अध्याय 272: चिरकारी, देर से निर्णय करने वाला पुत्र

कथं कार्यं परीक्षेत शीघ्रं वाऽथ चिरेण वा ।
सर्वथा कार्यदुर्गेऽस्मिन्भवान्नः परमो गुरुः

kathaṃ kāryaṃ parīkṣeta śīghraṃ vā'tha cireṇa vā |
sarvathā kāryadurge'sminbhavānnaḥ paramo guruḥ

अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
चिरकारेस्तु यत्पूर्वं वृत्तमाङ्गिरसां कुले

atrāpyudāharantīmamitihāsaṃ purātanam |
cirakārestu yatpūrvaṃ vṛttamāṅgirasāṃ kule

गौतमस्य सुता ह्यासन्वीयांश्चिरकारिकः ।
चिरकारिक भद्रं ते भद्रं ते चिरकारिक ।
चिरकारी हि मेधावी नापराध्यति कर्मसु

gautamasya sutā hyāsanvīyāṃścirakārikaḥ |
cirakārika bhadraṃ te bhadraṃ te cirakārika |
cirakārī hi medhāvī nāparādhyati karmasu

चिरकारी महाप्राज्ञो गौतमस्याभवत्सुतः ।
चिरेण सर्वकार्याणि विमृश्यार्थान्प्रपद्यते

cirakārī mahāprājño gautamasyābhavatsutaḥ |
cireṇa sarvakāryāṇi vimṛśyārthānprapadyate

चिरं स चिन्तयत्यर्थांश्चिरं जाग्रच्चिरं स्वपन् ।
चिरं कार्याभिषत्तिं च चिरकारी तथोच्यते

ciraṃ sa cintayatyarthāṃściraṃ jāgracciraṃ svapan |
ciraṃ kāryābhiṣattiṃ ca cirakārī tathocyate

अलसग्रहणं प्राप्तो दुर्मेधावीति चोच्यते ।
बुद्धिलाघवयुक्तेन जनेनादीर्घदर्शिना

alasagrahaṇaṃ prāpto durmedhāvīti cocyate |
buddhilāghavayuktena janenādīrghadarśinā

व्यभिचारे तु कस्मिंश्चिद्व्यतिक्रम्यापरान्सुतान् ।
पित्रोक्तः कुपितेनाथ जहीमां जननीमिति

vyabhicāre tu kasmiṃścidvyatikramyāparānsutān |
pitroktaḥ kupitenātha jahīmāṃ jananīmiti

इत्युक्त्वा स तदा विप्रो गौतमो जपतां वरः ।
अविमृश्य महाभागो वनमेव जगाम सः

ityuktvā sa tadā vipro gautamo japatāṃ varaḥ |
avimṛśya mahābhāgo vanameva jagāma saḥ

स तथेति चिरेणोक्त्वा स्वभावाच्चिरकारिकः ।
विमृश्य चिरकारित्वाच्चिन्तयामास वै चिरम्

sa tatheti cireṇoktvā svabhāvāccirakārikaḥ |
vimṛśya cirakāritvāccintayāmāsa vai ciram

पितुराज्ञां कथं कुर्यां न हन्यां मातरं कथम् ।
कथं धर्मच्छले नास्मिन्निमज्जेयमसाधुवत्

piturājñāṃ kathaṃ kuryāṃ na hanyāṃ mātaraṃ katham |
kathaṃ dharmacchale nāsminnimajjeyamasādhuvat

पितुराज्ञा परो धर्मः स्वधर्मो मातृरक्षणम् ।
अस्वतन्त्रं च पुत्रत्वं किंतु मां नानुपीडयेत्

piturājñā paro dharmaḥ svadharmo mātṛrakṣaṇam |
asvatantraṃ ca putratvaṃ kiṃtu māṃ nānupīḍayet

स्त्रियं हत्वा मातरं च को हि जातु सुखी भवेत् ।
पितरं चाप्यवज्ञाय कः प्रतिष्ठामवाप्नुयात्

striyaṃ hatvā mātaraṃ ca ko hi jātu sukhī bhavet |
pitaraṃ cāpyavajñāya kaḥ pratiṣṭhāmavāpnuyāt

अनवज्ञा पितुर्युक्ता स्वधर्मो मातृरक्षणम् ।
युक्तक्षमावुभावेतौ नातिवर्तेतमां कथम्

anavajñā pituryuktā svadharmo mātṛrakṣaṇam |
yuktakṣamāvubhāvetau nātivartetamāṃ katham

