अध्याय 146: कर्ण का इनकार और चार भाइयों को अभय

ततः सूर्यान्निश्चरितां कर्णः शुश्राव भारतीम् ।
दुरत्ययां प्रणयिनीं पितृवद्भास्करेरिताम्

tataḥ sūryānniścaritāṃ karṇaḥ śuśrāva bhāratīm |
duratyayāṃ praṇayinīṃ pitṛvadbhāskareritām

सत्यमाह पृथा वाक्यं कर्ण मातृवचः कुरु ।
श्रेयस्ते स्यान्नरव्याघ्र सर्वमाचरतस्तथा

satyamāha pṛthā vākyaṃ karṇa mātṛvacaḥ kuru |
śreyaste syānnaravyāghra sarvamācaratastathā

एवमुक्तस्य मात्रा च स्वयं पित्रा च भानुना ।
चचाल नैव कर्णस्य मतिः सत्यधृतेस्तदा

evamuktasya mātrā ca svayaṃ pitrā ca bhānunā |
cacāla naiva karṇasya matiḥ satyadhṛtestadā

न चैतच्छ्रद्दधे वाक्यं क्षत्रिये भाषितं त्वया ।
धर्मद्वारं ममैतत्स्यान्नियोगकरणं तव

na caitacchraddadhe vākyaṃ kṣatriye bhāṣitaṃ tvayā |
dharmadvāraṃ mamaitatsyānniyogakaraṇaṃ tava

अकरोन्मयि यत्पापं भवती सुमहात्ययम् ।
अपाकीर्णोऽस्मि यन्मातस्तद्यशःकीर्तिनाशनम्

akaronmayi yatpāpaṃ bhavatī sumahātyayam |
apākīrṇo'smi yanmātastadyaśaḥkīrtināśanam

अहं चेत्क्षत्रियो जातो न प्राप्तः क्षत्रसत्क्रियाम् ।
त्वत्कृते किं नु पापीयः शत्रुः कुर्यान्ममाहितम्

ahaṃ cetkṣatriyo jāto na prāptaḥ kṣatrasatkriyām |
tvatkṛte kiṃ nu pāpīyaḥ śatruḥ kuryānmamāhitam

क्रियाकाले त्वनुक्रोशमकृत्वा त्वमिमं मम ।
हीनसंस्क्रासमयमद्य मां समचूचुदः

kriyākāle tvanukrośamakṛtvā tvamimaṃ mama |
hīnasaṃskrāsamayamadya māṃ samacūcudaḥ

न वै मम हितं पूर्वं मातृवच्चेष्टितं त्वया ।
सा मां संबोधयस्यद्य केवलात्महितैषिणी

na vai mama hitaṃ pūrvaṃ mātṛvacceṣṭitaṃ tvayā |
sā māṃ saṃbodhayasyadya kevalātmahitaiṣiṇī

कृष्णेन सहितात्को वै न व्यथेत धनंजयात् ।
कोद्य भीतं न मां विद्यात्पर्थानां समितिं गतम्

kṛṣṇena sahitātko vai na vyatheta dhanaṃjayāt |
kodya bhītaṃ na māṃ vidyātparthānāṃ samitiṃ gatam

अभ्राता विदितः पूर्वं युद्धकाले प्रकाशितः ।
पाण्डवान्यदि गच्छामि किं मां क्षत्रं वदिष्यति

abhrātā viditaḥ pūrvaṃ yuddhakāle prakāśitaḥ |
pāṇḍavānyadi gacchāmi kiṃ māṃ kṣatraṃ vadiṣyati

सर्वकामैः संविभक्तः पूजितश्च यथासुखम् ।
अहं वै धार्तराष्ट्राणां कुर्यां तदफलं कथम्

sarvakāmaiḥ saṃvibhaktaḥ pūjitaśca yathāsukham |
ahaṃ vai dhārtarāṣṭrāṇāṃ kuryāṃ tadaphalaṃ katham

उपनह्य परैर्वैरं ये मां नित्यमुपासते ।
नमस्कुर्वन्ति च सदा वसवो वासवं यथा

upanahya parairvairaṃ ye māṃ nityamupāsate |
namaskurvanti ca sadā vasavo vāsavaṃ yathā

मम प्राणेन ये शत्रूञ्शक्ताः प्रतिसमासितुम् ।
मन्यन्ते ते कथं तेषामहं छिन्द्यां मनोरथम्

mama prāṇena ye śatrūñśaktāḥ pratisamāsitum |
manyante te kathaṃ teṣāmahaṃ chindyāṃ manoratham

