं शतयोजनमायतम्

dattvā rāmāya hanumāṃstataḥ prāñjalirabravīt |
samudraṃ laṅghayitvāhaṃ śatayojanamāyatam

अगच्छं जानकीं सीतां मार्गमाणो दिदृक्षया ।
तत्र लङ्केति नगरी रावणस्य दुरात्मनः

agacchaṃ jānakīṃ sītāṃ mārgamāṇo didṛkṣayā |
tatra laṅketi nagarī rāvaṇasya durātmanaḥ

दक्षिणस्य समुद्रस्य तीरे वसति दक्षिणे ।
तत्र सीता मया दृष्टा रावणान्तःपुरे सती

dakṣiṇasya samudrasya tīre vasati dakṣiṇe |
tatra sītā mayā dṛṣṭā rāvaṇāntaḥpure satī

त्वयि संन्यस्य जीवन्ती रामा राम मनोरथम् ।
दृष्टा मे राक्षसीमध्ये तर्ज्यमाना मुहुर्मुहुः

tvayi saṃnyasya jīvantī rāmā rāma manoratham |
dṛṣṭā me rākṣasīmadhye tarjyamānā muhurmuhuḥ

राक्षसीभिर्विरूपाभी रक्षिता प्रमदावने ।
दुःखमापद्यते देवी त्वया वीर सुखोचिता

rākṣasībhirvirūpābhī rakṣitā pramadāvane |
duḥkhamāpadyate devī tvayā vīra sukhocitā

रावणान्तःपुरे रुद्धा राक्षसीभिः सुरक्षिता ।
एकवेणीधरा दीना त्वयि चिन्तापरायणा

rāvaṇāntaḥpure ruddhā rākṣasībhiḥ surakṣitā |
ekaveṇīdharā dīnā tvayi cintāparāyaṇā

अधःशय्या विवर्णाङ्गी पद्मिनीव हिमागमे ।
रावणाद् विनिवृत्तार्था मर्तव्यकृतनिश्चया

adhaḥśayyā vivarṇāṅgī padminīva himāgame |
rāvaṇād vinivṛttārthā martavyakṛtaniścayā

देवी कथंचित् काकुत्स्थ त्वन्मना मार्गिता मया ।
इक्ष्वाकुवंशविख्यातिं शनैः कीर्तयतानघ

devī kathaṃcit kākutstha tvanmanā mārgitā mayā |
ikṣvākuvaṃśavikhyātiṃ śanaiḥ kīrtayatānagha

सा मया नरशार्दूल शनैर्विश्वासिता तदा ।
ततः सम्भाषिता देवी सर्वमर्थं च दर्शिता

sā mayā naraśārdūla śanairviśvāsitā tadā |
tataḥ sambhāṣitā devī sarvamarthaṃ ca darśitā

रामसुग्रीवसख्यं च श्रुत्वा हर्षमुपागता ।
नियतः समुदाचारो भक्तिश्चास्याः सदा त्वयि

rāmasugrīvasakhyaṃ ca śrutvā harṣamupāgatā |
niyataḥ samudācāro bhaktiścāsyāḥ sadā tvayi

एवं मया महाभाग दृष्टा जनकनन्दिनी ।
उग्रेण तपसा युक्ता त्वद्भक्त्या पुरुषर्षभ

evaṃ mayā mahābhāga dṛṣṭā janakanandinī |
ugreṇa tapasā yuktā tvadbhaktyā puruṣarṣabha

अभिज्ञानं च मे दत्तं यथावृत्तं तवान्तिके ।
चित्रकूटे महाप्राज्ञ वायसं प्रति राघव

abhijñānaṃ ca me dattaṃ yathāvṛttaṃ tavāntike |
citrakūṭe mahāprājña vāyasaṃ prati rāghava

विज्ञाप्यः पुनरप्येष रामो वायुसुत त्वया ।
अखिलेन यथा दृष्टमिति मामाह जानकी

vijñāpyaḥ punarapyeṣa rāmo vāyusuta tvayā |
akhilena yathā dṛṣṭamiti māmāha jānakī

अयं चास्मै प्रदातव्यो यत्नात् सुपरिरक्षितः ।
ब्रुवता वचनान्येवं सुग्रीवस्योपशृण्वतः

ayaṃ cāsmai pradātavyo yatnāt suparirakṣitaḥ |
bruvatā vacanānyevaṃ sugrīvasyopaśṛṇvataḥ

एष चूडामणिः श्रीमान् मया ते यत्नरक्षितः ।
मनःशिलायास्तिलकं तत् स्मरस्वेति चाब्रवीत्

eṣa cūḍāmaṇiḥ śrīmān mayā te yatnarakṣitaḥ |
manaḥśilāyāstilakaṃ tat smarasveti cābravīt

एष निर्यातितः श्रीमान् मया ते वारिसम्भवः ।
एनं दृष्ट्वा प्रमोदिष्ये व्यसने त्वामिवानघ

eṣa niryātitaḥ śrīmān mayā te vārisambhavaḥ |
enaṃ dṛṣṭvā pramodiṣye vyasane tvāmivānagha

जीवितं धारयिष्यामि मासं दशरथात्मज ।
ऊर्ध्वं मासान्न जीवेयं रक्षसां वशमागता

jīvitaṃ dhārayiṣyāmi māsaṃ daśarathātmaja |
ūrdhvaṃ māsānna jīveyaṃ rakṣasāṃ vaśamāgatā

इति मामब्रवीत् सीता कृशाङ्गी धर्मचारिणी ।
रावणान्तःपुरे रुद्धा मृगीवोत्फुल्ललोचना

iti māmabravīt sītā kṛśāṅgī dharmacāriṇī |
rāvaṇāntaḥpure ruddhā mṛgīvotphullalocanā

एतदेव मयाऽऽख्यातं सर्वं राघव यद् यथा ।
सर्वथा सागरजले संतारः प्रविधीयताम्

etadeva mayā''khyātaṃ sarvaṃ rāghava yad yathā |
sarvathā sāgarajale saṃtāraḥ pravidhīyatām

तौ जाताश्वासौ राजपुत्रौ विदित्वा
तच्चाभिज्ञानं राघवाय प्रदाय ।
देव्या चाख्यातं सर्वमेवानुपूर्व्याद्
वाचा सम्पूर्णं वायुपुत्रः शशंस

tau jātāśvāsau rājaputrau viditvā
taccābhijñānaṃ rāghavāya pradāya |
devyā cākhyātaṃ sarvamevānupūrvyād
vācā sampūrṇaṃ vāyuputraḥ śaśaṃsa