सर्वैर्गुणैर्महाराज राजसूयं त्वमर्हसि ।
जानतस्त्वेव ते सर्वं किञ्चिद्वक्ष्यामि भारत
sarvairguṇairmahārāja rājasūyaṃ tvamarhasi |
jānatastveva te sarvaṃ kiñcidvakṣyāmi bhārata
इति श्रीमन्महाभारते सभापर्वणि मन्त्रपर्वणि चतुर्दशोऽध्यायः ॥
80 श्लोक · 14 में से 103
श्रीकृष्ण युधिष्ठिर से कहते हैं कि वे राजसूय के योग्य हैं, पर एक राजा मार्ग रोके खड़ा है। मगध का जरासन्ध सब राजवंशों पर छा गया है। शिशुपाल उसका सेनापति है,, और वक्र, भगदत्त, भीष्मक तथा स्वयं को पुरुषोत्तम कहने वाला पौण्ड्रक उसके आश्रित हैं। भय से भोज और अनेक कुल अपनी भूमि छोड़ भागे। श्रीकृष्ण बताते हैं कि जरासन्ध की पुत्रियों से विवाहित कंस ने बन्धुओं को सताया, तब बलराम और श्रीकृष्ण ने उसे मारा, हंस और डिम्भक मरे, और फिर यादव मथुरा छोड़ द्वारका आए। जरासन्ध ने उग्र तप से महादेव की आराधना की है और जीते हुए राजाओं को गिरिव्रज में ऐसे बन्दी रखा है जैसे सिंह की गुफा में हाथी। जब तक वह न मरे और राजा न छूटें, राजसूय सम्भव नहीं।
कृष्ण उवाच
सर्वैर्गुणैर्महाराज राजसूयं त्वमर्हसि ।
जानतस्त्वेव ते सर्वं किञ्चिद्वक्ष्यामि भारत
sarvairguṇairmahārāja rājasūyaṃ tvamarhasi |
jānatastveva te sarvaṃ kiñcidvakṣyāmi bhārata
जामदग्न्येन रामेण क्षत्रं यदवशेषितम् ।
तस्मादवरजं लोके यदिदं क्षत्रसंज्ञितम्
jāmadagnyena rāmeṇa kṣatraṃ yadavaśeṣitam |
tasmādavarajaṃ loke yadidaṃ kṣatrasaṃjñitam
कृतोऽयं कलुसङ्कल्पः क्षत्रियैर्वसुधाधिप ।
निदेशवाग्भिस्तत्तेह विदितं भरतर्षभ
kṛto'yaṃ kalusaṅkalpaḥ kṣatriyairvasudhādhipa |
nideśavāgbhistatteha viditaṃ bharatarṣabha
ऐलस्येक्ष्वाकुवंशस्य प्रकृतिं परिचक्षते ।
राजानः श्रेणिबद्धाश्च तथाऽन्ये क्षत्रिया भुवि
ailasyekṣvākuvaṃśasya prakṛtiṃ paricakṣate |
rājānaḥ śreṇibaddhāśca tathā'nye kṣatriyā bhuvi
ऐलवंश्याश्च ये राजंस्तथैवेक्ष्वाकवो नृपाः ।
तानि चैकशतं विद्धि कुलानि भरतर्षभ
ailavaṃśyāśca ye rājaṃstathaivekṣvākavo nṛpāḥ |
tāni caikaśataṃ viddhi kulāni bharatarṣabha
ययातेस्त्वेव भोजानां विस्तरो गुणतो महान् ।
भजतेऽद्य महाराज विस्तरं सचतुर्दिशम्
yayātestveva bhojānāṃ vistaro guṇato mahān |
bhajate'dya mahārāja vistaraṃ sacaturdiśam
तेषां तथैव तां लक्ष्मीं सर्वक्षत्रमुपासते ।
इदानीमेव वै राजञ्जरासन्धो महीपतिः
teṣāṃ tathaiva tāṃ lakṣmīṃ sarvakṣatramupāsate |
idānīmeva vai rājañjarāsandho mahīpatiḥ
अभिभूय श्रियं तेषां कुलानामभिषेचितः ।
