अध्याय 209: नारद सबसे बड़े को खोजते श्रीकृष्ण तक पहुँचते हैं

पितामह महाप्राज्ञ केशवस्य महात्मनः ।
वक्तुमर्हसि तत्त्वेन माहात्म्यं पुनरेव तु

pitāmaha mahāprājña keśavasya mahātmanaḥ |
vaktumarhasi tattvena māhātmyaṃ punareva tu

न तृप्याम्यहमप्येनं पश्यञ्शृण्वंश्च भारत ।
एवं कृष्णं महाबाहो तस्मादेतद्ब्रवीहि मे

na tṛpyāmyahamapyenaṃ paśyañśṛṇvaṃśca bhārata |
evaṃ kṛṣṇaṃ mahābāho tasmādetadbravīhi me

शृणु राजन्कथामेतां वैष्णवीं पापनाशनीम् ।
नारदो मां पुरा प्राह यामहं ते वदामि ताम्

śṛṇu rājankathāmetāṃ vaiṣṇavīṃ pāpanāśanīm |
nārado māṃ purā prāha yāmahaṃ te vadāmi tām

देवर्षिर्नारदः पूर्वं तत्वं वेत्स्यामि वै हरेः ।
इति संचिन्त्य मनसा दध्यौ ब्रह्म सनातनम्

devarṣirnāradaḥ pūrvaṃ tatvaṃ vetsyāmi vai hareḥ |
iti saṃcintya manasā dadhyau brahma sanātanam

हिमालये शुभे दिव्ये दिव्यं वर्षशतं किल ।
अनुच्छ्वसन्निराहारः संयतात्मा जितेन्द्रियः

himālaye śubhe divye divyaṃ varṣaśataṃ kila |
anucchvasannirāhāraḥ saṃyatātmā jitendriyaḥ

ततोऽन्तरिक्षे वागासीत्तं मुनिप्रवरं प्रति ।
मेघगम्भीरनिर्घोषा दिव्या वाह्याऽशरीरिणी

tato'ntarikṣe vāgāsīttaṃ munipravaraṃ prati |
meghagambhīranirghoṣā divyā vāhyā'śarīriṇī

किमर्थं त्वं समापन्नो ध्यानं मुनिवरोत्तम ।
अहं ददामि ते ज्ञानं धर्माद्यं वा वृणीष्व माम्

kimarthaṃ tvaṃ samāpanno dhyānaṃ munivarottama |
ahaṃ dadāmi te jñānaṃ dharmādyaṃ vā vṛṇīṣva mām

तच्छ्रुत्वा मुनिरालोच्य संभ्रमाविष्टमानसः ।
किंनु स्यादिति संचिन्त्य वाक्यमाहापरं प्रति

tacchrutvā munirālocya saṃbhramāviṣṭamānasaḥ |
kiṃnu syāditi saṃcintya vākyamāhāparaṃ prati

कस्त्वं भवानण्डं बिभेद मध्ये
समास्थितो वाक्यमुदीरयन्माम् ।
न रूपमन्यत्तव दृश्यते वै
ईदृग्विधस्त्वं समधिष्ठितोऽसि

kastvaṃ bhavānaṇḍaṃ bibheda madhye
samāsthito vākyamudīrayanmām |
na rūpamanyattava dṛśyate vai
īdṛgvidhastvaṃ samadhiṣṭhito'si

पुनस्तमाह स मुनिमनन्तोऽहं बृहत्तरः ।
न मां मूढा विजानन्ति ज्ञानिनो मां विदन्त्युत

punastamāha sa munimananto'haṃ bṛhattaraḥ |
na māṃ mūḍhā vijānanti jñānino māṃ vidantyuta

तं प्रत्याह मुनिः श्रीमान्प्रणतो विनयान्वितः ।
भवन्तं ज्ञातुमिच्छामि तव तत्वं ब्रवीहि मे

taṃ pratyāha muniḥ śrīmānpraṇato vinayānvitaḥ |
bhavantaṃ jñātumicchāmi tava tatvaṃ bravīhi me