पिता ह्यात्मानमाधत्ते जायायां जायतामिति ।
शीलचारित्रगोत्रस्य धारणार्थं कुलस्य च

pitā hyātmānamādhatte jāyāyāṃ jāyatāmiti |
śīlacāritragotrasya dhāraṇārthaṃ kulasya ca

सोऽहं मात्रा स्वयं पित्रा पुत्रत्वे प्रकृतः पुनः ।
विज्ञानं मे कथं न स्याद्द्वौ बुद्ध्ये चात्मसंभवम्

so'haṃ mātrā svayaṃ pitrā putratve prakṛtaḥ punaḥ |
vijñānaṃ me kathaṃ na syāddvau buddhye cātmasaṃbhavam

जातकर्मणि यत्प्राह पिता यच्चोपकर्मणि ।
पर्याप्तः स दृढीकारः पितुर्गौरवनिश्चये

jātakarmaṇi yatprāha pitā yaccopakarmaṇi |
paryāptaḥ sa dṛḍhīkāraḥ piturgauravaniścaye

गुरुरग्र्यः परो धर्मः पोषणाध्यापनान्वितः ।
पिता यदाह धर्मः स वेदेष्वपि सुनिश्चितः

gururagryaḥ paro dharmaḥ poṣaṇādhyāpanānvitaḥ |
pitā yadāha dharmaḥ sa vedeṣvapi suniścitaḥ

प्रीतिमात्रं पितुः पुत्रः सर्वं पुत्रस्य वै पिता ।
शरीरादीनि देयानि पिता त्वेकः प्रयच्छति

prītimātraṃ pituḥ putraḥ sarvaṃ putrasya vai pitā |
śarīrādīni deyāni pitā tvekaḥ prayacchati

तस्मात्पितुर्वचः कार्यं न विचार्यं कदाचन ।
पातकान्यपि पूयन्ते पितुःर शासनकारिणः

tasmātpiturvacaḥ kāryaṃ na vicāryaṃ kadācana |
pātakānyapi pūyante pituḥra śāsanakāriṇaḥ

भाग्यभोगे प्रसवने सर्वलोकनिदर्शने ।
धात्र्याश्चैव समायोगे सीमन्तोन्नयने तथा

bhāgyabhoge prasavane sarvalokanidarśane |
dhātryāścaiva samāyoge sīmantonnayane tathā

पिता धर्मः पिता स्वर्गः पिता हि परमं तपः ।
पितरि प्रीतिमापन्ने सर्वाः प्रीणन्ति देवताः

pitā dharmaḥ pitā svargaḥ pitā hi paramaṃ tapaḥ |
pitari prītimāpanne sarvāḥ prīṇanti devatāḥ

आशिषस्ता भजन्त्यनं पुरुषं प्राह यत्पिता ।
निष्कृतिः सर्वपापानां पिता यच्चाभिनन्दति

āśiṣastā bhajantyanaṃ puruṣaṃ prāha yatpitā |
niṣkṛtiḥ sarvapāpānāṃ pitā yaccābhinandati

मुच्यते बन्धनात्पुरुषं फलं वृक्षान्प्रमुच्यते ।
क्लिश्यन्नपि सुतस्नेहैः पिता पुत्रं न मुञ्चति

mucyate bandhanātpuruṣaṃ phalaṃ vṛkṣānpramucyate |
kliśyannapi sutasnehaiḥ pitā putraṃ na muñcati

एतद्विचिन्तितं तावत्पुत्रस्य पितृगौरवम् ।
पिता नाल्पतरं स्थानं चिन्तयिष्यामि मातरम्

etadvicintitaṃ tāvatputrasya pitṛgauravam |
pitā nālpataraṃ sthānaṃ cintayiṣyāmi mātaram

यो ह्ययं मयि संघातो मर्त्यत्वे पाञ्चभौतिकः ।
अस्य मे जननी हेतुः पावकस्य यथाऽरणिः

yo hyayaṃ mayi saṃghāto martyatve pāñcabhautikaḥ |
asya me jananī hetuḥ pāvakasya yathā'raṇiḥ

