सर्ग 18: भोर में रावण का वाटिका में आना

तथा विप्रेक्षमाणस्य वनं पुष्पितपादपम् ।
विचिन्वतश्च वैदेहीं किञ्चिच्छेषा निशाभवत्

tathā viprekṣamāṇasya vanaṃ puṣpitapādapam |
vicinvataśca vaidehīṃ kiñciccheṣā niśābhavat

षडंगवेदविदुषां क्रतुप्रवरयाजिनाम् ।
शुश्राव ब्रह्मघोषान् स विरात्रे ब्रह्मरक्षसाम्

ṣaḍaṃgavedaviduṣāṃ kratupravarayājinām |
śuśrāva brahmaghoṣān sa virātre brahmarakṣasām

अथ मंगलवादित्रैः शब्दैः श्रोत्रमनोहरैः ।
प्राबोध्यत महाबाहुर्दशग्रीवो महाबलः

atha maṃgalavāditraiḥ śabdaiḥ śrotramanoharaiḥ |
prābodhyata mahābāhurdaśagrīvo mahābalaḥ

विबुध्य तु महाभागो राक्षसेन्द्रः प्रतापवान् ।
स्रस्तमाल्याम्बरधरो वैदेहीमन्वचिन्तयत्

vibudhya tu mahābhāgo rākṣasendraḥ pratāpavān |
srastamālyāmbaradharo vaidehīmanvacintayat

भृशं नियुक्तस्तस्यां च मदनेन मदोत्कटः ।
न तु तं राक्षसः कामं शशाकात्मनि गूहितुम्

bhṛśaṃ niyuktastasyāṃ ca madanena madotkaṭaḥ |
na tu taṃ rākṣasaḥ kāmaṃ śaśākātmani gūhitum

स सर्वाभरणैर्युक्तो बिभ्रच्छ्रियमनुत्तमाम् ।
तां नगैर्विविधैर्जुष्टां सर्वपुष्पफलोपगैः

sa sarvābharaṇairyukto bibhracchriyamanuttamām |
tāṃ nagairvividhairjuṣṭāṃ sarvapuṣpaphalopagaiḥ

वृतां पुष्करिणीभिश्च नानापुष्पोपशोभिताम् ।
सदा मत्तैश्च विहगैर्विचित्रां परमाद्भुतैः

vṛtāṃ puṣkariṇībhiśca nānāpuṣpopaśobhitām |
sadā mattaiśca vihagairvicitrāṃ paramādbhutaiḥ

ईहामृगैश्च विविधैर्वृतां दृष्टिमनोहरैः ।
वीथीः सम्प्रेक्षमाणश्च मणिकाञ्चनतोरणाम्

īhāmṛgaiśca vividhairvṛtāṃ dṛṣṭimanoharaiḥ |
vīthīḥ samprekṣamāṇaśca maṇikāñcanatoraṇām

नानामृगगणाकीर्णां फलैः प्रपतितैर्वृताम् ।
अशोकवनिकामेव प्राविशत् संततद्रुमाम्

nānāmṛgagaṇākīrṇāṃ phalaiḥ prapatitairvṛtām |
aśokavanikāmeva prāviśat saṃtatadrumām

अंगनाः शतमात्रं तु तं व्रजन्तमनुव्रजन् ।
महेन्द्रमिव पौलस्त्यं देवगन्धर्वयोषितः

aṃganāḥ śatamātraṃ tu taṃ vrajantamanuvrajan |
mahendramiva paulastyaṃ devagandharvayoṣitaḥ

दीपिकाः काञ्चनीः काश्चिज्जगृहुस्तत्र योषितः ।
वालव्यजनहस्ताश्च तालवृन्तानि चापराः

dīpikāḥ kāñcanīḥ kāścijjagṛhustatra yoṣitaḥ |
vālavyajanahastāśca tālavṛntāni cāparāḥ

काञ्चनैश्चैव भृंगारैर्जह्रुः सलिलमग्रतः ।
मण्डलाग्रा बृसीश्चैव गृह्यान्याः पृष्ठतो ययुः

kāñcanaiścaiva bhṛṃgārairjahruḥ salilamagrataḥ |
maṇḍalāgrā bṛsīścaiva gṛhyānyāḥ pṛṣṭhato yayuḥ

काचिद् रत्नमयीं पात्रीं पूर्णां पानस्य भ्राजतीम् ।
दक्षिणा दक्षिणेनैव तदा जग्राह पाणिना

kācid ratnamayīṃ pātrīṃ pūrṇāṃ pānasya bhrājatīm |
dakṣiṇā dakṣiṇenaiva tadā jagrāha pāṇinā

राजहंसप्रतीकाशं छत्रं पूर्णशशिप्रभम् ।
सौवर्णदण्डमपरा गृहीत्वा पृष्ठतो ययौ

rājahaṃsapratīkāśaṃ chatraṃ pūrṇaśaśiprabham |
sauvarṇadaṇḍamaparā gṛhītvā pṛṣṭhato yayau

निद्रामदपरीताक्ष्यो रावणस्योत्तमस्त्रियः ।
अनुजग्मुः पतिं वीरं घनं विद्युल्लता इव

nidrāmadaparītākṣyo rāvaṇasyottamastriyaḥ |
anujagmuḥ patiṃ vīraṃ ghanaṃ vidyullatā iva

