अध्याय 18: गृहदेवी जरा और बालक का नामकरण

जरा नामास्मि भद्रं ते राक्षसी कामरूपिणी ।
तव वेश्मनि राजेन्द्र पूजिता न्यवसं सुखम्

jarā nāmāsmi bhadraṃ te rākṣasī kāmarūpiṇī |
tava veśmani rājendra pūjitā nyavasaṃ sukham

गृहे गृहे मनुष्याणां नित्यं तिष्ठामि राक्षसी ।
गृहदेवीति नाम्ना वै पुरा सृष्टा स्वयंम्भुवा

gṛhe gṛhe manuṣyāṇāṃ nityaṃ tiṣṭhāmi rākṣasī |
gṛhadevīti nāmnā vai purā sṛṣṭā svayaṃmbhuvā

दानवानां विनाशाय स्थापिता दिव्यरूपिणी ।
यो मां भक्त्या लिखेत्कुड्ये सपुत्रां यौवनान्विताम्

dānavānāṃ vināśāya sthāpitā divyarūpiṇī |
yo māṃ bhaktyā likhetkuḍye saputrāṃ yauvanānvitām

गृहे तस्य भवेद्वृद्धिरन्यथा क्षयमाप्नुयात् ।
त्वद्गृहे तिष्ठमानाऽहं पूजिताऽहं सदा विभो

gṛhe tasya bhavedvṛddhiranyathā kṣayamāpnuyāt |
tvadgṛhe tiṣṭhamānā'haṃ pūjitā'haṃ sadā vibho

लिखिता चैव कुड्येषु पुत्रैर्बहुभिरावृता ।
गन्धपुष्पैस्तथा धूपैर्भक्ष्यभोज्यैः सुपूजिता

likhitā caiva kuḍyeṣu putrairbahubhirāvṛtā |
gandhapuṣpaistathā dhūpairbhakṣyabhojyaiḥ supūjitā

साऽहं प्रत्युपकारार्थं चिन्तयन्त्यनिशं नृप ।
तवेमे पुत्रशकले दृष्टवत्यस्मि धार्मिका ।

sā'haṃ pratyupakārārthaṃ cintayantyaniśaṃ nṛpa |
taveme putraśakale dṛṣṭavatyasmi dhārmikā |

संश्लिषिते मया दैवात्कुमारः समपद्यत ।
तव भाग्यान्महाराज हेतुमात्रमहं त्विह

saṃśliṣite mayā daivātkumāraḥ samapadyata |
tava bhāgyānmahārāja hetumātramahaṃ tviha

मेरुं वा खादितुं शक्ता किं पुनस्तव बालकम् ।
गृहसम्पूजनात्तुष्ट्या मया प्रत्यर्पितस्तव

meruṃ vā khādituṃ śaktā kiṃ punastava bālakam |
gṛhasampūjanāttuṣṭyā mayā pratyarpitastava

मम नाम्ना च लोकेऽस्मिन्ख्यात एव भविष्यति ।
(कृष्ण उवाच)
एवमुक्त्वा तु सा राजंस्तत्रैवान्तरधीयत ।
स सङ्गृह्य कुमारं तं प्रविवेश गृहं नृपः

mama nāmnā ca loke'sminkhyāta eva bhaviṣyati |
(kṛṣṇa uvāca)
evamuktvā tu sā rājaṃstatraivāntaradhīyata |
sa saṅgṛhya kumāraṃ taṃ praviveśa gṛhaṃ nṛpaḥ

तस्य बालस्य यत्कृत्यं तच्चकार नृपस्तदा ।
आज्ञापयच्च राक्षस्या मगधेषु महोत्सवम्

tasya bālasya yatkṛtyaṃ taccakāra nṛpastadā |
ājñāpayacca rākṣasyā magadheṣu mahotsavam

तस्य नामाकरोच्चैव पितामहसमः पिता ।
जरया सन्धितो यस्माज्जरासन्धो भवत्वयम्

tasya nāmākaroccaiva pitāmahasamaḥ pitā |
jarayā sandhito yasmājjarāsandho bhavatvayam

सोऽवर्धत महातेजा मागधाधिपतेः सुतः ।
प्रमाणबलसम्पन्नो हुताहुतिरिवानलः

so'vardhata mahātejā māgadhādhipateḥ sutaḥ |
pramāṇabalasampanno hutāhutirivānalaḥ

एवं स ववृधे राजन्कुमारः पुष्करेक्षणः ।
लेन महता चापि यौवनस्थो बभूव ह ॥
मातापित्रोर्नन्दकरः शुक्लपक्षे यथा शशी

evaṃ sa vavṛdhe rājankumāraḥ puṣkarekṣaṇaḥ |
lena mahatā cāpi yauvanastho babhūva ha ||
mātāpitrornandakaraḥ śuklapakṣe yathā śaśī