विराट पर्व

अध्याय 72: कंक का रक्त देख उत्तर ने क्षमा मँगवाई

इति श्रीमन्महाभारते विराटपर्वणि गोग्रहणपर्वणि द्विसप्ततितमोऽध्यायः ॥

69 श्लोक · 72 में से 78

इस अध्याय में क्या होता है

कंक का रक्त देख उत्तर ने क्षमा मँगवाई

युधिष्ठिर धीरे से क्षत्ता से कहते हैं कि उत्तर अकेला आए: बृहन्नला का व्रत है कि जो युद्ध के बाहर उनके रक्त निकाले, वह जीवित न बचे। उत्तर भीतर आकर पिता को प्रणाम करता है और कंक का रक्त से भरा मुख देखता है। विराट बताते हैं कि नपुंसक की प्रशंसा करने पर उन्होंने इस ब्राह्मण को मारा। उत्तर पिता से कंक के चरणों में गिरकर क्षमा मँगवाता है। युधिष्ठिर कहते हैं कि उनमें क्रोध नहीं। रक्त थमने पर बृहन्नला आते हैं। विराट युद्ध का वृत्तान्त पूछते हैं। उत्तर कहता है कि विजय एक देवपुत्र की है जो कुरुओं को हराकर अन्तर्धान हो गया। विराट उस वीर को कन्या देना चाहते हैं। अर्जुन वस्त्र उत्तरा को देते हैं।

वैशंपायन उवाच

72.1

सभाज्यमानः पौरैश्च स्त्रीभिर्जानपदैरपि ।
आसाद्यान्तःपुरद्वारं पित्रे संप्रत्यवेदयत्

sabhājyamānaḥ pauraiśca strībhirjānapadairapi |
āsādyāntaḥpuradvāraṃ pitre saṃpratyavedayat

72.2

ततो द्वाःस्थः समासाद्य प्रणिपत्य कृताञ्जलिः ।
वर्धयित्वा जयाशीर्भिरिदं वचनमब्रवीत्

tato dvāḥsthaḥ samāsādya praṇipatya kṛtāñjaliḥ |
vardhayitvā jayāśīrbhiridaṃ vacanamabravīt

72.3

राजन्पृथुयशस्तुभ्यं जित्वा शत्रून्समागतः ।
उत्तरः सह सूतेन द्वारि तिष्ठति वारितः

rājanpṛthuyaśastubhyaṃ jitvā śatrūnsamāgataḥ |
uttaraḥ saha sūtena dvāri tiṣṭhati vāritaḥ

72.4

कुमारो योधमुख्यैस्च गणिकाभिस्च संवृतः ।
पौरजानपदैर्युक्तः पूज्यमानो जयाशिषाः

kumāro yodhamukhyaisca gaṇikābhisca saṃvṛtaḥ |
paurajānapadairyuktaḥ pūjyamāno jayāśiṣāḥ

72.5

ततो हृष्टो महीपालः क्षत्तारमिदमब्रवीत् ।
प्रवेशयोभौ तौ तूर्णं दर्शनेप्सुरहं तयोः

tato hṛṣṭo mahīpālaḥ kṣattāramidamabravīt |
praveśayobhau tau tūrṇaṃ darśanepsurahaṃ tayoḥ

72.6

क्षत्तारं कुरुराजस्तु शनैः कर्ण उपाजपत् ।
उत्तरः प्रविशत्वेको न प्रवेश्या बृहन्नलाः

kṣattāraṃ kururājastu śanaiḥ karṇa upājapat |
uttaraḥ praviśatveko na praveśyā bṛhannalāḥ

72.7

तस्य हि महाबाहोर्व्रतं नित्यं महात्मनः ।
यो ममाङ्गे व्रणं कुर्याच्छोणितं वा प्रदर्शयेत् ।
अन्यत्र संग्रामगतान्न स जीवेत्कथंचन

tasya hi mahābāhorvrataṃ nityaṃ mahātmanaḥ |
yo mamāṅge vraṇaṃ kuryācchoṇitaṃ vā pradarśayet |
anyatra saṃgrāmagatānna sa jīvetkathaṃcana

