अध्याय 87: विदुर धृतराष्ट्र के उपहारों का आशय बताते हैं

राजन्बहुमतश्चासि त्रैलोक्यस्यापि सत्तमः ।
संभावितश्च लोकस्य संमतश्चासि भारत

rājanbahumataścāsi trailokyasyāpi sattamaḥ |
saṃbhāvitaśca lokasya saṃmataścāsi bhārata

यत्त्वमेवंगते ब्रूयाः पश्चिमे वयसि स्थितः ।
शास्त्राद्वा सुप्रतर्काद्वा सुस्थिरः स्थविरो ह्यसि

yattvamevaṃgate brūyāḥ paścime vayasi sthitaḥ |
śāstrādvā supratarkādvā susthiraḥ sthaviro hyasi

लेखा शशिनिभाः सूर्ये महोर्मिरिव सागरे ।
धर्मस्त्वयि तथा राजन्निति व्यवसिताः प्रजाः

lekhā śaśinibhāḥ sūrye mahormiriva sāgare |
dharmastvayi tathā rājanniti vyavasitāḥ prajāḥ

सदैव भावितो लोको गुणौघैस्तव पार्थिव ।
गुणानां रक्षणे नित्यं प्रयतस्व सबान्धवः

sadaiva bhāvito loko guṇaughaistava pārthiva |
guṇānāṃ rakṣaṇe nityaṃ prayatasva sabāndhavaḥ

आर्जवं प्रतिपद्यस्व मा बाल्याद्ब्रहु नीनशः ।
राजन्पुत्रांश्च पौत्रांश्च सुहृदश्चैव सुप्रियान्

ārjavaṃ pratipadyasva mā bālyādbrahu nīnaśaḥ |
rājanputrāṃśca pautrāṃśca suhṛdaścaiva supriyān

यत्त्वं दित्ससि कृष्णाय राजन्नतिथये बहु ।
एतदन्यच्च दाशार्हः पृथिवीमपि चार्हति

yattvaṃ ditsasi kṛṣṇāya rājannatithaye bahu |
etadanyacca dāśārhaḥ pṛthivīmapi cārhati

न तु त्वं धर्ममुद्दिश्य तस्य वा प्रियकारणात् ।
एतद्दित्ससि कृष्णाय सत्येनात्मानमालभे

na tu tvaṃ dharmamuddiśya tasya vā priyakāraṇāt |
etadditsasi kṛṣṇāya satyenātmānamālabhe

मायैषा सत्यमेवैतच्छद्मैतद्भूरिदक्षिणा ।
जानामि त्वन्मतं राजन्गूढं बाह्येन कर्मणा

māyaiṣā satyamevaitacchadmaitadbhūridakṣiṇā |
jānāmi tvanmataṃ rājangūḍhaṃ bāhyena karmaṇā

पञ्च पञ्चैव लिप्स्यन्ति ग्रामकान्पाण्डवा नृप ।
न च दित्ससि तेभ्यस्तांस्तच्छमं न करिष्यसि

pañca pañcaiva lipsyanti grāmakānpāṇḍavā nṛpa |
na ca ditsasi tebhyastāṃstacchamaṃ na kariṣyasi

अर्थेन तु महाबाहुं वार्ष्णेयं त्वं जिहीर्षसि ।
अनेन चाप्युपायेन पाण्डवेभ्यो विभेत्स्यसि

arthena tu mahābāhuṃ vārṣṇeyaṃ tvaṃ jihīrṣasi |
anena cāpyupāyena pāṇḍavebhyo vibhetsyasi

न च वित्तेन शक्योऽसौ नोद्यमेन न गर्हया ।
अन्यो धनञ्जयात्कर्तुमेतत्तत्त्वं ब्रवीमि ते

na ca vittena śakyo'sau nodyamena na garhayā |
anyo dhanañjayātkartumetattattvaṃ bravīmi te

वेद कृष्णस्य माहात्म्यं वेदास्य दृढभक्तिताम् ।
अत्याज्यमस्य जानामि प्राणैस्तुल्यं धनञ्जयम्

veda kṛṣṇasya māhātmyaṃ vedāsya dṛḍhabhaktitām |
atyājyamasya jānāmi prāṇaistulyaṃ dhanañjayam

अन्यत्कुम्भादपांपूर्णादन्यत्पादावसेचनात् ।
अन्यत्कुशलसंप्रश्नान्नैवेक्ष्यति जनार्दनः

anyatkumbhādapāṃpūrṇādanyatpādāvasecanāt |
anyatkuśalasaṃpraśnānnaivekṣyati janārdanaḥ

यत्त्वस्य प्रियमातिथ्यं मानार्हस्य महात्मनः ।
तदस्मै क्रियतां राजन्मानार्होऽसौ जनार्दनः

yattvasya priyamātithyaṃ mānārhasya mahātmanaḥ |
tadasmai kriyatāṃ rājanmānārho'sau janārdanaḥ

आशंसमानः कल्याणं कुरूनभ्येति केशवः ।
येनैव राजन्नर्थेन तदेवास्मा उपाकुरु

āśaṃsamānaḥ kalyāṇaṃ kurūnabhyeti keśavaḥ |
yenaiva rājannarthena tadevāsmā upākuru

शममिच्छति दाशार्हस्तव दुर्योधनस्य च ।
पाण्डवानां च राजेन्द्र तदस्य वचनं कुरु

śamamicchati dāśārhastava duryodhanasya ca |
pāṇḍavānāṃ ca rājendra tadasya vacanaṃ kuru

पिताऽसि राजन्पुत्रास्ते वृद्धस्त्वं शिशवः परे ।
वर्तस्व पितृवत्तेषु वर्तन्ते ते हि पुत्रवत्

pitā'si rājanputrāste vṛddhastvaṃ śiśavaḥ pare |
vartasva pitṛvatteṣu vartante te hi putravat