उद्योग पर्व

अध्याय 70: धृतराष्ट्र श्रीकृष्ण की शरण लेते हैं

इति श्रीमन्महाभारते उद्योगपर्वणि यानसन्धिपर्वणि सप्ततितमोऽध्यायः ॥

7 श्लोक · 70 में से 196

इस अध्याय में क्या होता है

धृतराष्ट्र श्रीकृष्ण की शरण लेते हैं

धृतराष्ट्र आँख वालों से ईर्ष्या करते हैं, क्योंकि वे वासुदेव को पास से देखेंगे, जो परम रूप से दमकते हुए सब दिशाओं को प्रकाशित करते हैं। वे कल्पना करते हैं कि श्रीकृष्ण ऐसी वाणी बोलेंगे जिसे भरतवंशी पूजें और सृञ्जय स्वीकारें, जो उन्नति चाहने वालों का भला करे और विनाश की ओर जाते लोगों की पकड़ में न आए। एकत्र कौरव उन्हें कोमल वचन बोलते और धृतराष्ट्र के अपने लोगों को मोहित करते देखेंगे। फिर अन्धे राजा उनकी स्तुति करते हैं: सनातन ऋषि, वाणी के समुद्र, गरुड़, हरि, भुवन के धाम, आदि, मध्य और अन्त से रहित सहस्रशीर्ष पुरुष, तीनों लोकों के रचयिता, इन्द्र के अनुज। दो बार वे कहते हैं कि मैं उनकी शरण लेता हूँ।

धृतराष्ट्र उवाच

70.1

चक्षुष्मतां वै स्पृहयामि सञ्जय
द्रक्ष्यन्ति ये वासुदेवं समीपे ।
विभ्राजमानं वपुषा परेण
प्रकाशयन्तं प्रदिशो दिशश्च

cakṣuṣmatāṃ vai spṛhayāmi sañjaya
drakṣyanti ye vāsudevaṃ samīpe |
vibhrājamānaṃ vapuṣā pareṇa
prakāśayantaṃ pradiśo diśaśca

70.2

ईरयन्तं भारतीं भारताना-
मभ्यर्चनीयां शङ्करीं सृञ्जयानाम् ।
बुभूषद्भिर्गर्हणीयामनिन्द्यां
परासूनामग्रहणीयरूपाम्

īrayantaṃ bhāratīṃ bhāratānā-
mabhyarcanīyāṃ śaṅkarīṃ sṛñjayānām |
bubhūṣadbhirgarhaṇīyāmanindyāṃ
parāsūnāmagrahaṇīyarūpām

70.3

समुद्यन्तं सात्वतमेकवीरं
प्रणेतारमृषभं यादवानाम् ।
निहन्तारं क्षोभणं शात्रवाणां
मुञ्चन्तं च द्विषतां वै यशांसि

samudyantaṃ sātvatamekavīraṃ
praṇetāramṛṣabhaṃ yādavānām |
nihantāraṃ kṣobhaṇaṃ śātravāṇāṃ
muñcantaṃ ca dviṣatāṃ vai yaśāṃsi

70.4

द्रष्टारो हि कुरवस्तं समेता
महात्मानं शब्रुहणं वरेण्यम् ।
ब्रुवन्तं वाचमनृशंसरूपां
वृष्णिश्रेष्ठं मोहयन्तं मदीयान्

draṣṭāro hi kuravastaṃ sametā
mahātmānaṃ śabruhaṇaṃ vareṇyam |
bruvantaṃ vācamanṛśaṃsarūpāṃ
vṛṣṇiśreṣṭhaṃ mohayantaṃ madīyān

70.5

ऋषिं सनातनतभं विपश्चितं
वाचःसमुद्रं कलशं यतीनाम् ।
अरिष्टनेमिं गरुडं सुपर्णं
हरिं प्रजानां भुवनस्य धाम

ṛṣiṃ sanātanatabhaṃ vipaścitaṃ
vācaḥsamudraṃ kalaśaṃ yatīnām |
ariṣṭanemiṃ garuḍaṃ suparṇaṃ
hariṃ prajānāṃ bhuvanasya dhāma

70.6

सहस्रशीर्षं पुरुषं पुराण-
मनादिमध्यान्तमनन्तकीर्तिम् ।
शुक्रस्य धातारमजं च नित्यं
परं परेषां शरणं प्रपद्ये

sahasraśīrṣaṃ puruṣaṃ purāṇa-
manādimadhyāntamanantakīrtim |
śukrasya dhātāramajaṃ ca nityaṃ
paraṃ pareṣāṃ śaraṇaṃ prapadye

70.7

त्रैलोक्यनिर्माणकरं जनित्रं
देवासुराणामथ नागरक्षसाम् ।
नराधिपानां विदुषां प्रधान-
मिन्द्रानुजं तं शरणं प्रपद्ये

trailokyanirmāṇakaraṃ janitraṃ
devāsurāṇāmatha nāgarakṣasām |
narādhipānāṃ viduṣāṃ pradhāna-
mindrānujaṃ taṃ śaraṇaṃ prapadye

पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)