व्याविद्धहारकेयूराः समामृदितवर्णकाः ।
समागलितकेशान्ताः सस्वेदवदनास्तथा

vyāviddhahārakeyūrāḥ samāmṛditavarṇakāḥ |
samāgalitakeśāntāḥ sasvedavadanāstathā

घूर्णन्त्यो मदशेषेण निद्रया च शुभाननाः ।
स्वेदक्लिष्टांगकुसुमाः समाल्याकुलमूर्धजाः

ghūrṇantyo madaśeṣeṇa nidrayā ca śubhānanāḥ |
svedakliṣṭāṃgakusumāḥ samālyākulamūrdhajāḥ

प्रयान्तं नैर्ऋतपतिं नार्यो मदिरलोचनाः ।
बहुमानाच्च कामाच्च प्रियभार्यास्तमन्वयुः

prayāntaṃ nairṛtapatiṃ nāryo madiralocanāḥ |
bahumānācca kāmācca priyabhāryāstamanvayuḥ

स च कामपराधीनः पतिस्तासां महाबलः ।
सीतासक्तमना मन्दो मन्दाञ्चितगतिर्बभौ

sa ca kāmaparādhīnaḥ patistāsāṃ mahābalaḥ |
sītāsaktamanā mando mandāñcitagatirbabhau

ततः काञ्चीनिनादं च नूपुराणां च निःस्वनम् ।
शुश्राव परमस्त्रीणां कपिर्मारुतनन्दनः

tataḥ kāñcīninādaṃ ca nūpurāṇāṃ ca niḥsvanam |
śuśrāva paramastrīṇāṃ kapirmārutanandanaḥ

तं चाप्रतिमकर्माणमचिन्त्यबलपौरुषम् ।
द्वारदेशमनुप्राप्तं ददर्श हनुमान् कपिः

taṃ cāpratimakarmāṇamacintyabalapauruṣam |
dvāradeśamanuprāptaṃ dadarśa hanumān kapiḥ

दीपिकाभिरनेकाभिः समन्तादवभासितम् ।
गन्धतैलावसिक्ताभिर्ध्रियमाणाभिरग्रतः

dīpikābhiranekābhiḥ samantādavabhāsitam |
gandhatailāvasiktābhirdhriyamāṇābhiragrataḥ

कामदर्पमदैर्युक्तं जिह्मताम्रायतेक्षणम् ।
समक्षमिव कंदर्पमपविद्धशरासनम्

kāmadarpamadairyuktaṃ jihmatāmrāyatekṣaṇam |
samakṣamiva kaṃdarpamapaviddhaśarāsanam

मथितामृतफेनाभमरजोवस्त्रमुत्तमम् ।
सपुष्पमवकर्षन्तं विमुक्तं सक्तमंगदे

mathitāmṛtaphenābhamarajovastramuttamam |
sapuṣpamavakarṣantaṃ vimuktaṃ saktamaṃgade

तं पत्रविटपे लीनः पत्रपुष्पशतावृतः ।
समीपमुपसंक्रान्तं विज्ञातुमुपचक्रमे

taṃ patraviṭape līnaḥ patrapuṣpaśatāvṛtaḥ |
samīpamupasaṃkrāntaṃ vijñātumupacakrame

अवेक्षमाणस्तु तदा ददर्श कपिकुञ्जरः ।
रूपयौवनसम्पन्ना रावणस्य वरस्त्रियः

avekṣamāṇastu tadā dadarśa kapikuñjaraḥ |
rūpayauvanasampannā rāvaṇasya varastriyaḥ

ताभिः परिवृतो राजा सुरूपाभिर्महायशाः ।
तन्मृगद्विजसंघुष्टं प्रविष्टः प्रमदावनम्

tābhiḥ parivṛto rājā surūpābhirmahāyaśāḥ |
tanmṛgadvijasaṃghuṣṭaṃ praviṣṭaḥ pramadāvanam

क्षीबो विचित्राभरणः शङ्कुकर्णो महाबलः ।
तेन विश्रवसः पुत्रः स दृष्टो राक्षसाधिपः

kṣībo vicitrābharaṇaḥ śaṅkukarṇo mahābalaḥ |
tena viśravasaḥ putraḥ sa dṛṣṭo rākṣasādhipaḥ

वृतः परमनारीभिस्ताराभिरिव चन्द्रमाः ।
तं ददर्श महातेजास्तेजोवन्तं महाकपिः

vṛtaḥ paramanārībhistārābhiriva candramāḥ |
taṃ dadarśa mahātejāstejovantaṃ mahākapiḥ

रावणोऽयं महाबाहुरिति संचिन्त्य वानरः ।
सोऽयमेव पुरा शेते पुरमध्ये गृहोत्तमे ।
अवप्लुतो महातेजा हनूमान् मारुतात्मजः

rāvaṇo'yaṃ mahābāhuriti saṃcintya vānaraḥ |
so'yameva purā śete puramadhye gṛhottame |
avapluto mahātejā hanūmān mārutātmajaḥ

स तथाप्युग्रतेजाः स निर्धूतस्तस्य तेजसा ।
पत्रे गुह्यान्तरे सक्तो मतिमान् संवृतोऽभवत्

sa tathāpyugratejāḥ sa nirdhūtastasya tejasā |
patre guhyāntare sakto matimān saṃvṛto'bhavat

स तामसितकेशान्तां सुश्रोणीं संहतस्तनीम् ।
दिदृक्षुरसितापांगीमुपावर्तत रावणः

sa tāmasitakeśāntāṃ suśroṇīṃ saṃhatastanīm |
didṛkṣurasitāpāṃgīmupāvartata rāvaṇaḥ