स्थितो मूर्ध्नि नरेन्द्राणामोजसाऽऽक्रम्य सर्वशः
abhibhūya śriyaṃ teṣāṃ kulānāmabhiṣecitaḥ |
sthito mūrdhni narendrāṇāmojasā''kramya sarvaśaḥ
सोऽवनीं मध्यमां भुक्त्वा मिथो भेदममन्यत ।
प्रभुर्यस्तु परो राजा यस्मिन्नेकवशे जगत्
so'vanīṃ madhyamāṃ bhuktvā mitho bhedamamanyata |
prabhuryastu paro rājā yasminnekavaśe jagat
स साम्राज्यं महाराज प्राप्तो भवति योगतः ।
तं स राजा जरासन्धं संश्रित्य किल सर्वशः
sa sāmrājyaṃ mahārāja prāpto bhavati yogataḥ |
taṃ sa rājā jarāsandhaṃ saṃśritya kila sarvaśaḥ
राजन्सेनापतिर्जातः शिशुपालः प्रतापवान् ।
तमेव च महाराज शिष्यवत्समुपस्थितः
rājansenāpatirjātaḥ śiśupālaḥ pratāpavān |
tameva ca mahārāja śiṣyavatsamupasthitaḥ
वक्रः करूषाधिपतिर्मायायोधी महाबलः ॥
अपरौ च महावीर्यौ महात्मानौ समाश्रितौ
vakraḥ karūṣādhipatirmāyāyodhī mahābalaḥ ||
aparau ca mahāvīryau mahātmānau samāśritau
जरासन्धं महावीर्यं तौ हिंसडिम्बिकावुभौ ।
वक्रदन्तः करूषस्य करभो मेघवाहनः ।
मूर्ध्ना दिव्यं मणिं बिभ्रद्यमद्भुतमणिं विदुः
jarāsandhaṃ mahāvīryaṃ tau hiṃsaḍimbikāvubhau |
vakradantaḥ karūṣasya karabho meghavāhanaḥ |
mūrdhnā divyaṃ maṇiṃ bibhradyamadbhutamaṇiṃ viduḥ
मरुं च नरकं चैव शास्ति यो यवनाधिपः ।
अपर्यन्तबलो राजा प्रतीच्यां वरुणो यथा
maruṃ ca narakaṃ caiva śāsti yo yavanādhipaḥ |
aparyantabalo rājā pratīcyāṃ varuṇo yathā
भगदत्तो महाराज वृद्धस्तव पितुः सखा ।
स वाचा प्रणतस्तस्य कर्मणा च विशेषतः
bhagadatto mahārāja vṛddhastava pituḥ sakhā |
sa vācā praṇatastasya karmaṇā ca viśeṣataḥ
स्नेहबद्धश्च मनसा पितृवद्भक्तिमांस्त्वयि ।
प्रतीच्यां दक्षिणं चान्तं पृथिव्याः प्रति यो नृपः
snehabaddhaśca manasā pitṛvadbhaktimāṃstvayi |
pratīcyāṃ dakṣiṇaṃ cāntaṃ pṛthivyāḥ prati yo nṛpaḥ
मातुलो भवतः शूरः पुरुजित्कुन्तिवर्धनः ।
स ते सन्नितिमानेकः स्नेहतः शत्रुसूदनः
mātulo bhavataḥ śūraḥ purujitkuntivardhanaḥ |
sa te sannitimānekaḥ snehataḥ śatrusūdanaḥ
जरासन्धं गतस्त्वेव पुरा यो न मया हतः ।
पुरुषोत्तमविज्ञातो योसौ चेदिषु दुर्मतिः
jarāsandhaṃ gatastveva purā yo na mayā hataḥ |
puruṣottamavijñāto yosau cediṣu durmatiḥ
आत्मानं प्रतिजानाति लोकेऽस्मिन्पुरुषोत्तमम् ।
आदत्ते सततं मोहाद्यः स चिह्नं च मामकम्
ātmānaṃ pratijānāti loke'sminpuruṣottamam |
ādatte satataṃ mohādyaḥ sa cihnaṃ ca māmakam