72.8

व्यक्तं भृसं सुसंक्रुद्धो मां दृष्ट्वैव सशोणितम् ।
विराटमिह सामात्यं हन्यात्सबलावाहनम्

vyaktaṃ bhṛsaṃ susaṃkruddho māṃ dṛṣṭvaiva saśoṇitam |
virāṭamiha sāmātyaṃ hanyātsabalāvāhanam

72.9

इन्द्रं वापि कुबेरं वा यमं वा वरुणं तथा ।
मम शोणितकर्तारं मृद्गीयात्किं पुनर्नरम्

indraṃ vāpi kuberaṃ vā yamaṃ vā varuṇaṃ tathā |
mama śoṇitakartāraṃ mṛdgīyātkiṃ punarnaram

72.10

क्षणमात्रं तु तत्रैव द्वारि तिष्ठतु वीर्यवान् ।
इति प्रोवाच धर्मात्मा युधिष्ठिर उदारधीः

kṣaṇamātraṃ tu tatraiva dvāri tiṣṭhatu vīryavān |
iti provāca dharmātmā yudhiṣṭhira udāradhīḥ

72.11

इत्युक्त्वा क्षमया युक्तो धर्मराजो घृणान्वितः ।
सभायां सह मात्स्येन तूष्णीमुपविवेश ह

ityuktvā kṣamayā yukto dharmarājo ghṛṇānvitaḥ |
sabhāyāṃ saha mātsyena tūṣṇīmupaviveśa ha

72.12

ततो राजसुतो ज्येष्ठः प्राविशत्पृथिवींजयः ।
ववन्दे स पितुः पादौ कङ्कं चाप्युपतिष्ठत

tato rājasuto jyeṣṭhaḥ prāviśatpṛthivīṃjayaḥ |
vavande sa pituḥ pādau kaṅkaṃ cāpyupatiṣṭhata

72.13

पश्यन्युधिष्ठिरं दृष्ट्या वक्रया चरणौ पितुः ।
अभिवाद्य ततो दृष्ट्वा कङ्कस्य रुधिरप्लुतम् ।
हृदयेऽदह्यत तदा मृत्युग्रस्त इवोत्तरः

paśyanyudhiṣṭhiraṃ dṛṣṭyā vakrayā caraṇau pituḥ |
abhivādya tato dṛṣṭvā kaṅkasya rudhiraplutam |
hṛdaye'dahyata tadā mṛtyugrasta ivottaraḥ

72.14

ततो रुधिरसिक्ताङ्गमनेकाग्रमनागसम् ।
भूमावेकान्त आसीनं सैरन्ध्र्या समुपासितम् ।
ततः पप्रच्छ राजानं त्वरमाण इवोत्तरः

tato rudhirasiktāṅgamanekāgramanāgasam |
bhūmāvekānta āsīnaṃ sairandhryā samupāsitam |
tataḥ papraccha rājānaṃ tvaramāṇa ivottaraḥ

72.15

केनायं ताडितः कङ्कः केन पापमिदं कृतम् ।
को वा जिगमिषुर्मृत्युं केन स्पृष्टः पदोरगः

kenāyaṃ tāḍitaḥ kaṅkaḥ kena pāpamidaṃ kṛtam |
ko vā jigamiṣurmṛtyuṃ kena spṛṣṭaḥ padoragaḥ

72.16

श्रोत्रियो ब्राह्मणश्रेष्ठ इन्द्रासनरतिक्षमः ।
पूजनीयोऽभिवाद्यश्च न प्रबाध्योऽयमीदृशः

śrotriyo brāhmaṇaśreṣṭha indrāsanaratikṣamaḥ |
pūjanīyo'bhivādyaśca na prabādhyo'yamīdṛśaḥ

