अध्याय 110: गरुड़ पश्चिम दिशा का वर्णन करते हैं

इयं दिग्दियिता राज्ञो वरुणस्य तु गोपतेः ।
सदा सलिलराजस्य प्रतिष्ठा चादिरेव च

iyaṃ digdiyitā rājño varuṇasya tu gopateḥ |
sadā salilarājasya pratiṣṭhā cādireva ca

अत्र पश्चादहः सूर्यो विसर्जयति गाः स्वयम् ।
पश्चिमेत्यभिविख्याता दिगियं द्विजसत्तम

atra paścādahaḥ sūryo visarjayati gāḥ svayam |
paścimetyabhivikhyātā digiyaṃ dvijasattama

यादसामत्र राज्येन सलिलस्य च गुप्तये ।
कश्यपो भगवान्देवो वरुणं स्माभ्यषेचयत्

yādasāmatra rājyena salilasya ca guptaye |
kaśyapo bhagavāndevo varuṇaṃ smābhyaṣecayat

अत्र पीत्वा समस्तान्वै वरुणस्य रसांस्तु षट् ।
जायते तरुणः सोमः शुक्लस्यादौ तमिस्रहा

atra pītvā samastānvai varuṇasya rasāṃstu ṣaṭ |
jāyate taruṇaḥ somaḥ śuklasyādau tamisrahā

अत्र पञ्चात्कृता दैत्या वायुना संयतास्तदा ।
निश्चसन्तो महावातैरर्दिताः सुषुपुर्द्विज

atra pañcātkṛtā daityā vāyunā saṃyatāstadā |
niścasanto mahāvātairarditāḥ suṣupurdvija

अत्र सूर्यं प्रणयिनं प्रतिगृह्णाति पर्वतः ।
अस्तो नाम यतः सन्ध्या पश्चिमा प्रतिसर्यति

atra sūryaṃ praṇayinaṃ pratigṛhṇāti parvataḥ |
asto nāma yataḥ sandhyā paścimā pratisaryati

अतो रात्रिश्च निद्रा च निर्गता दिवसक्षये ।
जायते जीवलोकस्य हर्तुमर्धमिवायुषः

ato rātriśca nidrā ca nirgatā divasakṣaye |
jāyate jīvalokasya hartumardhamivāyuṣaḥ

अत्र देवीं दितिं सुप्तामात्मप्रसवधारिणीम् ।
विगर्भामकरोच्छक्रो यत्र जातो मरुद्गणः

atra devīṃ ditiṃ suptāmātmaprasavadhāriṇīm |
vigarbhāmakarocchakro yatra jāto marudgaṇaḥ

अत्र मूलं हिमवतो मन्दरं याति शाश्वतम् ।
अपि वर्षसहस्रेण न चास्यान्तोऽधिगम्यते

atra mūlaṃ himavato mandaraṃ yāti śāśvatam |
api varṣasahasreṇa na cāsyānto'dhigamyate

अत्र काञ्चनशैलस्य काञ्चनाम्बुरुहस्य च ।
उदधेस्तीरमासाद्य सुरभिः क्षरते पयः

atra kāñcanaśailasya kāñcanāmburuhasya ca |
udadhestīramāsādya surabhiḥ kṣarate payaḥ

अत्र मध्ये समुद्रस्य कबन्धः प्रतिदृश्यते ।
स्वर्भानोः सूर्यकल्पस्य सोमसूर्यौ जिघांसतः

atra madhye samudrasya kabandhaḥ pratidṛśyate |
svarbhānoḥ sūryakalpasya somasūryau jighāṃsataḥ

सुवर्णशिरसोऽप्यत्र हरिरोम्णः प्रगायतः ।
अदृश्यस्याप्रमेयस्य श्रूयते विपुलो ध्वनिः

suvarṇaśiraso'pyatra hariromṇaḥ pragāyataḥ |
adṛśyasyāprameyasya śrūyate vipulo dhvaniḥ

अत्र ध्वजवती नाम कुमारी हरिमेधसः ।
आकाशे तिष्ठतिष्ठेति तस्थौ सूर्यस्य शासनात्

atra dhvajavatī nāma kumārī harimedhasaḥ |
ākāśe tiṣṭhatiṣṭheti tasthau sūryasya śāsanāt

अत्र वायुस्तथा वह्निरापः खं चापि गालव ।
आह्निकं चैव नैशं च दुःखं स्पर्शं विमुञ्चति

atra vāyustathā vahnirāpaḥ khaṃ cāpi gālava |
āhnikaṃ caiva naiśaṃ ca duḥkhaṃ sparśaṃ vimuñcati

अतःप्रभृति सूर्यस्य तिर्यगावर्तते गतिः ।
अत्र ज्योतींषि सर्वाणि विशन्त्यादित्यमण्डलम्

ataḥprabhṛti sūryasya tiryagāvartate gatiḥ |
atra jyotīṃṣi sarvāṇi viśantyādityamaṇḍalam

अष्टाविंशतिरात्रं च क्रम्य सह भानुना ।
निष्पतन्ति पुनः सूर्यात्सोमसंयोगयोगतः

aṣṭāviṃśatirātraṃ ca kramya saha bhānunā |
niṣpatanti punaḥ sūryātsomasaṃyogayogataḥ

अत्र नित्यं स्रवन्तीनां प्रभवः सागरोदयः ।
अत्र लोकत्रयस्यापस्तिष्ठन्ति वरुणालये

atra nityaṃ sravantīnāṃ prabhavaḥ sāgarodayaḥ |
atra lokatrayasyāpastiṣṭhanti varuṇālaye

अत्र पन्नगराजस्याप्यनन्तस्य निवेशनम् ।
अनादिनिधनस्यात्र विष्णोः स्थानमनुत्तमम्

atra pannagarājasyāpyanantasya niveśanam |
anādinidhanasyātra viṣṇoḥ sthānamanuttamam

अत्रानलसखस्यापि पवनस्य निवेशनम् ।
महर्षेः कश्यपस्यात्र मारीचस्य निवेशनम्

atrānalasakhasyāpi pavanasya niveśanam |
maharṣeḥ kaśyapasyātra mārīcasya niveśanam

एष ते पश्चिमो मार्गो दिग्द्वारेण प्रकीर्तितः ।
ब्रूहि गालव गच्छावो बुद्धिः का द्विजसत्तम

eṣa te paścimo mārgo digdvāreṇa prakīrtitaḥ |
brūhi gālava gacchāvo buddhiḥ kā dvijasattama