माता देहारणिः पुंसां सर्वस्यार्तस्य निर्वृतिः ।
मातृलाभे सनाथत्वमनाथत्वं विपर्यये

mātā dehāraṇiḥ puṃsāṃ sarvasyārtasya nirvṛtiḥ |
mātṛlābhe sanāthatvamanāthatvaṃ viparyaye

न च शोचति नाप्येनं स्थाविर्यमपकर्षति ।
श्रिया हीनोऽपि यो गेहमम्बेति प्रतिपद्यते

na ca śocati nāpyenaṃ sthāviryamapakarṣati |
śriyā hīno'pi yo gehamambeti pratipadyate

पुत्रपौत्रोपपन्नोपि जननीं यः समाश्रितः ।
अपि वर्षशतस्यान्ते स द्विहायनवच्चरेत्

putrapautropapannopi jananīṃ yaḥ samāśritaḥ |
api varṣaśatasyānte sa dvihāyanavaccaret

समर्थं वाऽसमर्थं वा कृशं वाप्यकृशं तथा ।
रक्षत्येव सुतं माता नान्यः पोष्टा विधानतः

samarthaṃ vā'samarthaṃ vā kṛśaṃ vāpyakṛśaṃ tathā |
rakṣatyeva sutaṃ mātā nānyaḥ poṣṭā vidhānataḥ

तदा स वृद्धो भवति तदा भवति दुःखितः ।
तदा शून्यं जगत्तस्य यदा मात्रा वियुज्यते

tadā sa vṛddho bhavati tadā bhavati duḥkhitaḥ |
tadā śūnyaṃ jagattasya yadā mātrā viyujyate

नास्ति मातृसमा च्छाया नास्ति मातृसमा गतिः ।
नास्ति मातृसमं त्राणं नास्ति मातृसमा प्रिया

nāsti mātṛsamā cchāyā nāsti mātṛsamā gatiḥ |
nāsti mātṛsamaṃ trāṇaṃ nāsti mātṛsamā priyā

कुक्षौ संधारणाद्धात्री जननाज्जननी स्मृता ।
अङ्गानां वर्धनादम्बा वीरसूत्वेन वीरसूः

kukṣau saṃdhāraṇāddhātrī jananājjananī smṛtā |
aṅgānāṃ vardhanādambā vīrasūtvena vīrasūḥ

शिशोः शुश्रूषणाच्छुश्रूर्माता देहमनन्तरम् ।
चेतनावान्स को हन्याद्यस्य नासुषिरं शिरः

śiśoḥ śuśrūṣaṇācchuśrūrmātā dehamanantaram |
cetanāvānsa ko hanyādyasya nāsuṣiraṃ śiraḥ

दंपत्योः प्राणसंश्लेषे योऽभिसन्धिः कृतः किल ।
तं माता च पिता चेति भूतार्थो मातरि स्थितः

daṃpatyoḥ prāṇasaṃśleṣe yo'bhisandhiḥ kṛtaḥ kila |
taṃ mātā ca pitā ceti bhūtārtho mātari sthitaḥ

माता जानाति यद्गोत्रं माता जानाति यस्य सः ।
मातुर्भरणमात्रेण प्रीतिः स्नेहः पितुः प्रजाः

mātā jānāti yadgotraṃ mātā jānāti yasya saḥ |
māturbharaṇamātreṇa prītiḥ snehaḥ pituḥ prajāḥ

पाणिबन्धं स्वयं कृत्वा सहधर्ममुपेत्य च ।
यदा यास्यन्ति पुरुषाः स्त्रियो नार्हन्ति याप्यतां

pāṇibandhaṃ svayaṃ kṛtvā sahadharmamupetya ca |
yadā yāsyanti puruṣāḥ striyo nārhanti yāpyatāṃ

भरणाद्धि स्त्रियो भर्ता पालनाद्धि पतिस्तथा ।
गुणस्यास्य निवृत्तौ तु न भर्ता न पुनः पतिः

bharaṇāddhi striyo bhartā pālanāddhi patistathā |
guṇasyāsya nivṛttau tu na bhartā na punaḥ patiḥ

एवं स्त्री नापराघ्नोति नर एवापराध्यति ।
व्युच्चरंश्च महादोषं नर एवापराध्यति

evaṃ strī nāparāghnoti nara evāparādhyati |
vyuccaraṃśca mahādoṣaṃ nara evāparādhyati