72.17

स पुत्रस्य वचः श्रुत्वा विराटो राष्ट्रवर्धनः ।
प्रत्युवाचोत्तरं वाक्यं साध्वसाद्ध्वस्तमानसः

sa putrasya vacaḥ śrutvā virāṭo rāṣṭravardhanaḥ |
pratyuvācottaraṃ vākyaṃ sādhvasāddhvastamānasaḥ

72.18

पुत्र ते विजयं श्रुत्वा प्रहृष्टोऽहं मुदा भृशम् ।
अक्षक्रीडनयाऽनेन कालक्षेपमकारिषम्

putra te vijayaṃ śrutvā prahṛṣṭo'haṃ mudā bhṛśam |
akṣakrīḍanayā'nena kālakṣepamakāriṣam

72.19

तत्राजयत्कुरून्सर्वानुत्तरो राष्ट्रवर्धनः ।
इत्युक्तं हि मया पुत्र नेति कङ्को बृहन्नला ।
अजयत्सा कुरून्सर्वानिति मामब्रवीन्मुहुः

tatrājayatkurūnsarvānuttaro rāṣṭravardhanaḥ |
ityuktaṃ hi mayā putra neti kaṅko bṛhannalā |
ajayatsā kurūnsarvāniti māmabravīnmuhuḥ

72.20

प्रशंसिते मया पुत्र विजये तव विश्रुते ।
बृहन्नलाया विजयं कङ्कोऽस्तुवत वै रुषा

praśaṃsite mayā putra vijaye tava viśrute |
bṛhannalāyā vijayaṃ kaṅko'stuvata vai ruṣā

72.21

मया प्रशस्यमाने तु त्वयि पण्डं प्रशंसति ।
बृहन्नलाप्रशंसाभिरभ्यसूयमहं तदा ।
ताडितोऽयं मया पुत्र दुरात्मा शत्रुपक्षकृत्

mayā praśasyamāne tu tvayi paṇḍaṃ praśaṃsati |
bṛhannalāpraśaṃsābhirabhyasūyamahaṃ tadā |
tāḍito'yaṃ mayā putra durātmā śatrupakṣakṛt

72.22

ताडितोऽयं यतिः कङ्क इत्युक्तं तद्वचोत्तरः ।
श्रुत्वा पितुर्भृशं क्रुद्धः पितरं वाक्यमब्रवीत्

tāḍito'yaṃ yatiḥ kaṅka ityuktaṃ tadvacottaraḥ |
śrutvā piturbhṛśaṃ kruddhaḥ pitaraṃ vākyamabravīt

72.23

अकार्यं ते कृतं राजन्क्षिप्रमेष प्रसाद्यताम् ।
मा त्वा ब्रह्मविषं घोरं समूलमुपनिर्दहेत्

akāryaṃ te kṛtaṃ rājankṣiprameṣa prasādyatām |
mā tvā brahmaviṣaṃ ghoraṃ samūlamupanirdahet

72.24

यावन्न क्षयमायाति कुलं सर्वमशेषनः ।
स्फीतं वृद्धं च मात्स्यानामयं तावत्प्रसाद्यताम्

yāvanna kṣayamāyāti kulaṃ sarvamaśeṣanaḥ |
sphītaṃ vṛddhaṃ ca mātsyānāmayaṃ tāvatprasādyatām

72.25

प्रणम्य पादयोरस्य दण्डवत्क्षितिमण्डले ।
प्रगृह्य पादौ पाणिभ्यामयं तावत्प्रसाद्यताम्

praṇamya pādayorasya daṇḍavatkṣitimaṇḍale |
pragṛhya pādau pāṇibhyāmayaṃ tāvatprasādyatām

72.26

दक्षेण पाणिना स्पृष्ट्वा शपे त्वां क्षपितं मया ।
इति यावद्वदेत्कङ् अयं तावत्प्रसाद्यताम्

dakṣeṇa pāṇinā spṛṣṭvā śape tvāṃ kṣapitaṃ mayā |
iti yāvadvadetkaṅ ayaṃ tāvatprasādyatām