वङ्गपुण्ड्रकिरातेषु राजा बलसमन्वितः ।
पौण्ड्रको वासुदेवेति योसौ लोकेऽभिविश्रुतः
vaṅgapuṇḍrakirāteṣu rājā balasamanvitaḥ |
pauṇḍrako vāsudeveti yosau loke'bhiviśrutaḥ
चतुर्थभाङ्महाराज भोज इन्द्रसखो बली ।
विद्याबलाद्यो व्यजयत्स पाण्ड्यक्रथकैशिकान्
caturthabhāṅmahārāja bhoja indrasakho balī |
vidyābalādyo vyajayatsa pāṇḍyakrathakaiśikān
भ्राता तस्याकृतिः शूरो जामदग्न्यसमोऽभवत् ।
स भक्तो मागधं राजा भीष्मकः परवीरहा
bhrātā tasyākṛtiḥ śūro jāmadagnyasamo'bhavat |
sa bhakto māgadhaṃ rājā bhīṣmakaḥ paravīrahā
प्रियाण्याचरतः प्रह्वान्सदा सम्बन्धिनस्ततः ।
भजतो न भजत्यस्मानप्रियेषु व्यवस्थितः
priyāṇyācarataḥ prahvānsadā sambandhinastataḥ |
bhajato na bhajatyasmānapriyeṣu vyavasthitaḥ
न कुलं सबलं राजन्नभ्यजानात्तथाऽऽत्मनः ।
पश्यमानो यशो दीप्तं जरासन्धमुपस्थितः
na kulaṃ sabalaṃ rājannabhyajānāttathā''tmanaḥ |
paśyamāno yaśo dīptaṃ jarāsandhamupasthitaḥ
उदीच्याश्च तथा भोजाः कुलान्यष्टादश प्रभो ।
जरासन्धभयादेव प्रतीचीं दिशमास्थिताः
udīcyāśca tathā bhojāḥ kulānyaṣṭādaśa prabho |
jarāsandhabhayādeva pratīcīṃ diśamāsthitāḥ
शूरसेना भद्रकारा बोधाः शाल्वाः पटच्चराः ।
सुस्थलाश्च सुकुट्टाश्च कुलिन्दाः कुन्तिभिः सह
śūrasenā bhadrakārā bodhāḥ śālvāḥ paṭaccarāḥ |
susthalāśca sukuṭṭāśca kulindāḥ kuntibhiḥ saha
शाल्वायनाश्च राजानः सोदर्यानुचरैः सह ।
दक्षिणा ये च पञ्चालाः पूर्वाः कुन्तिषु कोसलाः
śālvāyanāśca rājānaḥ sodaryānucaraiḥ saha |
dakṣiṇā ye ca pañcālāḥ pūrvāḥ kuntiṣu kosalāḥ
तथोत्तरां दिशं चापि परित्यज्य भयार्दिताः ।
मत्स्याः सन्न्यस्तपादाश्च दक्षिणां दिशमाश्रिताः
tathottarāṃ diśaṃ cāpi parityajya bhayārditāḥ |
matsyāḥ sannyastapādāśca dakṣiṇāṃ diśamāśritāḥ
तथैव सर्वपञ्चाला जरासन्धभायर्दिताः ।
स्वराज्यं सम्परित्यज्य विद्रुताः सर्वतोदिशम्
tathaiva sarvapañcālā jarāsandhabhāyarditāḥ |
svarājyaṃ samparityajya vidrutāḥ sarvatodiśam
अग्रतो ह्यस्य पाञ्चालास्तत्रानीके महात्मनः ।
अनिर्गते सारबले मागधेभ्यो गिरिव्रजात्
agrato hyasya pāñcālāstatrānīke mahātmanaḥ |
anirgate sārabale māgadhebhyo girivrajāt
उग्रसेनसुतः कंसः पुरा निर्जित्य बान्धवान् ।
बार्हद्रथसुते देव्यावुपागच्छद्वृथामतिः
ugrasenasutaḥ kaṃsaḥ purā nirjitya bāndhavān |
bārhadrathasute devyāvupāgacchadvṛthāmatiḥ
अस्तिः प्रास्तिश्च नाम्ना ते सहदेवानुजेऽबले ।
बलेन तेन स्वज्ञातीनभिभूय वृथामतिः