स्त्रिया हि परमो भर्ता दैवतं परमं स्मृतम् ।
तस्मात्मना तु सदृशमात्मानं परमं ददौ

striyā hi paramo bhartā daivataṃ paramaṃ smṛtam |
tasmātmanā tu sadṛśamātmānaṃ paramaṃ dadau

नापराधोऽस्ति नारीणां नर एवापराध्यति ।
सर्वकार्यापराध्यत्वान्नापराध्यन्ति चाङ्गनाः

nāparādho'sti nārīṇāṃ nara evāparādhyati |
sarvakāryāparādhyatvānnāparādhyanti cāṅganāḥ

यश्चनोक्तोऽथ निर्देशः स्त्रिया मैथुनवृद्धये ।
तस्य स्मारयतो व्यक्तमधर्मो नास्ति संशयः

yaścanokto'tha nirdeśaḥ striyā maithunavṛddhaye |
tasya smārayato vyaktamadharmo nāsti saṃśayaḥ

एवं नारीं मातरं च गौरवे चाधिके स्थिताम् ।
अवध्यां तु विजानीयुः पशवोऽप्यविचक्षणाः

evaṃ nārīṃ mātaraṃ ca gaurave cādhike sthitām |
avadhyāṃ tu vijānīyuḥ paśavo'pyavicakṣaṇāḥ

देवतानां समावायमेकस्थं पितरं विदुः ।
मर्त्यानां देवतानां च स्नेहादभ्येति मातरम्

devatānāṃ samāvāyamekasthaṃ pitaraṃ viduḥ |
martyānāṃ devatānāṃ ca snehādabhyeti mātaram

एवं विमृशतस्तस्य विरकारितया बहु ।
दीर्घः कालो व्यतिक्रान्तस्ततोस्याभ्यागमत्पिता

evaṃ vimṛśatastasya virakāritayā bahu |
dīrghaḥ kālo vyatikrāntastatosyābhyāgamatpitā

मेधातिथिर्महाप्राज्ञो गौतमस्तपसि स्थितः ।
विमृश्य तेन कालेन पत्न्याः संस्थाव्यतिक्रमम्

medhātithirmahāprājño gautamastapasi sthitaḥ |
vimṛśya tena kālena patnyāḥ saṃsthāvyatikramam

सोऽब्रवीद्भृशसंतप्तो दुःखेनाश्रूणि वर्तयन् ।
श्रुतधैर्यप्रसादेन पश्चात्तापमुपागतः

so'bravīdbhṛśasaṃtapto duḥkhenāśrūṇi vartayan |
śrutadhairyaprasādena paścāttāpamupāgataḥ

आश्रमं मम संप्राप्तस्त्रिलोकेशः पुरंदरः ।
अतिथिव्रतमास्थाय ब्राह्मण्यं रूपमास्थितः

āśramaṃ mama saṃprāptastrilokeśaḥ puraṃdaraḥ |
atithivratamāsthāya brāhmaṇyaṃ rūpamāsthitaḥ

स मया सान्त्वितो वाग्भिः स्वागतेनाभिषूजितः ।
अर्ध्यं पाद्यं यथान्यायं मया च प्रतिपादितः

sa mayā sāntvito vāgbhiḥ svāgatenābhiṣūjitaḥ |
ardhyaṃ pādyaṃ yathānyāyaṃ mayā ca pratipāditaḥ

परवानस्मि चेत्युक्तः प्रणयिष्यति तेन च ।
अत्र चाकुशले जाते स्त्रिया नास्ति व्यतिक्रमः

paravānasmi cetyuktaḥ praṇayiṣyati tena ca |
atra cākuśale jāte striyā nāsti vyatikramaḥ

एवं न स्त्री न चैवाहं नाध्वगस्त्रिदशेश्वरः ।
अपराध्यति धर्मस्य प्रमादस्त्वपराध्यति

evaṃ na strī na caivāhaṃ nādhvagastridaśeśvaraḥ |
aparādhyati dharmasya pramādastvaparādhyati

ईर्ष्याजं व्यसनं प्राहुस्तेन चैवोर्ध्वरेतसः ।
ईर्ष्यया त्वहमाक्षिप्तो मग्नो दुष्कृतसागरे

īrṣyājaṃ vyasanaṃ prāhustena caivordhvaretasaḥ |
īrṣyayā tvahamākṣipto magno duṣkṛtasāgare