72.27

स पुत्रस्य वचः श्रुत्वा विराटः साध्वसाकुलः ।
क्षमयामास कौन्तेयं छन्नं ब्राह्मणवर्चसा

sa putrasya vacaḥ śrutvā virāṭaḥ sādhvasākulaḥ |
kṣamayāmāsa kaunteyaṃ channaṃ brāhmaṇavarcasā

72.28

क्षमयन्तं तु राजानं पाण्डवः प्रत्यभाषत ।
चिरं क्षान्तं मया राजन्मन्युर्मम न विद्यते

kṣamayantaṃ tu rājānaṃ pāṇḍavaḥ pratyabhāṣata |
ciraṃ kṣāntaṃ mayā rājanmanyurmama na vidyate

72.29

यदि स्म तत्पतेद्भूमौ रुधिरं मम पार्थिव ।
सराष्ट्रस्त्वमिहोच्छेदमापद्येथा नरर्षभ

yadi sma tatpatedbhūmau rudhiraṃ mama pārthiva |
sarāṣṭrastvamihocchedamāpadyethā nararṣabha

72.30

न दूषयामि राजेन्द्र यस्तु हन्याददूषकम् ।
फलं तस्य महाराज क्षिप्रं दारुणमाप्नुयात्

na dūṣayāmi rājendra yastu hanyādadūṣakam |
phalaṃ tasya mahārāja kṣipraṃ dāruṇamāpnuyāt

72.31

शोणिते तु व्यतिक्रान्ते प्रविवेश बृहन्नला ।
अभिवाद्य महाराजं कङ्कं चाप्युपतिष्ठत

śoṇite tu vyatikrānte praviveśa bṛhannalā |
abhivādya mahārājaṃ kaṅkaṃ cāpyupatiṣṭhata

72.32

क्षमयित्वा तु कौरव्यं रणादुत्तरमागतम् ।
परिष्वज्य दृढं राजा प्रवेश्य भवनोत्तमम् ।
प्रशशंस ततो मात्स्यः शृण्वतः सव्यसाचिनः

kṣamayitvā tu kauravyaṃ raṇāduttaramāgatam |
pariṣvajya dṛḍhaṃ rājā praveśya bhavanottamam |
praśaśaṃsa tato mātsyaḥ śṛṇvataḥ savyasācinaḥ

विराट उवाच

72.33

त्वया दायादवानस्मि कैकेयीनन्दिवर्धन ।
त्वया मे सदृशः पुत्रो न भूतो न भविष्यति

tvayā dāyādavānasmi kaikeyīnandivardhana |
tvayā me sadṛśaḥ putro na bhūto na bhaviṣyati

72.34

पदं पदसहस्रेण यश्चरन्नापराध्नुयात् ।
तेन कर्णेन ते तात कथमासीत्समागमः

padaṃ padasahasreṇa yaścarannāparādhnuyāt |
tena karṇena te tāta kathamāsītsamāgamaḥ

72.35

रणे यं प्रेक्ष्य सीदन्ति हृतवीर्यपराक्रमाः ।
कृपेन तेन ते तात कथमासीत्समागमः

raṇe yaṃ prekṣya sīdanti hṛtavīryaparākramāḥ |
kṛpena tena te tāta kathamāsītsamāgamaḥ

72.36

यस्य तद्विश्रुतं लोके महद्वृत्तमनुत्तमम् ।
पितुः कृते कृतं घोरं ब्रह्मचर्यमनुत्तमम्

yasya tadviśrutaṃ loke mahadvṛttamanuttamam |
pituḥ kṛte kṛtaṃ ghoraṃ brahmacaryamanuttamam

72.37

योऽयोधीत्समरे रामं जामदग्न्यं प्रतापिनम् ।
भीष्मोसौ पुरुषव्याघ्र न च युद्धे पराजितः

yo'yodhītsamare rāmaṃ jāmadagnyaṃ pratāpinam |
bhīṣmosau puruṣavyāghra na ca yuddhe parājitaḥ

