Ayodhya Kanda

Sarga 101: Bharata tells Shri Rama their father is dead

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये श्रीमदयोध्याकाण्डे एकोत्तरशततम:सर्ग: ॥ १०१ ॥

9 verses · 101 of 119

What happens in this chapter

Bharata tells Shri Rama their father is dead

Answering Rama's questions, Bharata says: what is rajadharma to me, who am cut off from dharma? The eternal rule of our house is that a younger son does not become king while the eldest lives. Come with me to Ayodhya and be crowned for the good of our family. Then he gives the news. While I was in Kekaya and you had gone to the forest, the king, honoured by the good and devoted to sacrifice, went to heaven. Rise, tiger among men, and offer water to our father. Shatrughna and I have already done so. Thinking only of you, longing to see you, his mind fixed on you, worn by grief for you, he passed away.

101.1

रामस्य वचनं श्रुत्वा भरत: प्रत्युवाच ह ।
किं मे धर्माद्विहीनस्य राजधर्म: करिष्यति

rāmasya vacanaṃ śrutvā bharata: pratyuvāca ha |
kiṃ me dharmādvihīnasya rājadharma: kariṣyati

101.2

शाश्वतो ऽयं सदा धर्म्म: स्थितो ऽस्मासु नरर्षभ ।
ज्येष्ठपुत्रे स्थिते राजन्न कनीयान् नृपो भवेत्

śāśvato 'yaṃ sadā dharmma: sthito 'smāsu nararṣabha |
jyeṣṭhaputre sthite rājanna kanīyān nṛpo bhavet

101.3

स समृद्धां मया सार्द्धमयोध्यां गच्छ राघव ।
अभिषेचय चात्मानं कुलस्यास्य भवाय न:

sa samṛddhāṃ mayā sārddhamayodhyāṃ gaccha rāghava |
abhiṣecaya cātmānaṃ kulasyāsya bhavāya na:

101.4

राजानं मानुषं प्राहुर्देवत्वे स मतो मम ।
यस्य धर्मार्थसहितं वृत्तमाहुरमानुषम्

rājānaṃ mānuṣaṃ prāhurdevatve sa mato mama |
yasya dharmārthasahitaṃ vṛttamāhuramānuṣam

101.5

केकयस्थे च मयि तु त्वयि चारण्यमाश्रिते ।
दिवमार्यो गतो राजा यायजूक: सतां मत:

kekayasthe ca mayi tu tvayi cāraṇyamāśrite |
divamāryo gato rājā yāyajūka: satāṃ mata:

101.6

निष्क्रान्तमात्रे भवति सहसीते सलक्ष्मणे ।
दु:खशोकाभिभूतस्तु राजा त्रिदिवमभ्यगात्

niṣkrāntamātre bhavati sahasīte salakṣmaṇe |
du:khaśokābhibhūtastu rājā tridivamabhyagāt

101.7

उत्तिष्ठ पुरुषव्याघ्र क्रियतामुदकं पितु: ।
अहं चायं च शत्रुघ्न: पूर्वमेव कृतोदकौ

uttiṣṭha puruṣavyāghra kriyatāmudakaṃ pitu: |
ahaṃ cāyaṃ ca śatrughna: pūrvameva kṛtodakau

101.8

प्रियेण खलु दत्तं हि पितृलोकेषु राघव ।
अक्षय्यं भवतीत्याहुर्भवांश्चैव पितु: प्रिय:

priyeṇa khalu dattaṃ hi pitṛlokeṣu rāghava |
akṣayyaṃ bhavatītyāhurbhavāṃścaiva pitu: priya:

101.9

त्वामेव शोचंस्तव दर्शनेप्सुस्त्वय्येव सक्तामनिवर्त्य बुद्धिम् ।
त्वया विहीनस्तव शोकरुग्णस्त्वां संस्मरन्नस्तमित: पिता ते

tvāmeva śocaṃstava darśanepsustvayyeva saktāmanivartya buddhim |
tvayā vihīnastava śokarugṇastvāṃ saṃsmarannastamita: pitā te

Text source: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)