हत्वा साध्वीं च नारीं च व्यसनित्वाच्च वासिताम् ।
भर्तव्यत्वेन भार्यां च को नु मां तारयिष्यति

hatvā sādhvīṃ ca nārīṃ ca vyasanitvācca vāsitām |
bhartavyatvena bhāryāṃ ca ko nu māṃ tārayiṣyati

अन्तरेण मयाऽऽज्ञप्तश्चिरकारीत्युदारधीः ।
यद्यद्य चिरकारी स्यात्स मां त्रायेत पातकात्

antareṇa mayā''jñaptaścirakārītyudāradhīḥ |
yadyadya cirakārī syātsa māṃ trāyeta pātakāt

चिरकारिक भद्रं ते भद्रं ते चिरकारिक ।
यद्यद्य चिरकारी त्वं ततोऽसि चिरकारिकः

cirakārika bhadraṃ te bhadraṃ te cirakārika |
yadyadya cirakārī tvaṃ tato'si cirakārikaḥ

त्राहि मां मातरं चैव तपो यच्चार्जितं त्वया ।
आत्मानं पातकेभ्यश्च भवाद्य चिरकारिकः

trāhi māṃ mātaraṃ caiva tapo yaccārjitaṃ tvayā |
ātmānaṃ pātakebhyaśca bhavādya cirakārikaḥ

सहजं चिरकारित्वमतिप्रज्ञतया तव ।
सफलं तत्तथा तेऽस्तु भवाद्य चिरकारिकः

sahajaṃ cirakāritvamatiprajñatayā tava |
saphalaṃ tattathā te'stu bhavādya cirakārikaḥ

चिरमांशसितो मात्रा चिरं गर्भेण धारितः ।
सफलं चिकारित्वं कुरु त्वं चिरकारिक

ciramāṃśasito mātrā ciraṃ garbheṇa dhāritaḥ |
saphalaṃ cikāritvaṃ kuru tvaṃ cirakārika

चिरायते च संतापाच्चिरं स्वपिति धारितः ।
आवयोश्चिरसंतापादवेक्ष्य चिरकारिक

cirāyate ca saṃtāpācciraṃ svapiti dhāritaḥ |
āvayościrasaṃtāpādavekṣya cirakārika

एवं स दुःखितो राजन्महर्षिर्गौतमस्तदा ।
चिरकारिं ददर्शाथ पुत्रं स्थितमथान्तिके

evaṃ sa duḥkhito rājanmaharṣirgautamastadā |
cirakāriṃ dadarśātha putraṃ sthitamathāntike

चिरकारी तु पितरं दृष्ट्वा परमदुःखितः ।
शस्त्रं त्यक्त्वा ततो मूर्ध्ना प्रसादायोपचक्रमे

cirakārī tu pitaraṃ dṛṣṭvā paramaduḥkhitaḥ |
śastraṃ tyaktvā tato mūrdhnā prasādāyopacakrame

गौतमस्तं ततो दृष्ट्वा शिरसा पतितं भुवि ।
पत्नीं चैव निराकारां परामभ्यागमन्मुदम्

gautamastaṃ tato dṛṣṭvā śirasā patitaṃ bhuvi |
patnīṃ caiva nirākārāṃ parāmabhyāgamanmudam

न हि सा तेन संभेदं पत्नी नीता महात्मना ।
विजने चाश्रमस्थेन पुत्रश्चापि समाहितः

na hi sā tena saṃbhedaṃ patnī nītā mahātmanā |
vijane cāśramasthena putraścāpi samāhitaḥ

हन्या इति समादेशः शस्त्रपाणौ सुते स्थिते ।
विनीते प्रसवत्यर्थे विवासे चात्मकर्मसु

hanyā iti samādeśaḥ śastrapāṇau sute sthite |
vinīte prasavatyarthe vivāse cātmakarmasu

बुद्धिश्चासीत्सुतं दृष्ट्वा पितुश्चरणयोर्नतम् ।
शस्त्रग्रहणचापल्यं संवृणोति भयादिति

buddhiścāsītsutaṃ dṛṣṭvā pituścaraṇayornatam |
śastragrahaṇacāpalyaṃ saṃvṛṇoti bhayāditi

ततः पित्रा चिरं स्तुत्वा चिरं चाघ्राय मूर्धनि ।
चिरं दोर्भ्यां परिष्वज्य चिरं जीवेत्युदाहृतः

tataḥ pitrā ciraṃ stutvā ciraṃ cāghrāya mūrdhani |
ciraṃ dorbhyāṃ pariṣvajya ciraṃ jīvetyudāhṛtaḥ