72.38

पराक्रमी च दुर्धर्षो विद्वाञ्शूरो जितेन्द्रियः ।
दृढवेधी क्षिप्रकारी विश्रुतः सर्वकर्मसु

parākramī ca durdharṣo vidvāñśūro jitendriyaḥ |
dṛḍhavedhī kṣiprakārī viśrutaḥ sarvakarmasu

72.39

तेन ते सह भीष्मेण कुरुवृद्धेन संयुगे ।
युद्धमासीत्कथं तात सर्वमेतद्ब्रवीहि मे

tena te saha bhīṣmeṇa kuruvṛddhena saṃyuge |
yuddhamāsītkathaṃ tāta sarvametadbravīhi me

72.40

पर्वतं यो विनिर्भिन्द्याद्राजपुत्रो वरेषुभिः ।
दुर्योधनेन ते तात कथमासीत्समागमः

parvataṃ yo vinirbhindyādrājaputro vareṣubhiḥ |
duryodhanena te tāta kathamāsītsamāgamaḥ

72.41

आचार्यो वृष्णिरीराणां पाञ्चालानां च यः प्रभुः ।
कुरूणां पाण्डवानां च सर्वक्षत्रस्य यो गुरुः

ācāryo vṛṣṇirīrāṇāṃ pāñcālānāṃ ca yaḥ prabhuḥ |
kurūṇāṃ pāṇḍavānāṃ ca sarvakṣatrasya yo guruḥ

72.42

सर्वशस्त्रभृतां श्रेष्ठः सर्वलोकेषु विश्रुतः ।
तेन द्रोणेन ते तात कथमासीत्समागमः

sarvaśastrabhṛtāṃ śreṣṭhaḥ sarvalokeṣu viśrutaḥ |
tena droṇena te tāta kathamāsītsamāgamaḥ

72.43

आचार्यपुत्रो यः शूरो द्रोणादनवमो रणे ।
तेन वीरेण ते तात कथमासीत्समागमः

ācāryaputro yaḥ śūro droṇādanavamo raṇe |
tena vīreṇa te tāta kathamāsītsamāgamaḥ

72.44

सर्वे चैव महावीर्या धार्तराष्ट्रः महारथाः ।
तैस्तैर्वीरैश्च ते तात कथमासीत्समागमः

sarve caiva mahāvīryā dhārtarāṣṭraḥ mahārathāḥ |
taistairvīraiśca te tāta kathamāsītsamāgamaḥ

उत्तर उवाच

72.45

न मया निर्जिता गावो न मया कुरवो जिताः ।
कृतं च कर्म तत्सर्वं देवपुत्रेण केनचित्

na mayā nirjitā gāvo na mayā kuravo jitāḥ |
kṛtaṃ ca karma tatsarvaṃ devaputreṇa kenacit

72.46

स हि भीतं द्रवन्तं मां भीष्मद्रोणमुखान्कुरून् ।
दृष्ट्वा विषण्णं संग्रामे देवपुत्रो न्यवारयत्

sa hi bhītaṃ dravantaṃ māṃ bhīṣmadroṇamukhānkurūn |
dṛṣṭvā viṣaṇṇaṃ saṃgrāme devaputro nyavārayat

72.47

स हि तिष्ठन्रथोपस्थे वज्रपाणिनिभो युवा ।
तेन ते निर्जिता गावस्तेन ते कुरवो जिताः

sa hi tiṣṭhanrathopasthe vajrapāṇinibho yuvā |
tena te nirjitā gāvastena te kuravo jitāḥ

72.48

तस्य तत्कर्म वीरस्य न मया तात तत्कृतम् ।
स हि शारद्वतं द्रोणं द्रोणपुत्रं च वीर्यवान् ।ट
सूतपुत्रं च भीष्मं च चकार विमुखाञ्शरैः

tasya tatkarma vīrasya na mayā tāta tatkṛtam |
sa hi śāradvataṃ droṇaṃ droṇaputraṃ ca vīryavān |ṭa
sūtaputraṃ ca bhīṣmaṃ ca cakāra vimukhāñśaraiḥ

