अध्याय 95: धृतराष्ट्र राज्य लौटाकर पाण्डवों को विदा करते हैं

राजन्किं करवामस्ते प्रशाध्यस्मांस्त्वमीश्वरः ।
नित्यं हि स्थातुमिच्छामस्तव भारत शासने

rājankiṃ karavāmaste praśādhyasmāṃstvamīśvaraḥ |
nityaṃ hi sthātumicchāmastava bhārata śāsane

अजातशत्रो भद्रं ते अरिष्टं स्वस्ति गच्छत ।
अनुज्ञाताः सहधनाः स्वराज्यमनुशासत

ajātaśatro bhadraṃ te ariṣṭaṃ svasti gacchata |
anujñātāḥ sahadhanāḥ svarājyamanuśāsata

इदं चैवावबोद्धव्यं वृद्धस्य मम शासनम् ।
मया निगदितं सर्वं पथ्यं निःश्रेयसं परम्

idaṃ caivāvaboddhavyaṃ vṛddhasya mama śāsanam |
mayā nigaditaṃ sarvaṃ pathyaṃ niḥśreyasaṃ param

वेत्थ त्वं तात धर्माणां गतिं सूक्ष्मां युधिष्ठिर ।
विनीतोऽसि महाप्राज्ञ वृद्धानां पर्युपासिता

vettha tvaṃ tāta dharmāṇāṃ gatiṃ sūkṣmāṃ yudhiṣṭhira |
vinīto'si mahāprājña vṛddhānāṃ paryupāsitā

यतो बुद्धिस्ततः शान्तिः प्रशमं गच्छ भारत ।
नादारुणि पतेच्छस्त्रं दारुण्येतन्निपात्यते

yato buddhistataḥ śāntiḥ praśamaṃ gaccha bhārata |
nādāruṇi patecchastraṃ dāruṇyetannipātyate

न वैराण्यभिजानन्ति गुणान्पश्यन्ति नागुणान् ।
विरोधं नाधिगच्छन्ति ये त उत्तमपूरुषाः

na vairāṇyabhijānanti guṇānpaśyanti nāguṇān |
virodhaṃ nādhigacchanti ye ta uttamapūruṣāḥ

स्मरन्ति सुकृतान्येव न वैराणि कृतान्यपि ।
सन्तः परार्थं कुर्वाणा नावेक्षन्ति प्रतिक्रियाम्

smaranti sukṛtānyeva na vairāṇi kṛtānyapi |
santaḥ parārthaṃ kurvāṇā nāvekṣanti pratikriyām

संवादे परुषाण्याहुर्युधिष्ठिर नराधमाः ।
प्रत्याहुर्मध्यमास्त्वेतेऽनुक्ताः नराधमाः ।

saṃvāde paruṣāṇyāhuryudhiṣṭhira narādhamāḥ |
pratyāhurmadhyamāstvete'nuktāḥ narādhamāḥ |

न चोक्ता नैव चानुक्तास्त्वहिताः परुषा गिरः ।
प्रतिजल्पन्ति वै धीराः सदा तूत्तमपुरुषाः

na coktā naiva cānuktāstvahitāḥ paruṣā giraḥ |
pratijalpanti vai dhīrāḥ sadā tūttamapuruṣāḥ

स्मरन्ति सुकृतान्येव न वैराणि कृतान्यपि ।
सन्तः प्रतिविजानन्तो लब्ध्वा प्रत्ययमात्मनः

smaranti sukṛtānyeva na vairāṇi kṛtānyapi |
santaḥ prativijānanto labdhvā pratyayamātmanaḥ

असम्भिन्नार्यमर्यादाः साधवः प्रियदर्शनाः ।
तथा चरित्तंमार्येण त्वयाऽस्मिन्सत्समागमे

asambhinnāryamaryādāḥ sādhavaḥ priyadarśanāḥ |
tathā carittaṃmāryeṇa tvayā'sminsatsamāgame

दुर्योधनस्य पारुष्यं तत्तात हृदि मा कृथाः ।
मातरं चैव गान्धारीं मां च त्वं गुणकाङ्क्षया

duryodhanasya pāruṣyaṃ tattāta hṛdi mā kṛthāḥ |
mātaraṃ caiva gāndhārīṃ māṃ ca tvaṃ guṇakāṅkṣayā

उपस्थितं वृद्धमन्धं पितरं पश्य भारत ।
प्रेक्षापूर्वं मया द्यूतमिदमासीदुपेक्षितम्

upasthitaṃ vṛddhamandhaṃ pitaraṃ paśya bhārata |
prekṣāpūrvaṃ mayā dyūtamidamāsīdupekṣitam

मित्राणि द्रष्टुकामेन पुत्राणां च बलाबलम् ।
अशोच्याः कुरवो राजन्येषां त्वमनुशासिता

mitrāṇi draṣṭukāmena putrāṇāṃ ca balābalam |
aśocyāḥ kuravo rājanyeṣāṃ tvamanuśāsitā

मन्त्री च विदुरो धीमान्सर्वशास्त्रविशारदः ।
त्वयि धर्मोऽर्जुने धैर्यं भीमसेने पराक्रमः

mantrī ca viduro dhīmānsarvaśāstraviśāradaḥ |
tvayi dharmo'rjune dhairyaṃ bhīmasene parākramaḥ

शुद्धा च गुरुशुश्रूषा यमयोः पुरुषाग्र्ययोः ।
अजातशत्रो भद्रं ते खाण्डवप्रस्थमाविश ।
भ्रातृभिस्तेऽस्तु सौभ्रात्रं धर्मे ते धीयताम मनः

śuddhā ca guruśuśrūṣā yamayoḥ puruṣāgryayoḥ |
ajātaśatro bhadraṃ te khāṇḍavaprasthamāviśa |
bhrātṛbhiste'stu saubhrātraṃ dharme te dhīyatāma manaḥ

इत्युक्तो भरतश्रेष्ठ धर्मराजो युधिष्ठिरः ।
कृत्वाऽऽर्यसमयं सर्वं प्रतस्थे भ्रातृभिः सह

ityukto bharataśreṣṭha dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ |
kṛtvā''ryasamayaṃ sarvaṃ pratasthe bhrātṛbhiḥ saha

ते रथान्मेघसङ्काशानास्थाय सह कृष्णया ।
प्रययुर्हृष्टमनस इन्द्रप्रस्थं पुरोत्तमम्

te rathānmeghasaṅkāśānāsthāya saha kṛṣṇayā |
prayayurhṛṣṭamanasa indraprasthaṃ purottamam