अध्याय 6: कुन्ती की सान्त्वना और युधिष्ठिर का स्त्रियों को शाप

एतावदुक्त्वा देवर्षिर्विरराम स नारदः ।
युधिष्ठिरस्तु राजर्षिर्दध्यौ शोकपरिप्लुतः

etāvaduktvā devarṣirvirarāma sa nāradaḥ |
yudhiṣṭhirastu rājarṣirdadhyau śokapariplutaḥ

तं दीनमनसं वीरमधोवदनमातुरम् ।
निःश्वसन्तं यथा नागं पर्यश्रुनयनं तथा

taṃ dīnamanasaṃ vīramadhovadanamāturam |
niḥśvasantaṃ yathā nāgaṃ paryaśrunayanaṃ tathā

कुन्ती शोकपरीताङ्गी दुःखोपहतचेतना ।
अब्रवीन्मधुराभाषा काले वचनमर्थवत्

kuntī śokaparītāṅgī duḥkhopahatacetanā |
abravīnmadhurābhāṣā kāle vacanamarthavat

युधिष्ठिर महाबाहो नैनं शोचितुमर्हसि ।
जहि शोकं महाप्राज्ञ श्रृणु चेदं वचो मम

yudhiṣṭhira mahābāho nainaṃ śocitumarhasi |
jahi śokaṃ mahāprājña śrṛṇu cedaṃ vaco mama

याचितः स मया पूर्वं भ्राता ज्ञापयितुं तव ।
भास्करेण च देवेन पित्रा धर्मभृतां वरः

yācitaḥ sa mayā pūrvaṃ bhrātā jñāpayituṃ tava |
bhāskareṇa ca devena pitrā dharmabhṛtāṃ varaḥ

यद्वाच्यं हितकामेन सुहृदां भूतिमिच्छता ।
तथा दिवाकरेणोक्तः स्वप्नान्ते मम चाग्रतः

yadvācyaṃ hitakāmena suhṛdāṃ bhūtimicchatā |
tathā divākareṇoktaḥ svapnānte mama cāgrataḥ

न चैनमशकद्भानुरहं वा स्नेहकारणैः ।
पुरा प्रत्यनुनेतुं वा नेतुं वाऽप्येकतां त्वया

na cainamaśakadbhānurahaṃ vā snehakāraṇaiḥ |
purā pratyanunetuṃ vā netuṃ vā'pyekatāṃ tvayā

ततः कालपरीतः स वैरस्योद्धरणे रतः ।
प्रतीपकारी युष्माकमिति चोपेक्षितो मया

tataḥ kālaparītaḥ sa vairasyoddharaṇe rataḥ |
pratīpakārī yuṣmākamiti copekṣito mayā

इत्युक्तो धर्मराजस्तु मात्रा बाष्पाकुलेक्षणः ।
उवाच वाक्यं धर्मात्मा शोकव्याकुललोचनः

ityukto dharmarājastu mātrā bāṣpākulekṣaṇaḥ |
uvāca vākyaṃ dharmātmā śokavyākulalocanaḥ

भवत्या गूढमन्त्रत्वाद्वञ्चिताः स्म तदा भृशम्

bhavatyā gūḍhamantratvādvañcitāḥ sma tadā bhṛśam

शशाप च महातेजाः सर्वलोकेषु योषितः ।
न गुह्यं धारयिष्यन्तीत्येवं दुःखसमन्वितः

śaśāpa ca mahātejāḥ sarvalokeṣu yoṣitaḥ |
na guhyaṃ dhārayiṣyantītyevaṃ duḥkhasamanvitaḥ

स राजा पुत्रपौत्राणां संबन्धिसुहृदां तदा ।
स्मरन्नुद्विग्नहृदयो बभूवोद्विग्नचेतनः

sa rājā putrapautrāṇāṃ saṃbandhisuhṛdāṃ tadā |
smarannudvignahṛdayo babhūvodvignacetanaḥ

ततः शोकपरीतात्मा सधूम इव पावकः ।
निर्वेदमगमद्धीमान्राज्ये संतापपीडितः

tataḥ śokaparītātmā sadhūma iva pāvakaḥ |
nirvedamagamaddhīmānrājye saṃtāpapīḍitaḥ