Sundara Kanda

Sarga 18: Ravana comes to the grove at dawn

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये सुन्दरकाण्डे अष्टादशः सर्गः ॥५-१८॥

32 verses · 18 of 68

What happens in this chapter

Ravana comes to the grove at dawn

As Hanuman searches the flowering grove, the night is nearly over, and he hears Brahmarakshasas chanting the Vedas at the end of the night. Ravana wakes to auspicious music, his garland and garments slipping, and, his mind fixed on Sita, goes to the Ashoka grove. A hundred women follow him, carrying golden lamps, whisks, fans and water vessels, some still unsteady with sleep and wine, their garlands crushed. Ravana, drunk with pride and desire, adorned with jewels, walks among them like the moon among stars. Hanuman hears the tinkle of girdles and anklets and sees the mighty, wonderfully dressed son of Vishravas approach. Though he is of great energy, he is overpowered by Ravana's splendour and hides himself among the thick leaves of the tree.

18.1

तथा विप्रेक्षमाणस्य वनं पुष्पितपादपम् ।
विचिन्वतश्च वैदेहीं किञ्चिच्छेषा निशाभवत्

tathā viprekṣamāṇasya vanaṃ puṣpitapādapam |
vicinvataśca vaidehīṃ kiñciccheṣā niśābhavat

18.2

षडंगवेदविदुषां क्रतुप्रवरयाजिनाम् ।
शुश्राव ब्रह्मघोषान् स विरात्रे ब्रह्मरक्षसाम्

ṣaḍaṃgavedaviduṣāṃ kratupravarayājinām |
śuśrāva brahmaghoṣān sa virātre brahmarakṣasām

18.3

अथ मंगलवादित्रैः शब्दैः श्रोत्रमनोहरैः ।
प्राबोध्यत महाबाहुर्दशग्रीवो महाबलः

atha maṃgalavāditraiḥ śabdaiḥ śrotramanoharaiḥ |
prābodhyata mahābāhurdaśagrīvo mahābalaḥ

18.4

विबुध्य तु महाभागो राक्षसेन्द्रः प्रतापवान् ।
स्रस्तमाल्याम्बरधरो वैदेहीमन्वचिन्तयत्

vibudhya tu mahābhāgo rākṣasendraḥ pratāpavān |
srastamālyāmbaradharo vaidehīmanvacintayat

18.5

भृशं नियुक्तस्तस्यां च मदनेन मदोत्कटः ।
न तु तं राक्षसः कामं शशाकात्मनि गूहितुम्

bhṛśaṃ niyuktastasyāṃ ca madanena madotkaṭaḥ |
na tu taṃ rākṣasaḥ kāmaṃ śaśākātmani gūhitum

18.6

स सर्वाभरणैर्युक्तो बिभ्रच्छ्रियमनुत्तमाम् ।
तां नगैर्विविधैर्जुष्टां सर्वपुष्पफलोपगैः

sa sarvābharaṇairyukto bibhracchriyamanuttamām |
tāṃ nagairvividhairjuṣṭāṃ sarvapuṣpaphalopagaiḥ

18.7

वृतां पुष्करिणीभिश्च नानापुष्पोपशोभिताम् ।
सदा मत्तैश्च विहगैर्विचित्रां परमाद्भुतैः

vṛtāṃ puṣkariṇībhiśca nānāpuṣpopaśobhitām |
sadā mattaiśca vihagairvicitrāṃ paramādbhutaiḥ

18.8

ईहामृगैश्च विविधैर्वृतां दृष्टिमनोहरैः ।
वीथीः सम्प्रेक्षमाणश्च मणिकाञ्चनतोरणाम्

īhāmṛgaiśca vividhairvṛtāṃ dṛṣṭimanoharaiḥ |
vīthīḥ samprekṣamāṇaśca maṇikāñcanatoraṇām

18.9

नानामृगगणाकीर्णां फलैः प्रपतितैर्वृताम् ।
अशोकवनिकामेव प्राविशत् संततद्रुमाम्

nānāmṛgagaṇākīrṇāṃ phalaiḥ prapatitairvṛtām |
aśokavanikāmeva prāviśat saṃtatadrumām