एवं स गौतमः पुत्रं प्रीतिहर्षगुणैर्युतः ।
अभिनन्द्य महाप्रज्ञ इदं वचनमब्रवीत्

evaṃ sa gautamaḥ putraṃ prītiharṣaguṇairyutaḥ |
abhinandya mahāprajña idaṃ vacanamabravīt

चिरकारिक भद्रं ते चिरकारी चिरं भव ।
चिराय यदि ते सौम्य चिरमस्मि न दुःखितः

cirakārika bhadraṃ te cirakārī ciraṃ bhava |
cirāya yadi te saumya ciramasmi na duḥkhitaḥ

गाथाश्चाप्यब्रवीद्विद्वान्गौतमो मुनिसत्तमः ।
चिरकारिषु धीरेषु गुणोद्देशसमाश्रयाः

gāthāścāpyabravīdvidvāngautamo munisattamaḥ |
cirakāriṣu dhīreṣu guṇoddeśasamāśrayāḥ

चिरेण मित्रं बध्नीयाच्चिरेण च कृतं त्यजेत् ।
चिरेण हि कृतं मित्रं चिरं धारणमर्हति

cireṇa mitraṃ badhnīyāccireṇa ca kṛtaṃ tyajet |
cireṇa hi kṛtaṃ mitraṃ ciraṃ dhāraṇamarhati

रागे दर्पे च माने च द्रोहे पापे च कर्मणि ।
अप्रिये चैव कर्तव्ये चिरकारी प्रशस्यते

rāge darpe ca māne ca drohe pāpe ca karmaṇi |
apriye caiva kartavye cirakārī praśasyate

बन्धूनां सुहृदां चैव भृत्यानां स्त्रीजनस्य च ।
अव्यक्तेष्वपराधेषु चिरकारी प्रशस्यते

bandhūnāṃ suhṛdāṃ caiva bhṛtyānāṃ strījanasya ca |
avyakteṣvaparādheṣu cirakārī praśasyate

एवं स गौतमस्तत्र प्रीतः पुत्रस्य भारत ।
कर्मणा तेन कौरव्य चिरकारितया तथा

evaṃ sa gautamastatra prītaḥ putrasya bhārata |
karmaṇā tena kauravya cirakāritayā tathā

एवं सर्वेषु कार्येषु विमृश्य पुरुषस्ततः ।
चिरेण निश्चयं कृत्वा चिरं न परितप्यते

evaṃ sarveṣu kāryeṣu vimṛśya puruṣastataḥ |
cireṇa niścayaṃ kṛtvā ciraṃ na paritapyate

चिरं धारयते रोषं चिरं कर्म नियच्छति ।
पश्चात्तापकरं कर्म न किंचिदुपपद्यते

ciraṃ dhārayate roṣaṃ ciraṃ karma niyacchati |
paścāttāpakaraṃ karma na kiṃcidupapadyate

चिरं वृद्धानुपासीत चिरमन्यांश्च पूजयेत् ।
चिरं धर्मं निषेवेत कुर्याच्चान्वेषणं चिरम्

ciraṃ vṛddhānupāsīta ciramanyāṃśca pūjayet |
ciraṃ dharmaṃ niṣeveta kuryāccānveṣaṇaṃ ciram

चिरमन्वास्य विदुषश्चिरं शिष्टान्निषेव्य च ।
चिरं विनीय चात्मानं चिरं चात्यनवज्ञताम्

ciramanvāsya viduṣaściraṃ śiṣṭānniṣevya ca |
ciraṃ vinīya cātmānaṃ ciraṃ cātyanavajñatām

ब्रुवतश्च परस्यापि वाक्यं धर्मोपसंहितम् ।
चिरं पृष्टोऽपि च ब्रूयाच्चिरं न परितप्यते

bruvataśca parasyāpi vākyaṃ dharmopasaṃhitam |
ciraṃ pṛṣṭo'pi ca brūyācciraṃ na paritapyate

उपास्य बहुलास्तस्मिन्नाश्रमो सुमहातपाः ।
समाः स्वर्गं गतो विप्रः पुत्रेण सहितस्तदा

upāsya bahulāstasminnāśramo sumahātapāḥ |
samāḥ svargaṃ gato vipraḥ putreṇa sahitastadā