सर्ग 21: शूर्पणखा का खर को युद्ध के लिए उकसाना

स पुनः पतितां दृष्ट्वा क्रोधाच्छूर्पणखां पुनः ।
उवाच व्यक्तया वाचा तामनर्थार्थमागताम्

sa punaḥ patitāṃ dṛṣṭvā krodhācchūrpaṇakhāṃ punaḥ |
uvāca vyaktayā vācā tāmanarthārthamāgatām

मया त्विदानीं शूरास्ते राक्षसाः पिशिताशनाः ।
त्वत्प्रियार्थं विनिर्दिष्टाः किमर्थं रुद्यते पुनः

mayā tvidānīṃ śūrāste rākṣasāḥ piśitāśanāḥ |
tvatpriyārthaṃ vinirdiṣṭāḥ kimarthaṃ rudyate punaḥ

भक्ताश्चैवानुरक्ताश्च हिताश्च मम नित्यशः ।
हन्यमाना न हन्यन्ते न न कुर्युर्वचो मम

bhaktāścaivānuraktāśca hitāśca mama nityaśaḥ |
hanyamānā na hanyante na na kuryurvaco mama

किमेतच्छ्रोतुमिच्छामि कारणं यत्कृते पुनः ।
हा नाथेति विनर्दन्ती सर्पवच्चेष्टसे क्षितौ

kimetacchrotumicchāmi kāraṇaṃ yatkṛte punaḥ |
hā nātheti vinardantī sarpavacceṣṭase kṣitau

अनाथवद् विलपसि किं नु नाथे मयि स्थिते ।
उत्तिष्ठोत्तिष्ठ मा मैवं वैक्लव्यं त्यज्यतामिति

anāthavad vilapasi kiṃ nu nāthe mayi sthite |
uttiṣṭhottiṣṭha mā maivaṃ vaiklavyaṃ tyajyatāmiti

इत्येवमुक्ता दुर्धर्षा खरेण परिसान्त्विता ।
विमृज्य नयने सास्रे खरं भ्रातरमब्रवीत्

ityevamuktā durdharṣā khareṇa parisāntvitā |
vimṛjya nayane sāsre kharaṃ bhrātaramabravīt

अस्मीदानीमहं प्राप्ता हतश्रवणनासिका ।
शोणितौघपरिक्लिन्ना त्वया च परिसान्त्विता

asmīdānīmahaṃ prāptā hataśravaṇanāsikā |
śoṇitaughapariklinnā tvayā ca parisāntvitā

प्रेषिताश्च त्वया शूरा राक्षसास्ते चतुर्दश ।
निहन्तुं राघवं घोरं मत्प्रियार्थं सलक्ष्मणम्

preṣitāśca tvayā śūrā rākṣasāste caturdaśa |
nihantuṃ rāghavaṃ ghoraṃ matpriyārthaṃ salakṣmaṇam

ते तु रामेण सामर्षाः शूलपट्टिशपाणयः ।
समरे निहताः सर्वे सायकैर्मर्मभेदिभिः

te tu rāmeṇa sāmarṣāḥ śūlapaṭṭiśapāṇayaḥ |
samare nihatāḥ sarve sāyakairmarmabhedibhiḥ

तान् भूमौ पतितान् दृष्ट्वा क्षणेनैव महाजवान् ।
रामस्य च महत्कर्म महांस्त्रासोऽभवन्मम

tān bhūmau patitān dṛṣṭvā kṣaṇenaiva mahājavān |
rāmasya ca mahatkarma mahāṃstrāso'bhavanmama

सास्मि भीता समुद्विग्ना विषण्णा च निशाचर ।
शरणं त्वां पुनः प्राप्ता सर्वतो भयदर्शिनी

sāsmi bhītā samudvignā viṣaṇṇā ca niśācara |
śaraṇaṃ tvāṃ punaḥ prāptā sarvato bhayadarśinī

विषादनक्राध्युषिते परित्रासोर्मिमालिनि ।
किं मां न त्रायसे मग्नां विपुले शोकसागरे

viṣādanakrādhyuṣite paritrāsormimālini |
kiṃ māṃ na trāyase magnāṃ vipule śokasāgare

एते च निहता भूमौ रामेण निशितैः शरैः ।
ये च मे पदवीं प्राप्ता राक्षसाः पिशिताशनाः

ete ca nihatā bhūmau rāmeṇa niśitaiḥ śaraiḥ |
ye ca me padavīṃ prāptā rākṣasāḥ piśitāśanāḥ

मयि ते यद्यनुक्रोशो यदि रक्षःसु तेषु च ।
रामेण यदि शक्तिस्ते तेजो वास्ति निशाचर

mayi te yadyanukrośo yadi rakṣaḥsu teṣu ca |
rāmeṇa yadi śaktiste tejo vāsti niśācara

दण्डकारण्यनिलयं जहि राक्षसकण्टकम् ।
यदि रामममित्रघ्नं न त्वमद्य वधिष्यसि

daṇḍakāraṇyanilayaṃ jahi rākṣasakaṇṭakam |
yadi rāmamamitraghnaṃ na tvamadya vadhiṣyasi

तव चैवाग्रतः प्राणांस्त्यक्ष्यामि निरपत्रपा ।
बुद्ध्याहमनुपश्यामि न त्वं रामस्य संयुगे

tava caivāgrataḥ prāṇāṃstyakṣyāmi nirapatrapā |
buddhyāhamanupaśyāmi na tvaṃ rāmasya saṃyuge

स्थातुं प्रतिमुखे शक्तः सबलोऽपि महारणे ।
शूरमानी न शूरस्त्वं मिथ्यारोपितविक्रमः

sthātuṃ pratimukhe śaktaḥ sabalo'pi mahāraṇe |
śūramānī na śūrastvaṃ mithyāropitavikramaḥ

अपयाहि जनस्थानात् त्वरितः सहबान्धवः ।
जहि त्वं समरे मूढान्यथा तु कुलपांसन

apayāhi janasthānāt tvaritaḥ sahabāndhavaḥ |
jahi tvaṃ samare mūḍhānyathā tu kulapāṃsana

मानुषौ तौ न शक्नोषि हन्तुं वै रामलक्ष्मणौ ।
निःसत्त्वस्याल्पवीर्यस्य वासस्ते कीदृशस्त्विह

mānuṣau tau na śaknoṣi hantuṃ vai rāmalakṣmaṇau |
niḥsattvasyālpavīryasya vāsaste kīdṛśastviha

रामतेजोऽभिभूतो हि त्वं क्षिप्रं विनशिष्यसि ।
स हि तेजःसमायुक्तो रामो दशरथात्मजः

rāmatejo'bhibhūto hi tvaṃ kṣipraṃ vinaśiṣyasi |
sa hi tejaḥsamāyukto rāmo daśarathātmajaḥ

भ्राता चास्य महावीर्यो येन चास्मि विरूपिता ।
एवं विलप्य बहुशो राक्षसी प्रदरोदरी

bhrātā cāsya mahāvīryo yena cāsmi virūpitā |
evaṃ vilapya bahuśo rākṣasī pradarodarī

भ्रातुः समीपे शोकार्ता नष्टसंज्ञा बभूव ह ।
कराभ्यामुदरं हत्वा रुरोद भृशदुःखिता

bhrātuḥ samīpe śokārtā naṣṭasaṃjñā babhūva ha |
karābhyāmudaraṃ hatvā ruroda bhṛśaduḥkhitā