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा नारदं प्राह लोकपः ।
ज्ञानेन मां विजानीहि नान्यथा शक्तिरस्ति ते

tasya tadvacanaṃ śrutvā nāradaṃ prāha lokapaḥ |
jñānena māṃ vijānīhi nānyathā śaktirasti te

कीदृग्विधं तु तज्ज्ञानं येन जानामि ते तनुम् ।
अनन्त तन्मे ब्रूहि त्वं यद्यनुग्रहवानहम्

kīdṛgvidhaṃ tu tajjñānaṃ yena jānāmi te tanum |
ananta tanme brūhi tvaṃ yadyanugrahavānaham

विकल्पहीनं विपुलं तस्य चूरं शिवं परम् ।
ज्ञानं तत्तेन जानासि साधनं प्रति ते मुने

vikalpahīnaṃ vipulaṃ tasya cūraṃ śivaṃ param |
jñānaṃ tattena jānāsi sādhanaṃ prati te mune

अत्रावृत्य स्थितं ह्येतत्तच्छुद्धमितरन्मृषा ।
एतत्ते सर्वमाख्यातं संक्षेपान्मुनिसत्तम

atrāvṛtya sthitaṃ hyetattacchuddhamitaranmṛṣā |
etatte sarvamākhyātaṃ saṃkṣepānmunisattama

त्वमेव तव यत्तत्वं ब्रूहि लोकगुरो मम ।
भवन्तं ज्ञातुमिच्छामि कीदृग्भूतस्त्वमव्यय

tvameva tava yattatvaṃ brūhi lokaguro mama |
bhavantaṃ jñātumicchāmi kīdṛgbhūtastvamavyaya

ततः प्रहस्य भगवान्मेघगम्भीरया गिरा ।
प्राहेशः सर्वभूतानां न मे चास्यं श्रुतिर्न च

tataḥ prahasya bhagavānmeghagambhīrayā girā |
prāheśaḥ sarvabhūtānāṃ na me cāsyaṃ śrutirna ca

न घ्राणजिह्वे दृक्चैव त्वचा नास्ति तथा मुने ।
कथं वक्ष्यामि चात्मानमशरीरस्तथाप्यहम्

na ghrāṇajihve dṛkcaiva tvacā nāsti tathā mune |
kathaṃ vakṣyāmi cātmānamaśarīrastathāpyaham

तज्ज्ञात्वा विस्मयाविष्टो मुनिराह प्रणम्य तम् ।
येन त्वं पूर्वमात्मानमनन्तोऽहं बृहत्तरः ।
शतोऽहमिति मां प्रीतः प्रोक्तवानसि तत्कथम्

tajjñātvā vismayāviṣṭo munirāha praṇamya tam |
yena tvaṃ pūrvamātmānamananto'haṃ bṛhattaraḥ |
śato'hamiti māṃ prītaḥ proktavānasi tatkatham

पुनस्तमाह भगवांस्तवाप्यक्षाणि सन्ति वै ।
त्वमेनं ब्रूहि चात्मानं यदि शक्नोषि नारद

punastamāha bhagavāṃstavāpyakṣāṇi santi vai |
tvamenaṃ brūhi cātmānaṃ yadi śaknoṣi nārada

आत्मा यथा तव मुने विदितस्तु भविष्यति ।
मां च जानासि तेन त्वमेकं साधनमावयोः ।
इत्युक्त्वा भगवान्देवस्ततो नोवाच किंचन

ātmā yathā tava mune viditastu bhaviṣyati |
māṃ ca jānāsi tena tvamekaṃ sādhanamāvayoḥ |
ityuktvā bhagavāndevastato novāca kiṃcana

नारदोऽप्युत्स्मयन्खिन्नः क्व गतोऽसाविति प्रभुः ।
स्थित्वा स दीर्घकालं च मुनिर्व्यामूढमानसः

nārado'pyutsmayankhinnaḥ kva gato'sāviti prabhuḥ |
sthitvā sa dīrghakālaṃ ca munirvyāmūḍhamānasaḥ