astiḥ prāstiśca nāmnā te sahadevānuje'bale |
balena tena svajñātīnabhibhūya vṛthāmatiḥ
श्रैष्ठ्यं प्राप्तः स तस्यासीदतीवापनयो महान् ।
भोजराजन्यवृद्धैश्च पीड्यमानैर्दुरात्मना
śraiṣṭhyaṃ prāptaḥ sa tasyāsīdatīvāpanayo mahān |
bhojarājanyavṛddhaiśca pīḍyamānairdurātmanā
ज्ञातित्राणमभीप्सद्भिरस्मत्सम्भावना कृता ।
दत्वाऽऽक्रूराय सुतनुं तामाहुकसुतां तदा
jñātitrāṇamabhīpsadbhirasmatsambhāvanā kṛtā |
datvā''krūrāya sutanuṃ tāmāhukasutāṃ tadā
सङ्कर्षणद्वितीयेन ज्ञातिकार्यं मया कृतम् ।
हतौ कंससुनामानौ मया रामेण चाप्युत
saṅkarṣaṇadvitīyena jñātikāryaṃ mayā kṛtam |
hatau kaṃsasunāmānau mayā rāmeṇa cāpyuta
हत्वा कंसं तथैवादौ जरासन्धस्य बिभ्यतः ।
मया रामेण चान्यत्र ज्ञातयः परिपालितः
hatvā kaṃsaṃ tathaivādau jarāsandhasya bibhyataḥ |
mayā rāmeṇa cānyatra jñātayaḥ paripālitaḥ
भये तु समतिक्रान्ते जरासन्धे समुद्यते ।
मन्त्रोऽयं मन्त्रितो राजन्कुलैरष्टादशावरैः
bhaye tu samatikrānte jarāsandhe samudyate |
mantro'yaṃ mantrito rājankulairaṣṭādaśāvaraiḥ
अनारमन्तो निघ्नन्तो महास्त्रैः शत्रुघातिभिः ।
न हन्यामो वयं तस्य त्रिभिर्वर्षशतैर्बलम्
anāramanto nighnanto mahāstraiḥ śatrughātibhiḥ |
na hanyāmo vayaṃ tasya tribhirvarṣaśatairbalam
तस्य ह्यमरसङ्काशौ बलेन बलिनां वरौ ।
नामभ्यां हंसडिबिकावशस्त्रनिधनावुभौ
tasya hyamarasaṅkāśau balena balināṃ varau |
nāmabhyāṃ haṃsaḍibikāvaśastranidhanāvubhau
तावुभौ सहितौ वीरौ जरासन्धश्च वीर्यवान् ।
त्रयस्त्रयाणां लोकानां पर्याप्ता इति मे मतिः
tāvubhau sahitau vīrau jarāsandhaśca vīryavān |
trayastrayāṇāṃ lokānāṃ paryāptā iti me matiḥ
न हि केवलमस्माकं यावन्तोऽन्ये च पार्थिवाः ।
तथैव तेषामासीच्च बुद्धिर्बुद्धिमतां वर
na hi kevalamasmākaṃ yāvanto'nye ca pārthivāḥ |
tathaiva teṣāmāsīcca buddhirbuddhimatāṃ vara
अष्टादश मया तस्य सङ्ग्रामा रोमहर्षणाः ।
दत्ता न च हतो राजञ्जरासन्धो महाबलः
aṣṭādaśa mayā tasya saṅgrāmā romaharṣaṇāḥ |
dattā na ca hato rājañjarāsandho mahābalaḥ
अथ हंस इति ख्यातः कश्चिदासीन्महान्नृपः ।
रामेण स हतस्तत्र सङ्ग्रामेऽष्टादशावरे
atha haṃsa iti khyātaḥ kaścidāsīnmahānnṛpaḥ |
rāmeṇa sa hatastatra saṅgrāme'ṣṭādaśāvare
हतो हंस इति प्रोक्तस्य केनापि भारत ।
तच्छ्रुत्वा डिबिको राजन्यमुनाम्भस्यमज्जत
hato haṃsa iti proktasya kenāpi bhārata |
