सर्ग 25: विश्वामित्र ताटका का परिचय देते हैं

अथ तस्याप्रमेयस्य मुनेर्वचनमुत्तमम् ।
श्रुत्वा पुरुषशार्दूलः प्रत्युवाच शुभां गिरम्

atha tasyāprameyasya munervacanamuttamam |
śrutvā puruṣaśārdūlaḥ pratyuvāca śubhāṃ giram

अल्पवीर्या यदा यक्षी श्रूयते मुनिपुङ्गव ।
कथं नागसहस्रस्य धारयत्यबला बलम्

alpavīryā yadā yakṣī śrūyate munipuṅgava |
kathaṃ nāgasahasrasya dhārayatyabalā balam

इत्युक्तं वचनं श्रुत्वा राघवस्यामितौजसः ।
हर्षयञ्श्लक्ष्णया वाचा सलक्ष्मणमरिन्दमम्

ityuktaṃ vacanaṃ śrutvā rāghavasyāmitaujasaḥ |
harṣayañślakṣṇayā vācā salakṣmaṇamarindamam

विश्वामित्रोऽब्रवीद् वाक्यं शृणु येन बलोत्कटा ।
वरदानकृतं वीर्यं धारयत्यबला बलम्

viśvāmitro'bravīd vākyaṃ śṛṇu yena balotkaṭā |
varadānakṛtaṃ vīryaṃ dhārayatyabalā balam

पूर्वमासीन्महायक्षः सुकेतुर्नाम वीर्यवान् ।
अनपत्यः शुभाचारः स च तेपे महत्तपः

pūrvamāsīnmahāyakṣaḥ suketurnāma vīryavān |
anapatyaḥ śubhācāraḥ sa ca tepe mahattapaḥ

पितामहस्तु सुप्रीतस्तस्य यक्षपतेस्तदा ।
कन्यारत्नं ददौ राम ताटकां नाम नामतः

pitāmahastu suprītastasya yakṣapatestadā |
kanyāratnaṃ dadau rāma tāṭakāṃ nāma nāmataḥ

ददौ नागसहस्रस्य बलं चास्याः पितामहः ।
न त्वेव पुत्रं यक्षाय ददौ चासौ महायशाः

dadau nāgasahasrasya balaṃ cāsyāḥ pitāmahaḥ |
na tveva putraṃ yakṣāya dadau cāsau mahāyaśāḥ

तां तु बालां विवर्धन्तीं रूपयौवनशालिनीम् ।
जम्भपुत्राय सुन्दाय ददौ भार्यां यशस्विनीम्

tāṃ tu bālāṃ vivardhantīṃ rūpayauvanaśālinīm |
jambhaputrāya sundāya dadau bhāryāṃ yaśasvinīm

कस्यचित्त्वथ कालस्य यक्षी पुत्रं व्यजायत ।
मारीचं नाम दुर्धर्षं यः शापाद् राक्षसोऽभवत्

kasyacittvatha kālasya yakṣī putraṃ vyajāyata |
mārīcaṃ nāma durdharṣaṃ yaḥ śāpād rākṣaso'bhavat

सुन्दे तु निहते राम अगस्त्यमृषिसत्तमम् ।
ताटका सहपुत्रेण प्रधर्षयितुमिच्छति

sunde tu nihate rāma agastyamṛṣisattamam |
tāṭakā sahaputreṇa pradharṣayitumicchati

भक्षार्थं जातसंरम्भा गर्जन्ती साभ्यधावत ।
आपतन्तीं तु तां दृष्ट्वा अगस्त्यो भगवानृषिः

bhakṣārthaṃ jātasaṃrambhā garjantī sābhyadhāvata |
āpatantīṃ tu tāṃ dṛṣṭvā agastyo bhagavānṛṣiḥ

राक्षसत्वं भजस्वेति मारीचं व्याजहार सः ।
अगस्त्यः परमामर्षस्ताटकामपि शप्तवान्

rākṣasatvaṃ bhajasveti mārīcaṃ vyājahāra saḥ |
agastyaḥ paramāmarṣastāṭakāmapi śaptavān

पुरुषादी महायक्षी विकृता विकृतानना ।
इदं रूपम् विहायाशु दारुणं रूपमस्तु ते

puruṣādī mahāyakṣī vikṛtā vikṛtānanā |
idaṃ rūpam vihāyāśu dāruṇaṃ rūpamastu te

सैषा शापकृतामर्षा ताटका क्रोधमूर्छिता ।
देशमुत्सादयत्येनमगस्त्याचरितं शुभम्

saiṣā śāpakṛtāmarṣā tāṭakā krodhamūrchitā |
deśamutsādayatyenamagastyācaritaṃ śubham

एनां राघव दुर्वृत्तां यक्षीं परमदारुणाम् ।
गोब्राह्मणहितार्थाय जहि दुष्टपराक्रमाम्

enāṃ rāghava durvṛttāṃ yakṣīṃ paramadāruṇām |
gobrāhmaṇahitārthāya jahi duṣṭaparākramām

नह्येनां शापसंसृष्टां कश्चिदुत्सहते पुमान् ।
निहन्तुं त्रिषु लोकेषु त्वामृते रघुनन्दन

nahyenāṃ śāpasaṃsṛṣṭāṃ kaścidutsahate pumān |
nihantuṃ triṣu lokeṣu tvāmṛte raghunandana

नहि ते स्त्रीवधकृते घृणा कार्या नरोत्तम ।
चातुर्वर्ण्यहितार्थं कर्तव्यं राजसूनुना

nahi te strīvadhakṛte ghṛṇā kāryā narottama |
cāturvarṇyahitārthaṃ kartavyaṃ rājasūnunā

नृशंसमनृशंसं वा प्रजारक्षणकारणात् ।
पातकं वा सदोषं वा कर्तव्यं रक्षता सदा

nṛśaṃsamanṛśaṃsaṃ vā prajārakṣaṇakāraṇāt |
pātakaṃ vā sadoṣaṃ vā kartavyaṃ rakṣatā sadā

राज्यभारनियुक्तानामेष धर्मः सनातनः ।
अधर्म्यां जहि काकुत्स्थ धर्मो ह्यस्यां न विद्यते

rājyabhāraniyuktānāmeṣa dharmaḥ sanātanaḥ |
adharmyāṃ jahi kākutstha dharmo hyasyāṃ na vidyate

श्रूयते हि पुरा शक्रो विरोचनसुतां नृप ।
पृथिवीं हन्तुमिच्छन्तीं मन्थरामभ्यसूदयत्

śrūyate hi purā śakro virocanasutāṃ nṛpa |
pṛthivīṃ hantumicchantīṃ mantharāmabhyasūdayat

विष्णुना च पुरा राम भृगुपत्नी पतिव्रता ।
अनिन्द्रं लोकमिच्छन्ती काव्यमाता निषूदिता

viṣṇunā ca purā rāma bhṛgupatnī pativratā |
anindraṃ lokamicchantī kāvyamātā niṣūditā

एतैश्चान्यैश्च बहुभी राजपुत्रैर्महात्मभिः ।
अधर्मसहिता नार्यो हताः पुरुषसत्तमैः ।
तस्मादेनां घृणां त्यक्त्वा जहि मच्छासनान्नृप

etaiścānyaiśca bahubhī rājaputrairmahātmabhiḥ |
adharmasahitā nāryo hatāḥ puruṣasattamaiḥ |
tasmādenāṃ ghṛṇāṃ tyaktvā jahi macchāsanānnṛpa