आह मां भगवान्देवस्त्वनन्तोऽहं बृहत्तरः ।
तेनाहमिति सर्वस्य को वानन्तो बृहत्तरः

āha māṃ bhagavāndevastvananto'haṃ bṛhattaraḥ |
tenāhamiti sarvasya ko vānanto bṛhattaraḥ

केयमुर्वी ह्यनन्ताख्या बृहती नूनमेव सा ।
यस्यां जानन्ति भूतानि विलीनानि ततस्ततः ।
एनां पृच्छामि तरुणीं सैषा नूनमुवाच माम्

keyamurvī hyanantākhyā bṛhatī nūnameva sā |
yasyāṃ jānanti bhūtāni vilīnāni tatastataḥ |
enāṃ pṛcchāmi taruṇīṃ saiṣā nūnamuvāca mām

इत्येवं स मुनिः श्रीमान्कृत्वा निश्चयमात्मनः ।
स भूतलं समाविश्य प्रणिपत्येदमब्रवीत्

ityevaṃ sa muniḥ śrīmānkṛtvā niścayamātmanaḥ |
sa bhūtalaṃ samāviśya praṇipatyedamabravīt

आश्चर्यासि च धन्यासि वृहती त्वं वसुन्धरे ।
त्वामत्र वेत्तुमिच्छामि याग्दृभूताऽसि शोभने

āścaryāsi ca dhanyāsi vṛhatī tvaṃ vasundhare |
tvāmatra vettumicchāmi yāgdṛbhūtā'si śobhane

तच्छ्रुत्वा धरणी देवी स्मयमानाऽब्रवीदिदम् ।
नाहं हि बृहती विप्र न चानन्ता च सत्तम

tacchrutvā dharaṇī devī smayamānā'bravīdidam |
nāhaṃ hi bṛhatī vipra na cānantā ca sattama

कारणं मम यो गन्धो गन्धात्मानं ब्रवीहि तम् ।
ततो मुनिस्तद्धि तत्वं प्रणिपत्येदमब्रवीत्

kāraṇaṃ mama yo gandho gandhātmānaṃ bravīhi tam |
tato munistaddhi tatvaṃ praṇipatyedamabravīt

कारणं मे जलं मत्तो बृहत्तरतमं हि तत्

kāraṇaṃ me jalaṃ matto bṛhattaratamaṃ hi tat

स समुद्रं मुनिर्गत्वा प्रणिपत्येदमब्रवीत् ।
आश्चर्योसि च धन्योसि ह्यनन्तोसि बृहत्तरः

sa samudraṃ munirgatvā praṇipatyedamabravīt |
āścaryosi ca dhanyosi hyanantosi bṛhattaraḥ

भवन्तं वेत्तुमिच्छामि कीदृग्भूतस्त्यमव्यय ।
तच्छ्रुत्वा सरितानाथः समुद्रो मुनिमब्रवीत्

bhavantaṃ vettumicchāmi kīdṛgbhūtastyamavyaya |
tacchrutvā saritānāthaḥ samudro munimabravīt

कारणं मेऽत्र संपृच्छ रसात्मानं बृहत्तरम् ।
ततो बृहत्तरं विद्वंस्त्वं पृच्छ मुनिसत्तम

kāraṇaṃ me'tra saṃpṛccha rasātmānaṃ bṛhattaram |
tato bṛhattaraṃ vidvaṃstvaṃ pṛccha munisattama

ततो मुनिर्यथायोगं जलं तत्वमवेक्ष्य तत् ।
जलात्मानं प्रणम्याह जलतत्वस्थितो मुनिः

tato muniryathāyogaṃ jalaṃ tatvamavekṣya tat |
jalātmānaṃ praṇamyāha jalatatvasthito muniḥ

आश्चर्योसि च धन्योसि ह्यनन्तोसि बृहत्तरः ।
भवन्तं श्रोतुमिच्छामिकीदृग्भूतस्त्वमव्यय

āścaryosi ca dhanyosi hyanantosi bṛhattaraḥ |
bhavantaṃ śrotumicchāmikīdṛgbhūtastvamavyaya