tacchrutvā ḍibiko rājanyamunāmbhasyamajjata
विना हसेन लोकेऽस्मिन्नाहं जीवितुमुत्सहे ।
इत्येतां मतिमास्थाय डिबिको निधनं गतः
vinā hasena loke'sminnāhaṃ jīvitumutsahe |
ityetāṃ matimāsthāya ḍibiko nidhanaṃ gataḥ
तथा तु डिबिकं श्रुत्वा हंसः परुपुरञ्जयः ।
प्रपेदे यमुनामेव सोपि तस्यां न्यमज्जत
tathā tu ḍibikaṃ śrutvā haṃsaḥ parupurañjayaḥ |
prapede yamunāmeva sopi tasyāṃ nyamajjata
तौ स राजा जराजन्धः श्रुत्वा च निधनं गतौ ।
पुरं शून्येन मनसा प्रययौ भरतर्षभ
tau sa rājā jarājandhaḥ śrutvā ca nidhanaṃ gatau |
puraṃ śūnyena manasā prayayau bharatarṣabha
ततो वयमित्रघ्न तस्मिन्प्रतिगते नृपे ।
पुनरान्दिनः सर्वे मधुरायां वसामहे
tato vayamitraghna tasminpratigate nṛpe |
punarāndinaḥ sarve madhurāyāṃ vasāmahe
यदा त्वभ्येत्य पितरं सा वै राजीवलोचना ।
कंसभार्या जरासन्धं दुहिता मागधं नृपम् ।
चोदयत्येव राजेन्द्र पतिव्यसनदुःखिता
yadā tvabhyetya pitaraṃ sā vai rājīvalocanā |
kaṃsabhāryā jarāsandhaṃ duhitā māgadhaṃ nṛpam |
codayatyeva rājendra pativyasanaduḥkhitā
पतिघ्नं मे जहीत्येवं पुनः पुनररिन्दम ।
ततो वयं महाराज तं मन्त्रं पूर्वमन्त्रितम्
patighnaṃ me jahītyevaṃ punaḥ punararindama |
tato vayaṃ mahārāja taṃ mantraṃ pūrvamantritam
संस्मरन्तो विमनसो व्यपयाता नराधिप ।
पृथक्त्वेन महाराज सङ्क्षिप्य महतीं श्रियम्
saṃsmaranto vimanaso vyapayātā narādhipa |
pṛthaktvena mahārāja saṅkṣipya mahatīṃ śriyam
पलायामो भयात्तस्य ससुतज्ञातिबान्धवाः ।
इति सञ्चिन्त्य सर्वे स्म प्रतीचीं दिशमाश्रिताः
palāyāmo bhayāttasya sasutajñātibāndhavāḥ |
iti sañcintya sarve sma pratīcīṃ diśamāśritāḥ
कुशस्थलीं पुरीं रम्यां रैवतेनोपशोभिताम् ।
ततो निवेशं तस्यां च कृतवन्तो वयं नृप
kuśasthalīṃ purīṃ ramyāṃ raivatenopaśobhitām |
tato niveśaṃ tasyāṃ ca kṛtavanto vayaṃ nṛpa
तथैव दुर्गसंस्कारं देवैरपि दुरासदम् ।
स्त्रियोऽपि यस्यां युध्येयुः किमु वृष्णिमहारथाः
tathaiva durgasaṃskāraṃ devairapi durāsadam |
striyo'pi yasyāṃ yudhyeyuḥ kimu vṛṣṇimahārathāḥ
तस्यां वयममित्रघ्न निवसामोऽकुतोभयाः ।
आलोच्य गिरिमुख्यं तं मागधं तीर्णमेव च
tasyāṃ vayamamitraghna nivasāmo'kutobhayāḥ |
ālocya girimukhyaṃ taṃ māgadhaṃ tīrṇameva ca
माधवाः कुरुशार्दूल परां मुदमवाप्नुवन् ।
एवं वयं जरासन्धादभितः कृतकिल्बिषाः
mādhavāḥ kuruśārdūla parāṃ mudamavāpnuvan |
evaṃ vayaṃ jarāsandhādabhitaḥ kṛtakilbiṣāḥ
