ततो विसर्जयामास सर्वास्ताः प्रकृतीर्नृपः ।
विविशुश्चाभ्यनुज्ञाता यथास्वानि गृहाणि ते
tato visarjayāmāsa sarvāstāḥ prakṛtīrnṛpaḥ |
viviśuścābhyanujñātā yathāsvāni gṛhāṇi te
इति श्रीमन्महाभारते शान्तिपर्वणि राजधर्मपर्वणि त्रिचत्वारिंशोऽध्यायः ॥
16 श्लोक · 43 में से 372
प्रजा को विदा करके युधिष्ठिर भीम, अर्जुन और नकुल-सहदेव से स्नेह से कहते हैं कि तुम घायल और थके हो, शोक और क्रोध से तपे हो, और मेरे कारण वन में दुःख भोगा है। अब सुख से विश्राम करो और विजय का आनन्द लो, कल फिर मिलेंगे। धृतराष्ट्र की अनुमति से वे रत्नों और दास-दासियों से भरा दुर्योधन का महल भीम को देते हैं, और सोने के तोरणों वाला दुःशासन का भवन अर्जुन को। कुबेर के भवन जैसा, उससे भी सुन्दर दुर्मर्षण का घर नकुल को मिलता है, जो महावन में दुबले हो गए थे। दुर्मुख का स्वर्णभूषित महल सदा प्रिय करने वाले सहदेव को मिलता है। युयुत्सु, विदुर, संजय, सुधर्मा और धौम्य अपने घर जाते हैं, और श्रीकृष्ण सात्यकि के साथ अर्जुन के भवन में ठहरते हैं।
वैशंपायन उवाच
ततो विसर्जयामास सर्वास्ताः प्रकृतीर्नृपः ।
विविशुश्चाभ्यनुज्ञाता यथास्वानि गृहाणि ते
tato visarjayāmāsa sarvāstāḥ prakṛtīrnṛpaḥ |
viviśuścābhyanujñātā yathāsvāni gṛhāṇi te
ततो युधिष्ठिरो राजा भीमं भीमपराक्रमम् ।
सान्त्वयन्नब्रवीच्छ्रीमानर्जुनं यमजौ तथा
tato yudhiṣṭhiro rājā bhīmaṃ bhīmaparākramam |
sāntvayannabravīcchrīmānarjunaṃ yamajau tathā
शत्रुभिर्विविधैः शस्त्रैः क्षतदेहा महारणे ।
श्रान्ता भवन्तः सुभृशं तापिताः शोकमन्युभिः
śatrubhirvividhaiḥ śastraiḥ kṣatadehā mahāraṇe |
śrāntā bhavantaḥ subhṛśaṃ tāpitāḥ śokamanyubhiḥ
अरण्ये दुःखवसतिर्मत्कृते भरतर्षभाः ।
भवद्भिरनुभूता हि यथा कापुरुषैस्तथा
araṇye duḥkhavasatirmatkṛte bharatarṣabhāḥ |
bhavadbhiranubhūtā hi yathā kāpuruṣaistathā
यथासुखं यथाजोषं जयोऽयमनुभूयताम् ।
विश्रान्ताँल्लब्धविश्वासाञ्श्वः समेताऽस्मि वः पुनः
yathāsukhaṃ yathājoṣaṃ jayo'yamanubhūyatām |
viśrāntām̐llabdhaviśvāsāñśvaḥ sametā'smi vaḥ punaḥ
ततो दुर्योधनगृहं प्रासादैरुपशोभितम् ।
बहुरत्नसमाकीर्णं दासीदाससमाकुलम्
tato duryodhanagṛhaṃ prāsādairupaśobhitam |
bahuratnasamākīrṇaṃ dāsīdāsasamākulam
धृतराष्ट्राभ्यनुज्ञातं भ्रात्रा दत्तं वृकोदरः ।
प्रतिपेदे महाबाहुर्मन्दिरं मघवानिव
dhṛtarāṣṭrābhyanujñātaṃ bhrātrā dattaṃ vṛkodaraḥ |
pratipede mahābāhurmandiraṃ maghavāniva
यथा दुर्योधनगृहं तथा दुःशासनस्य तु ।
प्रासादभालासंयुक्तं हेमतोरणभूषितम्
yathā duryodhanagṛhaṃ tathā duḥśāsanasya tu |
prāsādabhālāsaṃyuktaṃ hematoraṇabhūṣitam
दासीदाससुसंपूर्णं प्रभूतधनधान्यवत् ।
प्रतिपेदे महाबाहुरर्जुनो राजशासनात्
dāsīdāsasusaṃpūrṇaṃ prabhūtadhanadhānyavat |
pratipede mahābāhurarjuno rājaśāsanāt
दुर्मर्षणस्य भवनं दुःशासनगृहाद्वरम् ।
कुबेरभवनप्रख्यं मणिहेमविभूषितम्
durmarṣaṇasya bhavanaṃ duḥśāsanagṛhādvaram |
kuberabhavanaprakhyaṃ maṇihemavibhūṣitam
नकुलाय वरार्हाय कर्शिताय महावने ।
ददौ प्रीतो महाराज धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः
nakulāya varārhāya karśitāya mahāvane |
dadau prīto mahārāja dharmaputro yudhiṣṭhiraḥ
दुर्मुखस्य च वेश्माग्र्यं श्रीमत्कनकभूषणम् ।
पूर्णपझदलाक्षीणां स्त्रीणां शयनसंकुलम्
durmukhasya ca veśmāgryaṃ śrīmatkanakabhūṣaṇam |
pūrṇapajhadalākṣīṇāṃ strīṇāṃ śayanasaṃkulam
प्रददौ सहदेवाय संततं प्रियकारिणे ।
मुमुदे तच्च लब्ध्वाऽसौ कैलासं धनदो यथा
pradadau sahadevāya saṃtataṃ priyakāriṇe |
mumude tacca labdhvā'sau kailāsaṃ dhanado yathā
युयुत्सुर्विदुरश्चैव सञ्जयश्च विशांपते ।
सुधर्मा चैव धौम्यश्च यथा स्वाञ्जग्मुरालयान्
yuyutsurviduraścaiva sañjayaśca viśāṃpate |
sudharmā caiva dhaumyaśca yathā svāñjagmurālayān
सह सात्यकिना शौरिरर्जुनस्य निवेशनम् ।
विवेश पुरुषव्याघ्रो व्याघ्रो गिरिगुहामिव
saha sātyakinā śaurirarjunasya niveśanam |
viveśa puruṣavyāghro vyāghro giriguhāmiva
तत्र भक्ष्यान्नपानैस्ते मुदिताः सुसुखोषिताः ।
सुखप्रबद्धा राजानमुपतस्थुर्युधिष्ठिरम्
tatra bhakṣyānnapānaiste muditāḥ susukhoṣitāḥ |
sukhaprabaddhā rājānamupatasthuryudhiṣṭhiram
पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)