सर्ग 101: भरत श्रीराम को पिता का निधन बताते हैं

रामस्य वचनं श्रुत्वा भरत: प्रत्युवाच ह ।
किं मे धर्माद्विहीनस्य राजधर्म: करिष्यति

rāmasya vacanaṃ śrutvā bharata: pratyuvāca ha |
kiṃ me dharmādvihīnasya rājadharma: kariṣyati

शाश्वतो ऽयं सदा धर्म्म: स्थितो ऽस्मासु नरर्षभ ।
ज्येष्ठपुत्रे स्थिते राजन्न कनीयान् नृपो भवेत्

śāśvato 'yaṃ sadā dharmma: sthito 'smāsu nararṣabha |
jyeṣṭhaputre sthite rājanna kanīyān nṛpo bhavet

स समृद्धां मया सार्द्धमयोध्यां गच्छ राघव ।
अभिषेचय चात्मानं कुलस्यास्य भवाय न:

sa samṛddhāṃ mayā sārddhamayodhyāṃ gaccha rāghava |
abhiṣecaya cātmānaṃ kulasyāsya bhavāya na:

राजानं मानुषं प्राहुर्देवत्वे स मतो मम ।
यस्य धर्मार्थसहितं वृत्तमाहुरमानुषम्

rājānaṃ mānuṣaṃ prāhurdevatve sa mato mama |
yasya dharmārthasahitaṃ vṛttamāhuramānuṣam

केकयस्थे च मयि तु त्वयि चारण्यमाश्रिते ।
दिवमार्यो गतो राजा यायजूक: सतां मत:

kekayasthe ca mayi tu tvayi cāraṇyamāśrite |
divamāryo gato rājā yāyajūka: satāṃ mata:

निष्क्रान्तमात्रे भवति सहसीते सलक्ष्मणे ।
दु:खशोकाभिभूतस्तु राजा त्रिदिवमभ्यगात्

niṣkrāntamātre bhavati sahasīte salakṣmaṇe |
du:khaśokābhibhūtastu rājā tridivamabhyagāt

उत्तिष्ठ पुरुषव्याघ्र क्रियतामुदकं पितु: ।
अहं चायं च शत्रुघ्न: पूर्वमेव कृतोदकौ

uttiṣṭha puruṣavyāghra kriyatāmudakaṃ pitu: |
ahaṃ cāyaṃ ca śatrughna: pūrvameva kṛtodakau

प्रियेण खलु दत्तं हि पितृलोकेषु राघव ।
अक्षय्यं भवतीत्याहुर्भवांश्चैव पितु: प्रिय:

priyeṇa khalu dattaṃ hi pitṛlokeṣu rāghava |
akṣayyaṃ bhavatītyāhurbhavāṃścaiva pitu: priya:

त्वामेव शोचंस्तव दर्शनेप्सुस्त्वय्येव सक्तामनिवर्त्य बुद्धिम् ।
त्वया विहीनस्तव शोकरुग्णस्त्वां संस्मरन्नस्तमित: पिता ते

tvāmeva śocaṃstava darśanepsustvayyeva saktāmanivartya buddhim |
tvayā vihīnastava śokarugṇastvāṃ saṃsmarannastamita: pitā te