ततो रसात्म--मुनिमाह पुनः पुनः ।
ममापि कारणं पृच्छ तेजोरूपं विभावसुम् ।
नाहं बृहत्तरो ब्रह्मन्नाप्यनन्तश्च सत्तम्

tato rasātma--munimāha punaḥ punaḥ |
mamāpi kāraṇaṃ pṛccha tejorūpaṃ vibhāvasum |
nāhaṃ bṛhattaro brahmannāpyanantaśca sattam

ततोऽग्निं प्रणिपत्याह मुनिर्विस्मितमानसः ।
यज्ञात्मानं महावासं सर्वभूतनमस्कृतम्

tato'gniṃ praṇipatyāha munirvismitamānasaḥ |
yajñātmānaṃ mahāvāsaṃ sarvabhūtanamaskṛtam

आश्चर्योसि च धन्योसि ह्यनन्तश्च बृहत्तरः ।
भवन्तं वेत्तुमिच्छामि कीदृग्भूतस्त्वमव्यय

āścaryosi ca dhanyosi hyanantaśca bṛhattaraḥ |
bhavantaṃ vettumicchāmi kīdṛgbhūtastvamavyaya

ततः प्रहस्य भगवान्मुनिं स्विष्टकृदब्रवीत् ।
नाहं बृहत्तरो ब्रह्मन्नाप्यनन्तश्च सत्तम ।
कारणं मम रूपं यत्तं पृच्छ मुनिसत्तम

tataḥ prahasya bhagavānmuniṃ sviṣṭakṛdabravīt |
nāhaṃ bṛhattaro brahmannāpyanantaśca sattama |
kāraṇaṃ mama rūpaṃ yattaṃ pṛccha munisattama

ततो योगक्रमेणैव प्रतीतं तं प्रविश्य सः ।
रूपात्मानं प्रणम्याह नारदो वदतांवरः

tato yogakrameṇaiva pratītaṃ taṃ praviśya saḥ |
rūpātmānaṃ praṇamyāha nārado vadatāṃvaraḥ

आश्चर्योसि च धन्योसि ह्यनन्तोसि बृहत्तरः ।
भवन्तं वेत्तुमिच्छामि कीदृग्भूतस्त्वमव्यय

āścaryosi ca dhanyosi hyanantosi bṛhattaraḥ |
bhavantaṃ vettumicchāmi kīdṛgbhūtastvamavyaya

उत्स्मयित्वा तु रूपात्मा तं मुनिं प्रत्युवाच ह ।
वायुर्मे कारणं ब्रह्मंस्तं पृच्छ मुनिसत्तम ।
मत्तो बहुतरः श्रीमाननन्तश्च महाविलम्

utsmayitvā tu rūpātmā taṃ muniṃ pratyuvāca ha |
vāyurme kāraṇaṃ brahmaṃstaṃ pṛccha munisattama |
matto bahutaraḥ śrīmānanantaśca mahāvilam

स मारुतं प्रणम्याह भगवान्मुनिसत्तमः ।
योगसिद्धो महायोगी ज्ञानविज्ञानपारगः

sa mārutaṃ praṇamyāha bhagavānmunisattamaḥ |
yogasiddho mahāyogī jñānavijñānapāragaḥ

आश्चर्योसि च धन्योसि ह्यनन्तोसि बृहत्तरः ।
भवन्तं वेत्तुमिच्छामि कीदृग्भूतस्त्वमव्यय

āścaryosi ca dhanyosi hyanantosi bṛhattaraḥ |
bhavantaṃ vettumicchāmi kīdṛgbhūtastvamavyaya

ततो वायुर्हि संप्राह नारदं मुनिसत्तमम् ।
कारणं पृच्छ भगवन्स्पर्शात्मानं ममाद्य वै

tato vāyurhi saṃprāha nāradaṃ munisattamam |
kāraṇaṃ pṛccha bhagavansparśātmānaṃ mamādya vai