मया प्लवेन संग्रामं तितीर्षन्ति दुरत्ययम् ।
अपारे पारकामा ये त्यजेयं तानहं कथम्

mayā plavena saṃgrāmaṃ titīrṣanti duratyayam |
apāre pārakāmā ye tyajeyaṃ tānahaṃ katham

अयं हि कालः संप्राप्तो धार्तराष्ट्रोपजीविनाम् ।
निर्वेष्टव्यं मया तत्र प्राणानपरिरक्षता

ayaṃ hi kālaḥ saṃprāpto dhārtarāṣṭropajīvinām |
nirveṣṭavyaṃ mayā tatra prāṇānaparirakṣatā

कृतार्थाः सुभृता ये हि कृत्यकाले ह्युपस्थिते ।
अनवेक्ष्य कृतं पापा विकुर्वन्त्यनवस्थिताः

kṛtārthāḥ subhṛtā ye hi kṛtyakāle hyupasthite |
anavekṣya kṛtaṃ pāpā vikurvantyanavasthitāḥ

राजकिल्बिषिणां तेषां भर्तृपिण्डापहारिणाम् ।
नैवायं न परो लोको विद्यते पापकर्मणाम् ।

rājakilbiṣiṇāṃ teṣāṃ bhartṛpiṇḍāpahāriṇām |
naivāyaṃ na paro loko vidyate pāpakarmaṇām |

धृतराष्ट्रस्य पुत्राणामर्थे योत्स्यामि ते सुतैः ।
बलं च शक्तिं चास्थाय न वै त्वय्यनृतं वदे

dhṛtarāṣṭrasya putrāṇāmarthe yotsyāmi te sutaiḥ |
balaṃ ca śaktiṃ cāsthāya na vai tvayyanṛtaṃ vade

आनृशंस्यमथो वृत्तं रक्षन्सत्पुरुषोचितम् ।
अतोऽर्थकरमप्येतन्न करोम्यद्य ते वचः

ānṛśaṃsyamatho vṛttaṃ rakṣansatpuruṣocitam |
ato'rthakaramapyetanna karomyadya te vacaḥ

न च तेऽयं समारम्भो मयि मोघो भविष्यति ।
वध्यान्विषह्यान्संग्रामे न हनिष्यामि ते सुतान्

na ca te'yaṃ samārambho mayi mogho bhaviṣyati |
vadhyānviṣahyānsaṃgrāme na haniṣyāmi te sutān

युधिष्ठिरं च भीमं च यमौ चैवार्जुनादृते ।
अर्जुनेन समं युद्धमपि यौधिष्ठिरे बले

yudhiṣṭhiraṃ ca bhīmaṃ ca yamau caivārjunādṛte |
arjunena samaṃ yuddhamapi yaudhiṣṭhire bale

अर्जुनं हि निहत्याजौ संप्राप्तं स्यात्फलं मया ।
यशसा चापि युज्येयं निहतः सव्यसाचिना

arjunaṃ hi nihatyājau saṃprāptaṃ syātphalaṃ mayā |
yaśasā cāpi yujyeyaṃ nihataḥ savyasācinā

न ते जातु नशिष्यन्ति पुत्राः पञ्च यशस्विनि ।
निरर्जुनाः सकर्णा वा सार्जुना वा हते मयि

na te jātu naśiṣyanti putrāḥ pañca yaśasvini |
nirarjunāḥ sakarṇā vā sārjunā vā hate mayi

इति कर्णवचः श्रुत्वा कुन्ती दुःखात्प्रवेषती ।
उवाच पुत्रमाश्लिष्य कर्णं धैर्यादकम्पनम्

iti karṇavacaḥ śrutvā kuntī duḥkhātpraveṣatī |
uvāca putramāśliṣya karṇaṃ dhairyādakampanam

एवं वै भाव्यमेतेन क्षयं यास्यन्ति कौरवाः ।
यथा त्वं भाषसे कर्ण दैवं तु बलवत्तरम्

evaṃ vai bhāvyametena kṣayaṃ yāsyanti kauravāḥ |
yathā tvaṃ bhāṣase karṇa daivaṃ tu balavattaram

त्वया चतुर्णां भ्रातॄणामभयं शत्रुकर्शन ।
दत्तं तत्प्रतिजानीहि सङ्गरप्रतिमोचनम्

tvayā caturṇāṃ bhrātṝṇāmabhayaṃ śatrukarśana |
dattaṃ tatpratijānīhi saṅgarapratimocanam

अनामयं स्वस्ति चेति पृथाथो कर्णमब्रवीत् ।
तां कर्णोऽभ्यवदत्प्रीतस्ततस्तौ जग्मतुः पृथक्

anāmayaṃ svasti ceti pṛthātho karṇamabravīt |
tāṃ karṇo'bhyavadatprītastatastau jagmatuḥ pṛthak