18.10

अंगनाः शतमात्रं तु तं व्रजन्तमनुव्रजन् ।
महेन्द्रमिव पौलस्त्यं देवगन्धर्वयोषितः

aṃganāḥ śatamātraṃ tu taṃ vrajantamanuvrajan |
mahendramiva paulastyaṃ devagandharvayoṣitaḥ

18.11

दीपिकाः काञ्चनीः काश्चिज्जगृहुस्तत्र योषितः ।
वालव्यजनहस्ताश्च तालवृन्तानि चापराः

dīpikāḥ kāñcanīḥ kāścijjagṛhustatra yoṣitaḥ |
vālavyajanahastāśca tālavṛntāni cāparāḥ

18.12

काञ्चनैश्चैव भृंगारैर्जह्रुः सलिलमग्रतः ।
मण्डलाग्रा बृसीश्चैव गृह्यान्याः पृष्ठतो ययुः

kāñcanaiścaiva bhṛṃgārairjahruḥ salilamagrataḥ |
maṇḍalāgrā bṛsīścaiva gṛhyānyāḥ pṛṣṭhato yayuḥ

18.13

काचिद् रत्नमयीं पात्रीं पूर्णां पानस्य भ्राजतीम् ।
दक्षिणा दक्षिणेनैव तदा जग्राह पाणिना

kācid ratnamayīṃ pātrīṃ pūrṇāṃ pānasya bhrājatīm |
dakṣiṇā dakṣiṇenaiva tadā jagrāha pāṇinā

18.14

राजहंसप्रतीकाशं छत्रं पूर्णशशिप्रभम् ।
सौवर्णदण्डमपरा गृहीत्वा पृष्ठतो ययौ

rājahaṃsapratīkāśaṃ chatraṃ pūrṇaśaśiprabham |
sauvarṇadaṇḍamaparā gṛhītvā pṛṣṭhato yayau

18.15

निद्रामदपरीताक्ष्यो रावणस्योत्तमस्त्रियः ।
अनुजग्मुः पतिं वीरं घनं विद्युल्लता इव

nidrāmadaparītākṣyo rāvaṇasyottamastriyaḥ |
anujagmuḥ patiṃ vīraṃ ghanaṃ vidyullatā iva

18.16

व्याविद्धहारकेयूराः समामृदितवर्णकाः ।
समागलितकेशान्ताः सस्वेदवदनास्तथा

vyāviddhahārakeyūrāḥ samāmṛditavarṇakāḥ |
samāgalitakeśāntāḥ sasvedavadanāstathā

18.17

घूर्णन्त्यो मदशेषेण निद्रया च शुभाननाः ।
स्वेदक्लिष्टांगकुसुमाः समाल्याकुलमूर्धजाः

ghūrṇantyo madaśeṣeṇa nidrayā ca śubhānanāḥ |
svedakliṣṭāṃgakusumāḥ samālyākulamūrdhajāḥ

18.18

प्रयान्तं नैर्ऋतपतिं नार्यो मदिरलोचनाः ।
बहुमानाच्च कामाच्च प्रियभार्यास्तमन्वयुः

prayāntaṃ nairṛtapatiṃ nāryo madiralocanāḥ |
bahumānācca kāmācca priyabhāryāstamanvayuḥ

18.19

स च कामपराधीनः पतिस्तासां महाबलः ।
सीतासक्तमना मन्दो मन्दाञ्चितगतिर्बभौ

sa ca kāmaparādhīnaḥ patistāsāṃ mahābalaḥ |
sītāsaktamanā mando mandāñcitagatirbabhau

18.20

ततः काञ्चीनिनादं च नूपुराणां च निःस्वनम् ।
शुश्राव परमस्त्रीणां कपिर्मारुतनन्दनः

tataḥ kāñcīninādaṃ ca nūpurāṇāṃ ca niḥsvanam |
śuśrāva paramastrīṇāṃ kapirmārutanandanaḥ