मत्तो बृहत्तरः श्रीमाननन्तश्च तथैव सः ।
ततोस्य वचनं श्रुत्वा स्पर्शात्मानमुवाच सः

matto bṛhattaraḥ śrīmānanantaśca tathaiva saḥ |
tatosya vacanaṃ śrutvā sparśātmānamuvāca saḥ

आश्चर्योसि च धन्योसि ह्यनन्तोसि बृहत्तरः ।
भवन्तं वेत्तुमिच्छामि कीदृग्भूतस्त्वमव्यय

āścaryosi ca dhanyosi hyanantosi bṛhattaraḥ |
bhavantaṃ vettumicchāmi kīdṛgbhūtastvamavyaya

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा स्पर्शात्मा मुनिमब्रवीत् ।
नाहं वृहत्तरो ब्रह्मन्नाप्यनन्तश्च सत्तम

tasya tadvacanaṃ śrutvā sparśātmā munimabravīt |
nāhaṃ vṛhattaro brahmannāpyanantaśca sattama

कारणं मम चैवेममाकाशं च बृहत्तरम् ।
तं पृच्छ मुनिशार्दूल सर्वव्यापिनमव्ययम्

kāraṇaṃ mama caivemamākāśaṃ ca bṛhattaram |
taṃ pṛccha muniśārdūla sarvavyāpinamavyayam

तच्छ्रुत्वा नारदः श्रीमान्वाक्यं वाक्यविशारदः ।
आकाशं समुपागम्य प्रणम्याह कृताञ्जलिः

tacchrutvā nāradaḥ śrīmānvākyaṃ vākyaviśāradaḥ |
ākāśaṃ samupāgamya praṇamyāha kṛtāñjaliḥ

आश्चर्योसि न धन्योसि ह्यनन्तोसि बृहत्तरः ।
भवन्तं वेत्तुमिच्छामि कीदृग्भूतस्त्वमव्यय

āścaryosi na dhanyosi hyanantosi bṛhattaraḥ |
bhavantaṃ vettumicchāmi kīdṛgbhūtastvamavyaya

आकाशस्तमुवाचेदं प्रहसन्मुनिसत्तमम् ।
नाहं बृहत्तरो ब्रह्मञ्शब्दो वै कारणं मम ।
तं पृच्छ मुनिशार्दूल स वै मत्तो बृहत्तरः

ākāśastamuvācedaṃ prahasanmunisattamam |
nāhaṃ bṛhattaro brahmañśabdo vai kāraṇaṃ mama |
taṃ pṛccha muniśārdūla sa vai matto bṛhattaraḥ

ततो ह्याविश्य चाकाशं शब्दात्मानमुवाच ह ।
स्वरव्यञ्जनसंयुक्तं नानाहेतुविभूषितम् ।
वेदाख्यं परमं गुह्यं वेदकारणमच्युतम्

tato hyāviśya cākāśaṃ śabdātmānamuvāca ha |
svaravyañjanasaṃyuktaṃ nānāhetuvibhūṣitam |
vedākhyaṃ paramaṃ guhyaṃ vedakāraṇamacyutam

आश्चर्योसि च धन्योसि ह्यनन्तोसि बृहत्तरः ।
भवन्तं श्रोतुमिच्छामि कीदृग्भूतस्त्वमव्यय

āścaryosi ca dhanyosi hyanantosi bṛhattaraḥ |
bhavantaṃ śrotumicchāmi kīdṛgbhūtastvamavyaya

वेदात्मा प्रत्युवाचेदं नारदं मुनिपुङ्गवम् ।
मया कारणभूतेन सर्ववेत्ता पितामहः

vedātmā pratyuvācedaṃ nāradaṃ munipuṅgavam |
mayā kāraṇabhūtena sarvavettā pitāmahaḥ

ब्रह्मणो बुद्धिसंस्थानमास्थितोऽहं महामुने ।
तस्माद्वृहत्तरो मत्तः पद्मयोनिर्महामतिः ।
तं पृच्छ मुनिशार्दूल सर्वकारणकारणम्

brahmaṇo buddhisaṃsthānamāsthito'haṃ mahāmune |
tasmādvṛhattaro mattaḥ padmayonirmahāmatiḥ |
taṃ pṛccha muniśārdūla sarvakāraṇakāraṇam