सामर्थ्यवन्तः सम्बन्धाद्गोमन्तं समुपाश्रिताः ।
त्रियोजनायतं सद्म त्रिस्कन्धं योजनावधि
sāmarthyavantaḥ sambandhādgomantaṃ samupāśritāḥ |
triyojanāyataṃ sadma triskandhaṃ yojanāvadhi
योजनान्ते शतद्वारं वीरविक्रमतोरणम् ।
अष्टादशावरैर्नद्धं क्षत्रियैर्युद्धदुर्मदैः
yojanānte śatadvāraṃ vīravikramatoraṇam |
aṣṭādaśāvarairnaddhaṃ kṣatriyairyuddhadurmadaiḥ
अष्टादश सहस्राणि भ्रातृणां सन्ति नः कले ।
आहुकस्य शतं पुत्रा एकैकस्त्रिदशावरः
aṣṭādaśa sahasrāṇi bhrātṛṇāṃ santi naḥ kale |
āhukasya śataṃ putrā ekaikastridaśāvaraḥ
चारुदेष्णः सह भ्रात्रा चक्रदेवोऽथ सात्यकिः ।
अहं च रोहिणेयश्च साम्बः प्रद्युम्न एव च
cārudeṣṇaḥ saha bhrātrā cakradevo'tha sātyakiḥ |
ahaṃ ca rohiṇeyaśca sāmbaḥ pradyumna eva ca
एवमेते रथाः सप्त राजन्नन्यान्निबोध मे ।
कृतवर्मा ह्यनाधृष्टिः समीकः समिर्तिजयः
evamete rathāḥ sapta rājannanyānnibodha me |
kṛtavarmā hyanādhṛṣṭiḥ samīkaḥ samirtijayaḥ
कङ्कः शङ्कुश्च कुन्तिश्च सप्तैते वै महारथाः ।
प्रद्युम्नश्चानिरुद्धश्च भानुरक्रूरसारणौ
kaṅkaḥ śaṅkuśca kuntiśca saptaite vai mahārathāḥ |
pradyumnaścāniruddhaśca bhānurakrūrasāraṇau
निशठश्च गदश्चैव सप्त चैते महारथाः ।
विकमो झिल्लिबभ्रू च उद्धवोऽथ विदूरथः
niśaṭhaśca gadaścaiva sapta caite mahārathāḥ |
vikamo jhillibabhrū ca uddhavo'tha vidūrathaḥ
वसुदेवोग्रसेनौ च सप्तैते मन्त्रिपुङ्गवाः ।
प्रसेनजिच्च यमलो राजराजगुणान्वितः
vasudevograsenau ca saptaite mantripuṅgavāḥ |
prasenajicca yamalo rājarājaguṇānvitaḥ
स्यमन्तको मणिर्यस्य रुक्मं निस्रुवते बहु ।
पुत्रौ चान्धकभोजस्य वृद्धो राजा च ते दश
syamantako maṇiryasya rukmaṃ nisruvate bahu |
putrau cāndhakabhojasya vṛddho rājā ca te daśa
वज्रसंहनना वीरी वीर्यवन्तो महाबलाः ।
स्मरन्तो मध्यमं देशं वृष्णिवीरा गतज्वराः
vajrasaṃhananā vīrī vīryavanto mahābalāḥ |
smaranto madhyamaṃ deśaṃ vṛṣṇivīrā gatajvarāḥ
पाण्डवैश्चापि सततं नाथवन्तो वयं नृप ।
सर्वसम्पद्गुणैः सिद्धे तस्मिन्नेवं व्यवस्थिते
pāṇḍavaiścāpi satataṃ nāthavanto vayaṃ nṛpa |
sarvasampadguṇaiḥ siddhe tasminnevaṃ vyavasthite
क्षत्रे सम्राजमात्मानं कर्तुमर्हसि भारत ।
दुर्योधनं शान्तनवं द्रोणं द्रौणायनिं कृपम्
kṣatre samrājamātmānaṃ kartumarhasi bhārata |
duryodhanaṃ śāntanavaṃ droṇaṃ drauṇāyaniṃ kṛpam
कर्णं च शिशुपालं च रुक्मिणं च धनुर्धरम् ।