72.49

दुर्योदनं च समरे प्रभिन्नमिव कुञ्जरम् ।
प्रभग्नमब्रवीद्भीतं राजपुत्रं महाबलम्

duryodanaṃ ca samare prabhinnamiva kuñjaram |
prabhagnamabravīdbhītaṃ rājaputraṃ mahābalam

72.50

न हास्तिनपुरे त्राणं तव पश्यामि किंचन ।
न हास्तिनपुरे भोगा भोक्तुं शक्याः पलायता

na hāstinapure trāṇaṃ tava paśyāmi kiṃcana |
na hāstinapure bhogā bhoktuṃ śakyāḥ palāyatā

72.51

व्यायामेन परीप्सस्व जीवितं कौरवात्मज ।
न मोक्ष्यसे पलायंस्त्वं लोके युद्धमना भव ।
पृथिवीं भोक्ष्यसे जित्वा हतो वा स्वर्गमाप्स्यसि

vyāyāmena parīpsasva jīvitaṃ kauravātmaja |
na mokṣyase palāyaṃstvaṃ loke yuddhamanā bhava |
pṛthivīṃ bhokṣyase jitvā hato vā svargamāpsyasi

72.52

स निवृत्तो नरव्याघ्रो मुञ्चन्वज्रनिभाञ्शरान् ।
सचिवैः संवृतो राजा भीष्मद्रोणकृपादिभिः ।
ततो मे रोमहर्षोऽभूदूरुस्तम्भश्च मेऽभवत्

sa nivṛtto naravyāghro muñcanvajranibhāñśarān |
sacivaiḥ saṃvṛto rājā bhīṣmadroṇakṛpādibhiḥ |
tato me romaharṣo'bhūdūrustambhaśca me'bhavat

72.53

यदभूद्धनसंकाशमनीकं व्यधमच्छरैः ।
तत्प्रपुद्य रथानीकं सिंहदर्पसमो युवा ।
तान्कुरुन्द्रावयद्राजन्रणे नाग इव श्वसन्

yadabhūddhanasaṃkāśamanīkaṃ vyadhamaccharaiḥ |
tatprapudya rathānīkaṃ siṃhadarpasamo yuvā |
tānkurundrāvayadrājanraṇe nāga iva śvasan

72.54

एकेन तेन शूरेण षड्रथाः परिनिर्जिताः ।
शार्दूलेनेव मत्तेन मृगास्तृणचरा यथा

ekena tena śūreṇa ṣaḍrathāḥ parinirjitāḥ |
śārdūleneva mattena mṛgāstṛṇacarā yathā

72.55

हयानां च गजानां च शूराणां च धनुष्मताम् ।
निहतानि सहस्राणि भग्ना च कुरुवाहिनी

hayānāṃ ca gajānāṃ ca śūrāṇāṃ ca dhanuṣmatām |
nihatāni sahasrāṇi bhagnā ca kuruvāhinī

72.56

सूतपुत्रं शतैर्विद्ध्वा हयान्हत्वा महारथः ।
अस्त्रेण मोहयित्वा तं रक्तवस्त्रं समाददे

sūtaputraṃ śatairviddhvā hayānhatvā mahārathaḥ |
astreṇa mohayitvā taṃ raktavastraṃ samādade

72.57

चतुर्भिः पुनरानर्च्छद्भीष्मं शान्तनवं शरैः ।
स तं विद्ध्वा हयांश्चाशु नास्य वस्त्रं समाददे

caturbhiḥ punarānarcchadbhīṣmaṃ śāntanavaṃ śaraiḥ |
sa taṃ viddhvā hayāṃścāśu nāsya vastraṃ samādade

72.58

दुर्योधनं च बलवान्बाणैर्विव्याध सप्तभिः ।
तं स विद्ध्वा हयांश्चास्य पीतवस्त्रं समाददे

duryodhanaṃ ca balavānbāṇairvivyādha saptabhiḥ |
taṃ sa viddhvā hayāṃścāsya pītavastraṃ samādade