ब्रह्मलोकं ततो गत्वा नारदो मुनिपुङ्गवैः ।
सेव्यमानं महात्मानं लोकपालैर्मरुद्गणैः

brahmalokaṃ tato gatvā nārado munipuṅgavaiḥ |
sevyamānaṃ mahātmānaṃ lokapālairmarudgaṇaiḥ

समुद्रैश्च सरिद्भिश्च भूततत्वैः सभूधरैः ।
गन्धर्वैरप्सरोभिश्च ज्योतिषां च गणैस्तथा

samudraiśca saridbhiśca bhūtatatvaiḥ sabhūdharaiḥ |
gandharvairapsarobhiśca jyotiṣāṃ ca gaṇaistathā

स्तुतिस्तोमग्रहस्तोभैस्तथा वेदैर्मुनीश्वरैः ।
उपास्यमानं ब्रह्माणं लोकनाथं परात्परम्

stutistomagrahastobhaistathā vedairmunīśvaraiḥ |
upāsyamānaṃ brahmāṇaṃ lokanāthaṃ parātparam

हिरण्यगर्भं विश्वेशं चतुर्वक्रेण भूषितम् ।
प्रणम्य प्राञ्जलिः प्रह्वस्तमाह मुनिपुङ्गवः

hiraṇyagarbhaṃ viśveśaṃ caturvakreṇa bhūṣitam |
praṇamya prāñjaliḥ prahvastamāha munipuṅgavaḥ

आश्चर्योसि च धन्योसि ह्यनन्तोसि बृहत्तरः ।
भवन्तं वेत्तुमिच्छामि कीदृग्भूतस्त्वमव्यय

āścaryosi ca dhanyosi hyanantosi bṛhattaraḥ |
bhavantaṃ vettumicchāmi kīdṛgbhūtastvamavyaya

तच्छ्रुत्वा भगवान्ब्रह्मा सर्वलोकपितामहः ।
उत्स्मयन्मुनिमाहेदं कर्ममूलस्य लोपकम्

tacchrutvā bhagavānbrahmā sarvalokapitāmahaḥ |
utsmayanmunimāhedaṃ karmamūlasya lopakam

नाहं बृहत्तरो ब्रह्मन्नाप्यनन्तश्च सत्तम ।
लोकानां मम सर्वेषां नाथभूतो बृहत्तरः

nāhaṃ bṛhattaro brahmannāpyanantaśca sattama |
lokānāṃ mama sarveṣāṃ nāthabhūto bṛhattaraḥ

नन्दगोपकुले गोपकुमारैः परिवारितः ।
समस्तजगतां गोप्ता गोपवेषेण संस्थितः

nandagopakule gopakumāraiḥ parivāritaḥ |
samastajagatāṃ goptā gopaveṣeṇa saṃsthitaḥ

मद्रूपं च समास्थाय जगत्सृष्टिं करोति सः ।
ऐशानमास्थितः श्रीमान्हन्ति नित्यं हि पाति च

madrūpaṃ ca samāsthāya jagatsṛṣṭiṃ karoti saḥ |
aiśānamāsthitaḥ śrīmānhanti nityaṃ hi pāti ca

विष्णुः स्वरूपरूपोऽसौ कारणं स हरिर्मम ।
तं पृच्छ मुनिशार्दूल स चानन्तो बृहत्तरः

viṣṇuḥ svarūparūpo'sau kāraṇaṃ sa harirmama |
taṃ pṛccha muniśārdūla sa cānanto bṛhattaraḥ

ततोऽवतीर्य भगवान्ब्रह्मलोकान्महामुनिः ।
नन्दगोपकुले विष्णुमेनं कृष्णं जगत्पतिम्

tato'vatīrya bhagavānbrahmalokānmahāmuniḥ |
nandagopakule viṣṇumenaṃ kṛṣṇaṃ jagatpatim