18.21

तं चाप्रतिमकर्माणमचिन्त्यबलपौरुषम् ।
द्वारदेशमनुप्राप्तं ददर्श हनुमान् कपिः

taṃ cāpratimakarmāṇamacintyabalapauruṣam |
dvāradeśamanuprāptaṃ dadarśa hanumān kapiḥ

18.22

दीपिकाभिरनेकाभिः समन्तादवभासितम् ।
गन्धतैलावसिक्ताभिर्ध्रियमाणाभिरग्रतः

dīpikābhiranekābhiḥ samantādavabhāsitam |
gandhatailāvasiktābhirdhriyamāṇābhiragrataḥ

18.23

कामदर्पमदैर्युक्तं जिह्मताम्रायतेक्षणम् ।
समक्षमिव कंदर्पमपविद्धशरासनम्

kāmadarpamadairyuktaṃ jihmatāmrāyatekṣaṇam |
samakṣamiva kaṃdarpamapaviddhaśarāsanam

18.24

मथितामृतफेनाभमरजोवस्त्रमुत्तमम् ।
सपुष्पमवकर्षन्तं विमुक्तं सक्तमंगदे

mathitāmṛtaphenābhamarajovastramuttamam |
sapuṣpamavakarṣantaṃ vimuktaṃ saktamaṃgade

18.25

तं पत्रविटपे लीनः पत्रपुष्पशतावृतः ।
समीपमुपसंक्रान्तं विज्ञातुमुपचक्रमे

taṃ patraviṭape līnaḥ patrapuṣpaśatāvṛtaḥ |
samīpamupasaṃkrāntaṃ vijñātumupacakrame

18.26

अवेक्षमाणस्तु तदा ददर्श कपिकुञ्जरः ।
रूपयौवनसम्पन्ना रावणस्य वरस्त्रियः

avekṣamāṇastu tadā dadarśa kapikuñjaraḥ |
rūpayauvanasampannā rāvaṇasya varastriyaḥ

18.27

ताभिः परिवृतो राजा सुरूपाभिर्महायशाः ।
तन्मृगद्विजसंघुष्टं प्रविष्टः प्रमदावनम्

tābhiḥ parivṛto rājā surūpābhirmahāyaśāḥ |
tanmṛgadvijasaṃghuṣṭaṃ praviṣṭaḥ pramadāvanam

18.28

क्षीबो विचित्राभरणः शङ्कुकर्णो महाबलः ।
तेन विश्रवसः पुत्रः स दृष्टो राक्षसाधिपः

kṣībo vicitrābharaṇaḥ śaṅkukarṇo mahābalaḥ |
tena viśravasaḥ putraḥ sa dṛṣṭo rākṣasādhipaḥ

18.29

वृतः परमनारीभिस्ताराभिरिव चन्द्रमाः ।
तं ददर्श महातेजास्तेजोवन्तं महाकपिः

vṛtaḥ paramanārībhistārābhiriva candramāḥ |
taṃ dadarśa mahātejāstejovantaṃ mahākapiḥ

18.30

रावणोऽयं महाबाहुरिति संचिन्त्य वानरः ।
सोऽयमेव पुरा शेते पुरमध्ये गृहोत्तमे ।
अवप्लुतो महातेजा हनूमान् मारुतात्मजः

rāvaṇo'yaṃ mahābāhuriti saṃcintya vānaraḥ |
so'yameva purā śete puramadhye gṛhottame |
avapluto mahātejā hanūmān mārutātmajaḥ

18.31

स तथाप्युग्रतेजाः स निर्धूतस्तस्य तेजसा ।
पत्रे गुह्यान्तरे सक्तो मतिमान् संवृतोऽभवत्

sa tathāpyugratejāḥ sa nirdhūtastasya tejasā |
patre guhyāntare sakto matimān saṃvṛto'bhavat

18.32

स तामसितकेशान्तां सुश्रोणीं संहतस्तनीम् ।
दिदृक्षुरसितापांगीमुपावर्तत रावणः

sa tāmasitakeśāntāṃ suśroṇīṃ saṃhatastanīm |
didṛkṣurasitāpāṃgīmupāvartata rāvaṇaḥ

Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)