अध्याय 190: हिरण्यवर्मा की चढ़ाई, द्रुपद रानी से पूछते हैं

एवमुक्तस्य दूतेन द्रुपदस्य तदा नृप ।
चोरस्येव गृहीतस्य न प्रावर्तत भारती

evamuktasya dūtena drupadasya tadā nṛpa |
corasyeva gṛhītasya na prāvartata bhāratī

स यत्नमकरोत्तीव्रं संबन्धिन्युनुमानने ।
दूतैर्मधुरसंभाषैर्न तदस्तीति संदिशन्

sa yatnamakarottīvraṃ saṃbandhinyunumānane |
dūtairmadhurasaṃbhāṣairna tadastīti saṃdiśan

स राजा भूय एवाथ ज्ञात्वा तत्त्वमथागमत् ।
कन्येति पाञ्चालसुतां त्वरमाणो विनिर्ययौ

sa rājā bhūya evātha jñātvā tattvamathāgamat |
kanyeti pāñcālasutāṃ tvaramāṇo viniryayau

ततः संप्रेषकयामास मित्रांणाममितौजसाम् ।
दुहितुर्विप्रलम्भं तं धात्रीणां वचनात्तदा

tataḥ saṃpreṣakayāmāsa mitrāṃṇāmamitaujasām |
duhiturvipralambhaṃ taṃ dhātrīṇāṃ vacanāttadā

ततः समुदयं कृत्वा बलानां राजसत्तमः ।
अभियाने मतिं चक्रे द्रुपदं प्रति भारत

tataḥ samudayaṃ kṛtvā balānāṃ rājasattamaḥ |
abhiyāne matiṃ cakre drupadaṃ prati bhārata

ततः संमन्त्रयामास मन्त्रिभिः स महीपतिः ।
हिरण्यवर्मा राजेन्द्र पाञ्चाल्यं पार्थिवं प्रति

tataḥ saṃmantrayāmāsa mantribhiḥ sa mahīpatiḥ |
hiraṇyavarmā rājendra pāñcālyaṃ pārthivaṃ prati

तत्र वै निश्चितं तेषामभूद्राज्ञां महात्मनाम् ।
तथ्यं भवति चेदेतत्कन्या राजञ्शिखण्डिनी

tatra vai niścitaṃ teṣāmabhūdrājñāṃ mahātmanām |
tathyaṃ bhavati cedetatkanyā rājañśikhaṇḍinī

बद्ध्वा पाञ्चालराजानमानयिष्यामहे गृहम् ।
अन्यं राजानमाधाय पाञ्चालेषु नरेश्वरम्

baddhvā pāñcālarājānamānayiṣyāmahe gṛham |
anyaṃ rājānamādhāya pāñcāleṣu nareśvaram

घातयिष्याम नृपतिं पाञ्चालं सशिखण्डिनम्

ghātayiṣyāma nṛpatiṃ pāñcālaṃ saśikhaṇḍinam

स तदा द्रुतमाज्ञाय पुनर्दूतान्नराधिपः ।
प्रास्थापयत्पार्षतया निहन्मीति स्थिरो भव

sa tadā drutamājñāya punardūtānnarādhipaḥ |
prāsthāpayatpārṣatayā nihanmīti sthiro bhava

स हि प्रकृत्या वै भीतः किल्बिषी च नराधिपः ।
भयं तीव्रमनुप्राप्तो द्रुपदः पृथिवीपतिः

sa hi prakṛtyā vai bhītaḥ kilbiṣī ca narādhipaḥ |
bhayaṃ tīvramanuprāpto drupadaḥ pṛthivīpatiḥ

विसृज्य दूतान्दाशार्णे द्रुपदः शोकमूर्च्छितः ।
समेत्य भार्यां रहिते वाक्यमाह नराधिपः

visṛjya dūtāndāśārṇe drupadaḥ śokamūrcchitaḥ |
sametya bhāryāṃ rahite vākyamāha narādhipaḥ

भयेन महताऽऽविष्टो हृदि शोकेन चाहतः ।
पाञ्चालराजो दयितां मातरं वै शिखण्डिनः

bhayena mahatā''viṣṭo hṛdi śokena cāhataḥ |
pāñcālarājo dayitāṃ mātaraṃ vai śikhaṇḍinaḥ

अभियास्यति मां कोपात्संबन्धी सुमहाबलः ।
हिरण्यवर्मा नृपतिः कर्षमाणो वरूथिनीम्

abhiyāsyati māṃ kopātsaṃbandhī sumahābalaḥ |
hiraṇyavarmā nṛpatiḥ karṣamāṇo varūthinīm

किमिदानीं करिष्यावो मूढौ कन्यामिमां प्रति ।
शिखण्डी किल पुत्रस्ते कन्येति परिशङ्कितः

kimidānīṃ kariṣyāvo mūḍhau kanyāmimāṃ prati |
śikhaṇḍī kila putraste kanyeti pariśaṅkitaḥ

इति संचिन्त्य यत्नेन समित्रः सबलानुगः ।
वञ्चितोऽस्मीति मन्वानो मां किलोद्धर्तुमिच्छति

iti saṃcintya yatnena samitraḥ sabalānugaḥ |
vañcito'smīti manvāno māṃ kiloddhartumicchati

किमत्र तथ्यं सुश्रोणि मिथ्या किं ब्रूहि शोभने ।
श्रुत्वा त्वत्तः शुभं वाक्यं संविधास्याम्यहं तथा

kimatra tathyaṃ suśroṇi mithyā kiṃ brūhi śobhane |
śrutvā tvattaḥ śubhaṃ vākyaṃ saṃvidhāsyāmyahaṃ tathā

अहं हि संशयप्राप्तो बाला चेयं शिखण्डिनी ।
त्वं च राज्ञि महत्कृच्छ्रं संप्राप्ता वरवर्णिनि

ahaṃ hi saṃśayaprāpto bālā ceyaṃ śikhaṇḍinī |
tvaṃ ca rājñi mahatkṛcchraṃ saṃprāptā varavarṇini

सा त्वं सर्वविमोक्षाय तत्त्वमाख्याहि पृच्छतः ।
तथा विदध्यां सुश्रोणि कृत्यमाशु शुचिस्मिते

sā tvaṃ sarvavimokṣāya tattvamākhyāhi pṛcchataḥ |
tathā vidadhyāṃ suśroṇi kṛtyamāśu śucismite

शिखण्डिनि च मा भैस्त्वं विधास्ये तत्र तत्त्वतः ।
कृपयाहं वरारोहे वञ्चितः पुत्रधर्मतः

śikhaṇḍini ca mā bhaistvaṃ vidhāsye tatra tattvataḥ |
kṛpayāhaṃ varārohe vañcitaḥ putradharmataḥ

मया दाशार्णको राजा वञ्चितः स महीपतिः ।
तदाचक्ष्व महाभागे विधास्ये तत्र यद्धितम्

mayā dāśārṇako rājā vañcitaḥ sa mahīpatiḥ |
tadācakṣva mahābhāge vidhāsye tatra yaddhitam

जनाता ह नरेन्द्रेण ख्यापनार्थं परस्य वै ।
प्रकाशं चोदिता देवी प्रत्युवाच महीपतिम्

janātā ha narendreṇa khyāpanārthaṃ parasya vai |
prakāśaṃ coditā devī pratyuvāca mahīpatim