तथागतां तां व्यथितामनिन्दितां
व्यतीतहर्षां परिदीनमानसाम् ।
शुभां निमित्तानि शुभानि भेजिरे
नरं श्रिया जुष्टमिवोपसेविनः
tathāgatāṃ tāṃ vyathitāmaninditāṃ
vyatītaharṣāṃ paridīnamānasām |
śubhāṃ nimittāni śubhāni bhejire
naraṃ śriyā juṣṭamivopasevinaḥ
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये सुन्दरकाण्डे एकोनत्रिंशः सर्गः ॥ ५.२९॥
8 श्लोक · 29 में से 68
छोटा सर्ग। दुःखी, आनन्दहीन खड़ी सीता के पास शुभ शकुन आते हैं, जैसे भाग्यशाली की सेवा में सेवक। काली पलकों वाली, बड़ी और सुन्दर उनकी बाईं आँख फड़कती है, जैसे मछली के टकराने से काँपता कमल। आभूषणों के योग्य, गोल, लम्बे समय तक राम का तकिया बनी उनकी बाईं भुजा भी फड़कती है। हाथी की सूँड़-सी उनकी बाईं जंघा फड़कती है, मानो कह रही हो कि राम सामने खड़े हैं। उनका सुनहरा वस्त्र शरीर से थोड़ा खिसक जाता है। इन और पहले देखे शकुनों से उत्साहित होकर बिम्बफल-से होंठों, सुन्दर आँखों और भौंहों वाला उनका मुख राहु से मुक्त चन्द्रमा-सा फिर चमक उठता है।
तथागतां तां व्यथितामनिन्दितां
व्यतीतहर्षां परिदीनमानसाम् ।
शुभां निमित्तानि शुभानि भेजिरे
नरं श्रिया जुष्टमिवोपसेविनः
tathāgatāṃ tāṃ vyathitāmaninditāṃ
vyatītaharṣāṃ paridīnamānasām |
śubhāṃ nimittāni śubhāni bhejire
naraṃ śriyā juṣṭamivopasevinaḥ
तस्याः शुभं वाममरालपक्ष्म-
राज्यावृतं कृष्णविशालशुक्लम् ।
प्रास्पन्दतैकं नयनं सुकेश्या
मीनाहतं पद्ममिवाभिताम्रम्
tasyāḥ śubhaṃ vāmamarālapakṣma-
rājyāvṛtaṃ kṛṣṇaviśālaśuklam |
prāspandataikaṃ nayanaṃ sukeśyā
mīnāhataṃ padmamivābhitāmram
भुजश्च चार्वञ्चितवृत्तपीनः
परार्घ्यकालागुरुचन्दनार्हः ।
अनुत्तमेनाघ्युषितः प्रियेण
चिरेण वामः समवेपताशु
bhujaśca cārvañcitavṛttapīnaḥ
parārghyakālāgurucandanārhaḥ |
anuttamenāghyuṣitaḥ priyeṇa
cireṇa vāmaḥ samavepatāśu
गजेन्द्रहस्तप्रतिमश्च पीन-
स्तयोर्द्वयोः संहतयोस्तु जातः ।
प्रस्पन्दमानः पुनरूरुरस्या
रामं पुरस्तात् स्थितमाचचक्षे
gajendrahastapratimaśca pīna-
stayordvayoḥ saṃhatayostu jātaḥ |
praspandamānaḥ punarūrurasyā
rāmaṃ purastāt sthitamācacakṣe
शुभं पुनर्हेमसमानवर्ण-
मीषद्रजोध्वस्तमिवातुलाक्ष्याः ।
वासः स्थितायाः शिखराग्रदन्त्याः
किंचित् परिस्रंसत चारुगात्र्याः
śubhaṃ punarhemasamānavarṇa-
mīṣadrajodhvastamivātulākṣyāḥ |
vāsaḥ sthitāyāḥ śikharāgradantyāḥ
kiṃcit parisraṃsata cārugātryāḥ
एतैर्निमित्तैरपरैश्च सुभ्रूः
संचोदिता प्रागपि साधुसिद्धैः ।
वातातपक्लान्तमिव प्रणष्टं
वर्षेण बीजं प्रतिसंजहर्ष
etairnimittairaparaiśca subhrūḥ
saṃcoditā prāgapi sādhusiddhaiḥ |
vātātapaklāntamiva praṇaṣṭaṃ
varṣeṇa bījaṃ pratisaṃjaharṣa
तस्याः पुनर्बिम्बफलोपमोष्ठं
स्वक्षिभ्रुकेशान्तमरालपक्ष्म ।
वक्त्रं बभासे सितशुक्लदंष्ट्रं
राहोर्मुखाच्चन्द्र इव प्रमुक्तः
tasyāḥ punarbimbaphalopamoṣṭhaṃ
svakṣibhrukeśāntamarālapakṣma |
vaktraṃ babhāse sitaśukladaṃṣṭraṃ
rāhormukhāccandra iva pramuktaḥ
सा वीतशोका व्यपनीततन्द्रा
शान्तज्वरा हर्षविबुद्धसत्त्वा ।
अशोभतार्या वदनेन शुक्ले
शीतांशुना रात्रिरिवोदितेन
sā vītaśokā vyapanītatandrā
śāntajvarā harṣavibuddhasattvā |
aśobhatāryā vadanena śukle
śītāṃśunā rātririvoditena
पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)