72.59

द्रोणं कृपं च बलवान्सोमदत्तं जयद्रथम् ।
भूरिश्रवसमिन्द्राभं शकुनिं च महारथम्

droṇaṃ kṛpaṃ ca balavānsomadattaṃ jayadratham |
bhūriśravasamindrābhaṃ śakuniṃ ca mahāratham

72.60

त्रिभिस्त्रिभिः स विद्ध्वा तु दुःशासनमुखानपि ।
विविधानि च वस्त्राणि महार्हाण्याजहार सः

tribhistribhiḥ sa viddhvā tu duḥśāsanamukhānapi |
vividhāni ca vastrāṇi mahārhāṇyājahāra saḥ

72.61

द्वाभ्यां शराभ्यां विद्ध्वाऽथ तथाऽऽचार्यसुतं रणे ।
चापं छित्त्वा विकर्णस्य नीले चादत्त वाससी

dvābhyāṃ śarābhyāṃ viddhvā'tha tathā''cāryasutaṃ raṇe |
cāpaṃ chittvā vikarṇasya nīle cādatta vāsasī

विराट उवाच

72.62

क्व स वीरो महाबाहुर्देवपुत्रो महायशाः ।
यो ममामोचयत्पुत्रं कुरुभिर्ग्रस्तमाहवे

kva sa vīro mahābāhurdevaputro mahāyaśāḥ |
yo mamāmocayatputraṃ kurubhirgrastamāhave

72.63

इच्छामि तममित्रघ्नं दुष्टुमर्चितुमेव च ।
येन मे त्वं च गावश्च मोक्षिता देवसूनुना

icchāmi tamamitraghnaṃ duṣṭumarcitumeva ca |
yena me tvaṃ ca gāvaśca mokṣitā devasūnunā

72.64

तस्मै दास्यामि तां पुत्रीं ग्रामांश्चैव तु हाटकान् ।
स्फुरितं कटिसूत्रं च स्त्रीसहस्रशतानि च

tasmai dāsyāmi tāṃ putrīṃ grāmāṃścaiva tu hāṭakān |
sphuritaṃ kaṭisūtraṃ ca strīsahasraśatāni ca

उत्तर उवाच

72.65

अन्तर्धानं गतस्तात देवपुत्रः प्रतापवान् ।
अद्य श्वो वा परश्वो वा मन्ये प्रादुर्भविष्यति

antardhānaṃ gatastāta devaputraḥ pratāpavān |
adya śvo vā paraśvo vā manye prādurbhaviṣyati

वैशंपायन उवाच

72.66

एवमाख्यायमानस्तु छन्नं सत्रेण पाण्डवम् ।
वसन्तं तं तु नाज्ञासीद्विराटः पार्थमर्जुनम्

evamākhyāyamānastu channaṃ satreṇa pāṇḍavam |
vasantaṃ taṃ tu nājñāsīdvirāṭaḥ pārthamarjunam

72.67

ततः पार्थोऽभ्यनुज्ञातो विराटेन महात्मना ।
सह पुत्रेण मात्स्यस्य मन्त्रयित्वा धनंजयः

tataḥ pārtho'bhyanujñāto virāṭena mahātmanā |
saha putreṇa mātsyasya mantrayitvā dhanaṃjayaḥ

72.68

इत्येवं ब्रूहि राजानं विराटं समुपस्थितम् ।
इत्युक्त्वा सहसा पार्थः प्रविश्यान्तःपुरं शुभम् ।
ददौ वस्त्राणि रन्तानि विराटदुहितुः स्वयम्

ityevaṃ brūhi rājānaṃ virāṭaṃ samupasthitam |
ityuktvā sahasā pārthaḥ praviśyāntaḥpuraṃ śubham |
dadau vastrāṇi rantāni virāṭaduhituḥ svayam

72.69

उत्तरा तु महार्हाणि वस्त्राण्याभरणानि च ।
प्रगृह्य तानि सर्वाणि प्रीता सानुचराऽभवत्

uttarā tu mahārhāṇi vastrāṇyābharaṇāni ca |
pragṛhya tāni sarvāṇi prītā sānucarā'bhavat

पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)