सर्ग 108: जाबालि प्रत्यक्ष जगत का तर्क देते हैं

आश्वासयन्तं भरतं जाबालिर्ब्राह्मणोत्तम: ।
उवाच रामं धर्मज्ञं धर्मापेतमिदं वच:

āśvāsayantaṃ bharataṃ jābālirbrāhmaṇottama: |
uvāca rāmaṃ dharmajñaṃ dharmāpetamidaṃ vaca:

साधु राघव माभूत्ते बुद्धिरेवं निरर्थिका ।
प्राकृतस्य नरस्येव ह्यार्यबुद्धेर्मनस्विन:

sādhu rāghava mābhūtte buddhirevaṃ nirarthikā |
prākṛtasya narasyeva hyāryabuddhermanasvina:

क: कस्य पुरुषो बन्धु: किमाप्यं कस्य केनचित् ।
यदेको जायते जन्तुरेक एव विनश्यति

ka: kasya puruṣo bandhu: kimāpyaṃ kasya kenacit |
yadeko jāyate jantureka eva vinaśyati

तस्मान्माता पिता चेति राम सज्जेतयो नर: ।
उन्मत्त इव स ज्ञेयो नास्ति कश्चिद्धि कस्यचित्

tasmānmātā pitā ceti rāma sajjetayo nara: |
unmatta iva sa jñeyo nāsti kaściddhi kasyacit

यथा ग्रामान्तरं गच्छन् नर: कश्चित् क्वचिद्वसेत् ।
उत्सृज्य च तमावासं प्रतिष्ठेतापरे ऽहनि

yathā grāmāntaraṃ gacchan nara: kaścit kvacidvaset |
utsṛjya ca tamāvāsaṃ pratiṣṭhetāpare 'hani

एवमेव मनुष्याणां पिता माता गृहं वसु ।
आवासमात्रं काकुत्स्थ सज्जन्ते नात्र सज्जना:

evameva manuṣyāṇāṃ pitā mātā gṛhaṃ vasu |
āvāsamātraṃ kākutstha sajjante nātra sajjanā:

पित्र्यं राज्यं परित्यज्य स नार्हसि नरोत्तम ।
आस्थातुं कापथं दु:खं विषमं बहुकण्टकम्

pitryaṃ rājyaṃ parityajya sa nārhasi narottama |
āsthātuṃ kāpathaṃ du:khaṃ viṣamaṃ bahukaṇṭakam

समृद्धायामयोध्यायामात्मानमभिषेचय ।
एकवेणी धरा हि त्वां नगरी सम्प्रतीक्षते

samṛddhāyāmayodhyāyāmātmānamabhiṣecaya |
ekaveṇī dharā hi tvāṃ nagarī sampratīkṣate

राजभोगाननुभवन् महार्हान् पार्थिवात्मज ।
विहर त्वमयोध्यायां यथा शक्रस्त्रिविष्टपे

rājabhogānanubhavan mahārhān pārthivātmaja |
vihara tvamayodhyāyāṃ yathā śakrastriviṣṭape

न ते कश्चिद्दशरथस्त्वं च तस्य न कश्चन ।
अन्यो राजा त्वमन्य: स तस्मात् कुरु यदुच्यते

na te kaściddaśarathastvaṃ ca tasya na kaścana |
anyo rājā tvamanya: sa tasmāt kuru yaducyate

बीजमात्रं पिता जन्तो: शुक्लं रुधिरमेव च ।
संयुक्तमृतुमन्मात्रा पुरुषस्येह जन्म तत्

bījamātraṃ pitā janto: śuklaṃ rudhirameva ca |
saṃyuktamṛtumanmātrā puruṣasyeha janma tat

गत: स नृपतिस्तत्र गन्तव्यं यत्र तेन वै ।
प्रवृत्तिरेषा मर्त्त्यानां त्वं तु मिथ्या विहन्यसे

gata: sa nṛpatistatra gantavyaṃ yatra tena vai |
pravṛttireṣā marttyānāṃ tvaṃ tu mithyā vihanyase

अर्थधर्मपरा ये ये तांस्तान् शोचामि नेतरान् ।
ते हि दु:खमिह प्राप्य विनाशं प्रेत्य भेजिरे

arthadharmaparā ye ye tāṃstān śocāmi netarān |
te hi du:khamiha prāpya vināśaṃ pretya bhejire

अष्टका पितृदैवत्यमित्ययं प्रसृतो जन: ।
अन्नस्योपद्रवं पश्य मृतो हि किमशिष्यति

aṣṭakā pitṛdaivatyamityayaṃ prasṛto jana: |
annasyopadravaṃ paśya mṛto hi kimaśiṣyati

यदि भुक्तमिहान्येन देहमन्यस्य गच्छति ।
दद्यात् प्रवसत: श्राद्धं न तत् पथ्यशनं भवेत्

yadi bhuktamihānyena dehamanyasya gacchati |
dadyāt pravasata: śrāddhaṃ na tat pathyaśanaṃ bhavet

दानसंवनना ह्येते ग्रन्था मेधाविभि: कृता: ।
यजस्व देहि दीक्षस्व तपस्तप्यस्व सन्त्यज

dānasaṃvananā hyete granthā medhāvibhi: kṛtā: |
yajasva dehi dīkṣasva tapastapyasva santyaja

स नास्ति परमित्येव कुरु बुद्धिं महामते ।
प्रत्यक्षं यत्तदातिष्ठ परोक्षं पृष्ठत: कुरु

sa nāsti paramityeva kuru buddhiṃ mahāmate |
pratyakṣaṃ yattadātiṣṭha parokṣaṃ pṛṣṭhata: kuru

स तां बुद्धिं पुरस्कृत्य सर्वलोकनिदर्शिनीम् ।
राज्यं त्वं प्रतिगृह्णीष्व भरतेन प्रसादित:

sa tāṃ buddhiṃ puraskṛtya sarvalokanidarśinīm |
rājyaṃ tvaṃ pratigṛhṇīṣva bharatena prasādita: