अध्याय 13: इन्द्र शुद्ध होते हैं, शची उन्हें खोजती हैं

अथ तामब्रवीद्दृष्ट्वा नहुषो देवराट् तदा ।
त्रयाणामपि लोकानामहमिन्द्रः शुचिस्मिते

atha tāmabravīddṛṣṭvā nahuṣo devarāṭ tadā |
trayāṇāmapi lokānāmahamindraḥ śucismite

भजस्व मां वरारोहे पतित्वे वरवर्णिनि ।
एवमुक्ता तु सा देवी नहुषेण पतिव्रता

bhajasva māṃ varārohe patitve varavarṇini |
evamuktā tu sā devī nahuṣeṇa pativratā

प्रावेपत भयोद्विग्ना प्रवाते कदली यथा ।
प्रणम्य सा हि ब्रह्माणं शिरसा तु कृताञ्जलिः

prāvepata bhayodvignā pravāte kadalī yathā |
praṇamya sā hi brahmāṇaṃ śirasā tu kṛtāñjaliḥ

देवराजमथोवाच नहुषं घोरदर्शनम् ।
कालमिच्छाम्यहं लब्धुं त्वत्तः कंचित्सुरेश्वर

devarājamathovāca nahuṣaṃ ghoradarśanam |
kālamicchāmyahaṃ labdhuṃ tvattaḥ kaṃcitsureśvara

न हि विज्ञायते शक्रः किं वा प्राप्तः क्व वा गतः ।
तत्त्वमेतत्तु विज्ञाय यदि न ज्ञायते प्रभो

na hi vijñāyate śakraḥ kiṃ vā prāptaḥ kva vā gataḥ |
tattvametattu vijñāya yadi na jñāyate prabho

ततोऽहं त्वामुपस्थास्ये सत्यमेतद्ब्रवीमि ते ।
एवमुक्तः स इन्द्राण्या नहुषः प्रीतिमानभूत्

tato'haṃ tvāmupasthāsye satyametadbravīmi te |
evamuktaḥ sa indrāṇyā nahuṣaḥ prītimānabhūt

एवं भवतु सुश्रोणि यथा मामिह भाषसे ।
ज्ञात्वा चागमनं कार्यं सत्यमेतदनुस्मरेः

evaṃ bhavatu suśroṇi yathā māmiha bhāṣase |
jñātvā cāgamanaṃ kāryaṃ satyametadanusmareḥ

नहुषेण विसृष्टा च निश्चक्राम ततः शुभा ।
बृहस्पतिनिकेतं च सा जगाम यशस्विनी

nahuṣeṇa visṛṣṭā ca niścakrāma tataḥ śubhā |
bṛhaspatiniketaṃ ca sā jagāma yaśasvinī

तस्याः संश्रुत्य च वचो देवाश्चाग्निपुरोगमाः ।
चिन्तयामासुरेकाग्राः शक्रार्थं राजसत्तम

tasyāḥ saṃśrutya ca vaco devāścāgnipurogamāḥ |
cintayāmāsurekāgrāḥ śakrārthaṃ rājasattama

देवदेवेन शङ्गम्य विष्णुना प्रभविष्णुना ।
ऊचुश्चैनं समुद्विग्ना वाक्यं वाक्यविशारदाः

devadevena śaṅgamya viṣṇunā prabhaviṣṇunā |
ūcuścainaṃ samudvignā vākyaṃ vākyaviśāradāḥ

ब्रह्मवध्याभिभूतो वै शक्रः सुरगणेश्वरः ।
गतिश्च नस्त्वं देवेश पूर्वजो जगतः प्रभुः

brahmavadhyābhibhūto vai śakraḥ suragaṇeśvaraḥ |
gatiśca nastvaṃ deveśa pūrvajo jagataḥ prabhuḥ

रक्षार्थं सर्वभूतानां विष्णुत्वमुपजग्मिवान् ।
त्वद्वीर्यनिहते वृत्रे वासवो ब्रह्महत्यया

rakṣārthaṃ sarvabhūtānāṃ viṣṇutvamupajagmivān |
tvadvīryanihate vṛtre vāsavo brahmahatyayā

वृतः सुरगणश्रेष्ठ मोक्षं तस्य विनिर्दिश ।
तेषां तद्वचनं श्रुत्वा देवानां विष्णुरब्रवीत्

vṛtaḥ suragaṇaśreṣṭha mokṣaṃ tasya vinirdiśa |
teṣāṃ tadvacanaṃ śrutvā devānāṃ viṣṇurabravīt

मामेव यजतां शक्रः पावयिष्यामि वज्रिणम् ।
पुण्येन हयमेधेन मामिष्ट्वा पाकशासनः

māmeva yajatāṃ śakraḥ pāvayiṣyāmi vajriṇam |
puṇyena hayamedhena māmiṣṭvā pākaśāsanaḥ

पुनरेष्यति देवानामिन्द्रत्वमकुतोभयः ।
स्वकर्मभिश्च नहुषो नाशं यास्यति दुर्मतिः

punareṣyati devānāmindratvamakutobhayaḥ |
svakarmabhiśca nahuṣo nāśaṃ yāsyati durmatiḥ

किंचित्कालमिदं देवा मर्षयध्वमतन्द्रिताः ।
श्रुत्वा विष्णोः शुभां सत्यां वाणीं ताममृतोपमाम् ।

kiṃcitkālamidaṃ devā marṣayadhvamatandritāḥ |
śrutvā viṣṇoḥ śubhāṃ satyāṃ vāṇīṃ tāmamṛtopamām |

ततः सर्वे सुरगणाः सोपाध्यायाः सहर्षिभिः ।
यत्र शक्रो भयोद्विग्नस्तं देशमुपचक्रमुः

tataḥ sarve suragaṇāḥ sopādhyāyāḥ saharṣibhiḥ |
yatra śakro bhayodvignastaṃ deśamupacakramuḥ

तत्राश्वमेधः सुमहान्महेन्द्रस्य महात्मनः ।
ववृते पावनार्थं वै ब्रह्महत्यापहो नृप

tatrāśvamedhaḥ sumahānmahendrasya mahātmanaḥ |
vavṛte pāvanārthaṃ vai brahmahatyāpaho nṛpa

विभज्य ब्रह्महत्यां तु वृक्षेषु च नदीषु च ।
पर्वतेषु पृथिव्यां च स्त्रीषु चैव युधिष्ठिर

vibhajya brahmahatyāṃ tu vṛkṣeṣu ca nadīṣu ca |
parvateṣu pṛthivyāṃ ca strīṣu caiva yudhiṣṭhira

संविभज्य च भूतेषु विसृज्य च सुरेश्वरः ।
विज्वरो धूतपाप्मा च वासवोऽभवदात्मवान्

saṃvibhajya ca bhūteṣu visṛjya ca sureśvaraḥ |
vijvaro dhūtapāpmā ca vāsavo'bhavadātmavān

अकम्प्यं नहुषं स्थानाद्दृष्ट्वा बलनिषूदनः ।
तेजोघ्नं सर्वभूतानां वरदानाच्च दुःसहम्

akampyaṃ nahuṣaṃ sthānāddṛṣṭvā balaniṣūdanaḥ |
tejoghnaṃ sarvabhūtānāṃ varadānācca duḥsaham

ततः शचीपतिर्देवः पुनरेव व्यनश्यत ।
अदृश्यः सर्वभूतानां कालाकाङ्क्षी चचार ह

tataḥ śacīpatirdevaḥ punareva vyanaśyata |
adṛśyaḥ sarvabhūtānāṃ kālākāṅkṣī cacāra ha

प्रनष्टे तु ततः शक्रे शची शोकसमन्विता ।
हा शक्रेति तदा देवी विललाप सुदुःखिता

pranaṣṭe tu tataḥ śakre śacī śokasamanvitā |
hā śakreti tadā devī vilalāpa suduḥkhitā

यदि दत्तं यदि हुतं गुरवस्तोषिता यदि ।
एकभर्तृत्वमेवास्तु सत्यं यद्यस्ति वा मयि

yadi dattaṃ yadi hutaṃ guravastoṣitā yadi |
ekabhartṛtvamevāstu satyaṃ yadyasti vā mayi

पुण्यां चेमामहं दिव्यां प्रवृत्तामुत्तरायणे ।
देवीं रात्रिं नमस्यामि सिध्यतां मे मनोरथः

puṇyāṃ cemāmahaṃ divyāṃ pravṛttāmuttarāyaṇe |
devīṃ rātriṃ namasyāmi sidhyatāṃ me manorathaḥ

प्रयता च निशां देवीमुपातिष्ठत तत्र सा ।
पतिव्रतात्वात्सत्येन सोपश्रुतिमथाकरोत्

prayatā ca niśāṃ devīmupātiṣṭhata tatra sā |
pativratātvātsatyena sopaśrutimathākarot

यत्रास्ते देवराजोऽसौ तं देशं दर्शयस्व मे ।
इत्याहोपश्रुतिं देवीं सत्यं सत्येन दृश्यताम्

yatrāste devarājo'sau taṃ deśaṃ darśayasva me |
ityāhopaśrutiṃ devīṃ satyaṃ satyena dṛśyatām