एकलव्यं द्रुमं श्वेतं शैब्यं शकुनिमेव च
karṇaṃ ca śiśupālaṃ ca rukmiṇaṃ ca dhanurdharam |
ekalavyaṃ drumaṃ śvetaṃ śaibyaṃ śakunimeva ca
एतानजित्वा सङ्ग्रामे कथं शक्नोषि तं क्रतुम् ।
तथैते गौरवेणैव न योत्स्यन्ति नराधिपाः
etānajitvā saṅgrāme kathaṃ śaknoṣi taṃ kratum |
tathaite gauraveṇaiva na yotsyanti narādhipāḥ
एकस्तत्र बलोन्मत्तः कर्णो वैकर्तनो वृषा ।
योत्स्यते स परामर्षी दिव्यास्रबलगर्वितः
ekastatra balonmattaḥ karṇo vaikartano vṛṣā |
yotsyate sa parāmarṣī divyāsrabalagarvitaḥ
न तु शक्यं जरासन्धे जीवमाने महाबल
राजसूयस्त्वयाऽवाप्तुमेषा राजन्मतिर्मम
na tu śakyaṃ jarāsandhe jīvamāne mahābala
rājasūyastvayā'vāptumeṣā rājanmatirmama
तेन रुद्धा हि राजानः सर्वे जित्वा गिरिव्रजे ।
कन्दरे पर्वतेन्द्रस्य सिंहेनेव महाद्विपाः
tena ruddhā hi rājānaḥ sarve jitvā girivraje |
kandare parvatendrasya siṃheneva mahādvipāḥ
स हि राजा जरासन्धो यियक्षुर्वसुधाधिपैः ।
अभिषिक्तः स राजन्यैः सहस्रैरुत चाष्टभिः ।
महादेवं महात्मानमुमापतिमरिन्दम
sa hi rājā jarāsandho yiyakṣurvasudhādhipaiḥ |
abhiṣiktaḥ sa rājanyaiḥ sahasrairuta cāṣṭabhiḥ |
mahādevaṃ mahātmānamumāpatimarindama
आराध्य तपसोग्रेण निर्जितास्तेन पार्थिवाः ।
प्रतिज्ञायाश्च पारं स गतः पार्थिवसत्तम
ārādhya tapasogreṇa nirjitāstena pārthivāḥ |
pratijñāyāśca pāraṃ sa gataḥ pārthivasattama
स हि निर्जित्य निर्जित्य पार्थिवान्पृतनागतान् ।
पुरमानीय बद्ध्वा च चकार पुरुषव्रजम्
sa hi nirjitya nirjitya pārthivānpṛtanāgatān |
puramānīya baddhvā ca cakāra puruṣavrajam
वयं चैव महाराज जरासन्धभयात्तदा ।
मधुरा सम्परित्यज्य गता द्वारवतीं पुरीम्
vayaṃ caiva mahārāja jarāsandhabhayāttadā |
madhurā samparityajya gatā dvāravatīṃ purīm
यदि त्वेनं महाराज यज्ञं प्राप्तुमभीप्ससि ।
यतस्व तेषां मोक्षाय जरासन्धवधाय च
yadi tvenaṃ mahārāja yajñaṃ prāptumabhīpsasi |
yatasva teṣāṃ mokṣāya jarāsandhavadhāya ca
समारम्भो न शक्योऽयमन्यथा कुरुनन्दन ।
राजसूयस्य कार्त्स्न्येन कर्तुं मतिमतां वर
samārambho na śakyo'yamanyathā kurunandana |
rājasūyasya kārtsnyena kartuṃ matimatāṃ vara
इत्येषा मे मती राजन्यथा वा मन्यसेऽनघ ।
एवं गते ममाचक्ष्व स्वयं निश्चित्य हेतुभिः
ityeṣā me matī rājanyathā vā manyase'nagha |
evaṃ gate mamācakṣva svayaṃ niścitya hetubhiḥ
पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)