बालक्रीडनकासक्तं वत्सजालविभूषितम् ।
पाययित्वाथ बध्नन्तं धूलिधूम्राननं परम्

bālakrīḍanakāsaktaṃ vatsajālavibhūṣitam |
pāyayitvātha badhnantaṃ dhūlidhūmrānanaṃ param

गाहमानैर्हसद्भिश्च नृत्यद्भिश्च समन्ततः ।
पाणिवादनकैश्चैव संवृतं वेणुवादकैः

gāhamānairhasadbhiśca nṛtyadbhiśca samantataḥ |
pāṇivādanakaiścaiva saṃvṛtaṃ veṇuvādakaiḥ

प्रणिपत्याब्रवीदेनं नारदो भगवान्मुनिः ।
आश्चर्योसि च धन्योसि ह्यनन्तश्च बृहत्तरः ।
वेत्ताऽसि चाव्ययश्चासि वेत्तुमिच्छामि यादृशम्

praṇipatyābravīdenaṃ nārado bhagavānmuniḥ |
āścaryosi ca dhanyosi hyanantaśca bṛhattaraḥ |
vettā'si cāvyayaścāsi vettumicchāmi yādṛśam

ततः प्रहस्य भगवान्नारदं प्रत्युवाच ह ।
मत्तः परतरं नास्ति मत्तः सर्वं प्रतिष्ठितम्

tataḥ prahasya bhagavānnāradaṃ pratyuvāca ha |
mattaḥ parataraṃ nāsti mattaḥ sarvaṃ pratiṣṭhitam

मतो बृहत्तरं नान्यदहमेव बृहत्तरः ।
आकाशे च स्थितः पूर्वमुक्तवानहमेव ते

mato bṛhattaraṃ nānyadahameva bṛhattaraḥ |
ākāśe ca sthitaḥ pūrvamuktavānahameva te

न मां वेत्ति जनः कश्चिन्माया मम दुरत्यया ।
भक्त्या त्वनन्यया युक्ता मां विजानन्ति योगिनः

na māṃ vetti janaḥ kaścinmāyā mama duratyayā |
bhaktyā tvananyayā yuktā māṃ vijānanti yoginaḥ

प्रियोसि मम भक्तोसि मम तत्वं विलोकय ।
ददामि तव तज्ज्ञानं येन तत्वं प्रपश्यसि

priyosi mama bhaktosi mama tatvaṃ vilokaya |
dadāmi tava tajjñānaṃ yena tatvaṃ prapaśyasi

अन्येषां चैव भक्तानां मम योगरतात्मनाम् ।
ददामि दिव्यं ज्ञानं च येन तत्वं प्रपश्यसि

anyeṣāṃ caiva bhaktānāṃ mama yogaratātmanām |
dadāmi divyaṃ jñānaṃ ca yena tatvaṃ prapaśyasi

अन्येषां चैव भक्तानां मम योगरतात्मनाम् ।
ददामि दिव्यं ज्ञानं च तेन ते यान्ति मत्पदम्

anyeṣāṃ caiva bhaktānāṃ mama yogaratātmanām |
dadāmi divyaṃ jñānaṃ ca tena te yānti matpadam

एवमुक्त्वा ययौ कृष्णो नन्दगोपगृहं हरिः

evamuktvā yayau kṛṣṇo nandagopagṛhaṃ hariḥ

एतत्ते कथितं राजन्विष्णुतत्वमनुत्तमम् ।
भजस्वैनं विशालाक्षं जपन्कृष्णेति सत्तम

etatte kathitaṃ rājanviṣṇutatvamanuttamam |
bhajasvainaṃ viśālākṣaṃ japankṛṣṇeti sattama

मोहयन्मां तथा त्वां च शृणोत्येष मयेरितान् ।
धर्मात्मा च महाबाहो भक्तान्रक्षति नान्यथा

mohayanmāṃ tathā tvāṃ ca śṛṇotyeṣa mayeritān |
dharmātmā ca mahābāho bhaktānrakṣati nānyathā