अध्याय 30: भीम की पूर्व यात्रा और शिशुपाल से भेंट

एतस्मिन्नेव काले तु भीमसेनोऽपि वीर्यवान् ।
धर्मराजमनुज्ञाप्य ययौ प्राचीं दिशं प्रति ॥ 5

etasminneva kāle tu bhīmaseno'pi vīryavān |
dharmarājamanujñāpya yayau prācīṃ diśaṃ prati || 5

महता बलचक्रेण परराष्ट्रावमर्दिना ।
हस्त्यश्वरथपूर्णेन दंशितेन प्रतापवान् ।

mahatā balacakreṇa pararāṣṭrāvamardinā |
hastyaśvarathapūrṇena daṃśitena pratāpavān |

वृतो भरतशार्दूलो द्विषच्छोकविवर्धनः ।
स गत्वा नरशार्दूलः पञ्चालानां पुरं महत्

vṛto bharataśārdūlo dviṣacchokavivardhanaḥ |
sa gatvā naraśārdūlaḥ pañcālānāṃ puraṃ mahat

पञ्चालान्विविधोपायैः सान्त्वयामास पाण्डवः ।
किञ्चित्करं समादाय विदेहानां पुरं ययौ ॥
ततः स गण्डकाञ्शूरो विदेहान्भरतर्षभः

pañcālānvividhopāyaiḥ sāntvayāmāsa pāṇḍavaḥ |
kiñcitkaraṃ samādāya videhānāṃ puraṃ yayau ||
tataḥ sa gaṇḍakāñśūro videhānbharatarṣabhaḥ

विजित्याल्पेन कालेन दशार्णानजयत्प्रभुः ।
तत्र दाशार्णको राजा सुधर्मा रोमहर्षणम् ।
कृतवान्भीमसेनेम महद्युद्धं निरायुधम् ।

vijityālpena kālena daśārṇānajayatprabhuḥ |
tatra dāśārṇako rājā sudharmā romaharṣaṇam |
kṛtavānbhīmasenema mahadyuddhaṃ nirāyudham |

भीमसेनस्तु तद्दृष्ट्वा तस्य कर्म महात्मनः ।
अधिसेनापतिं चक्रे सुधर्माणं महाबलम्

bhīmasenastu taddṛṣṭvā tasya karma mahātmanaḥ |
adhisenāpatiṃ cakre sudharmāṇaṃ mahābalam

ततः प्राचीं दिशं भीमो ययौ भीमपराक्रमः ।
सैन्येन महता राजन्कम्पयन्निव मेदिनीम्

tataḥ prācīṃ diśaṃ bhīmo yayau bhīmaparākramaḥ |
sainyena mahatā rājankampayanniva medinīm

सोऽश्वमेधेश्वरं राजन्रोचमानं सहानुगम् ।
जिगाय समरे वीरो बलेन बलिनां वरः

so'śvamedheśvaraṃ rājanrocamānaṃ sahānugam |
jigāya samare vīro balena balināṃ varaḥ

स तं निर्जित्य कौन्तेयो नातितीव्रेण कर्मणा ।
पूर्वदेशं महावीर्यं विजिग्ये कुरनन्दनः

sa taṃ nirjitya kaunteyo nātitīvreṇa karmaṇā |
pūrvadeśaṃ mahāvīryaṃ vijigye kuranandanaḥ

ततो दक्षिणमागम्य पुलिन्दनगरं महत् ।
सुकुमारं वशे चक्रे सुमित्रं च नराधिपम्

tato dakṣiṇamāgamya pulindanagaraṃ mahat |
sukumāraṃ vaśe cakre sumitraṃ ca narādhipam

ततस्तु धर्मराजस्य शासनाद्भरतर्षभः ।
शिशुपालं महावीर्यमभ्यगाज्जनमेजय

tatastu dharmarājasya śāsanādbharatarṣabhaḥ |
śiśupālaṃ mahāvīryamabhyagājjanamejaya

चेदिराजोऽपि तच्छ्रुत्वा पाण्डवस्य चिकीर्षितम् ।
उपनिष्कम्य नगरात्प्रत्यगृह्णात्परन्तप

cedirājo'pi tacchrutvā pāṇḍavasya cikīrṣitam |
upaniṣkamya nagarātpratyagṛhṇātparantapa

तौ समेत्य महाराज कुरुचेदिवृषौ तदा ।
उभयोरात्मकुलयोः कौशलं पर्यपृच्छताम्

tau sametya mahārāja kurucedivṛṣau tadā |
ubhayorātmakulayoḥ kauśalaṃ paryapṛcchatām

ततो निवेद्य तद्राष्ट्रं चेदिराजो विशाम्पते ।
उवाच भीमं प्रहसन्किमिदं कुरुषेऽनघ ।

tato nivedya tadrāṣṭraṃ cedirājo viśāmpate |
uvāca bhīmaṃ prahasankimidaṃ kuruṣe'nagha |

तस्य भीमस्तदाचख्यौ धर्मराजचिकीर्षितम् ।
स च तं प्रतिगृह्यैव तथा चक्रे नराधिपः

tasya bhīmastadācakhyau dharmarājacikīrṣitam |
sa ca taṃ pratigṛhyaiva tathā cakre narādhipaḥ

ततो भीमस्तत्र राजन्निषित्वा त्रिदशाः क्षपाः ।
सत्कृतः शिशुपालेन ययौ सबलवाहनः

tato bhīmastatra rājanniṣitvā tridaśāḥ kṣapāḥ |
satkṛtaḥ śiśupālena yayau sabalavāhanaḥ