अध्याय 7: वसुदेव अर्जुन को श्रीकृष्ण के अन्तिम वचन सुनाते हैं

तं प्रविष्टं महात्मानं वीरमानकदुन्दुभिः ।
पुत्रशोकेन संतप्तो ददर्श कुरुपुङ्गवम्

taṃ praviṣṭaṃ mahātmānaṃ vīramānakadundubhiḥ |
putraśokena saṃtapto dadarśa kurupuṅgavam

तस्याश्रुपरिपूर्णाक्षो व्यूढोरस्को महाभुजः ।
आर्तस्यार्ततरः पार्थः पादौ जग्राह भारत

tasyāśruparipūrṇākṣo vyūḍhorasko mahābhujaḥ |
ārtasyārtataraḥ pārthaḥ pādau jagrāha bhārata

तस्य मूर्धानमाघ्रातुमियेषानकदुन्दुभिः ।
स्वस्रीयस्य महाबाहुर्न शशाक च शत्रुहन्

tasya mūrdhānamāghrātumiyeṣānakadundubhiḥ |
svasrīyasya mahābāhurna śaśāka ca śatruhan

समालिङ्ग्यार्जुनं वृद्धः स भुजाभ्यां महाभुजः ।
रुरोदाथ स्मरञ्शौरिं विललाप सुविह्वलः ।
भ्रातॄन्पुत्रांश्च पौत्रांश्च दौहित्रान्स सखीनपि

samāliṅgyārjunaṃ vṛddhaḥ sa bhujābhyāṃ mahābhujaḥ |
rurodātha smarañśauriṃ vilalāpa suvihvalaḥ |
bhrātṝnputrāṃśca pautrāṃśca dauhitrānsa sakhīnapi

यैर्जिता भूमिपालाश्च दैत्याश्च शतशोऽर्जुन ।
तान्सर्वान्नेह पश्यामि जीवाम्यर्जुन दुर्मरः

yairjitā bhūmipālāśca daityāśca śataśo'rjuna |
tānsarvānneha paśyāmi jīvāmyarjuna durmaraḥ

यो तावर्जुनशिष्यौ ते प्रियौ बहुमतौ सदा ।
तयोरपनयात्पार्थ वृष्णयो निधनं गताः

yo tāvarjunaśiṣyau te priyau bahumatau sadā |
tayorapanayātpārtha vṛṣṇayo nidhanaṃ gatāḥ

यौ तौ वृष्णिप्रवीराणां द्वावेवातिरथौ मतौ ।
प्रद्युम्नो युयुधानश्चि कथनन्कत्थसे च यौ

yau tau vṛṣṇipravīrāṇāṃ dvāvevātirathau matau |
pradyumno yuyudhānaści kathanankatthase ca yau

तौ सदा कुरुशार्दूल कृष्णस्य प्रियभाजनौ ।
तावुभौ वृष्णिनाशस्य मुखमास्तां धनंजय

tau sadā kuruśārdūla kṛṣṇasya priyabhājanau |
tāvubhau vṛṣṇināśasya mukhamāstāṃ dhanaṃjaya

न तु गर्हामि शैनेयं हार्दिक्यं चाहमर्जुन ।
अक्रूरं रौक्मिणेयं च शापो ह्येवात्र कारणम्

na tu garhāmi śaineyaṃ hārdikyaṃ cāhamarjuna |
akrūraṃ raukmiṇeyaṃ ca śāpo hyevātra kāraṇam

केशिनं यस्तु कंसं च विक्रम्यि हतवान्प्रभुः ।
विदेहमकरोत्पार्थं चैद्यं च बलगर्वितम्

keśinaṃ yastu kaṃsaṃ ca vikramyi hatavānprabhuḥ |
videhamakarotpārthaṃ caidyaṃ ca balagarvitam

नैषादिमेकलव्यं च चक्रे कालिङ्गमागधान् ।
गान्धारान्काशिराजं च मरुभूमौ च पार्थिवान्

naiṣādimekalavyaṃ ca cakre kāliṅgamāgadhān |
gāndhārānkāśirājaṃ ca marubhūmau ca pārthivān

प्राच्यांश्च दाक्षिणात्यांश्च पार्वतीयांस्तथा नृपान् ।
सोभ्युपेक्षितवानेवमनयान्मधुसूदनः

prācyāṃśca dākṣiṇātyāṃśca pārvatīyāṃstathā nṛpān |
sobhyupekṣitavānevamanayānmadhusūdanaḥ

त्वं हि तं नारदश्चैव मुनयश्च सनातनम् ।
गोविन्दमनघं देवमभिजानीध्वमच्युतम्

tvaṃ hi taṃ nāradaścaiva munayaśca sanātanam |
govindamanaghaṃ devamabhijānīdhvamacyutam

प्रत्यपश्यच्च स विभुर्ज्ञातिक्षयमधोक्षजः ।
समुपेक्षितवान्नित्यं स्वयं स मम पुत्रकः

pratyapaśyacca sa vibhurjñātikṣayamadhokṣajaḥ |
samupekṣitavānnityaṃ svayaṃ sa mama putrakaḥ

गान्धार्या वचनं यत्तदृषीणां च परंतप ।
तन्नूनमन्यथा कर्तुं नैच्छत्स जगतः प्रभुः

gāndhāryā vacanaṃ yattadṛṣīṇāṃ ca paraṃtapa |
tannūnamanyathā kartuṃ naicchatsa jagataḥ prabhuḥ

प्रत्यक्षं भवतश्चापि तव पौत्रः परंतप ।
अश्वत्थाम्ना हतश्चापि जीवितस्तस्य तेजसा ।
इमांस्तु नैच्छत्स्वान्ज्ञातीन्रक्षितुं च सखा तव

pratyakṣaṃ bhavataścāpi tava pautraḥ paraṃtapa |
aśvatthāmnā hataścāpi jīvitastasya tejasā |
imāṃstu naicchatsvānjñātīnrakṣituṃ ca sakhā tava

ततः पुत्रांश्च पौत्रांश्च भ्रातॄनथ सखींस्तथा ।
शयानान्निहतान्दृष्ट्वा कृष्णो मामब्रवीदिदम्

tataḥ putrāṃśca pautrāṃśca bhrātṝnatha sakhīṃstathā |
śayānānnihatāndṛṣṭvā kṛṣṇo māmabravīdidam

सम्प्राप्तोऽद्यायमस्यान्तः कुलस्य भरतर्षभ ।
आगमिष्यति बीभत्सुरिमां द्वारवतीं पुरीम् ।
आख्येयं तस्य यद्वृत्तं वृष्णीनां वैशसं महत्

samprāpto'dyāyamasyāntaḥ kulasya bharatarṣabha |
āgamiṣyati bībhatsurimāṃ dvāravatīṃ purīm |
ākhyeyaṃ tasya yadvṛttaṃ vṛṣṇīnāṃ vaiśasaṃ mahat

स तु श्रुत्वा महातेजा यदूनां निधनं प्रभो ।
आगन्ता क्षिप्रमेवेह न मेऽत्रास्ति विचारणा

sa tu śrutvā mahātejā yadūnāṃ nidhanaṃ prabho |
āgantā kṣiprameveha na me'trāsti vicāraṇā

योऽहं तमर्जुनं विद्धि योऽर्जुनः सोहमेव तु ।
यद्ब्रूयात्तत्तथा कार्यमिति बुद्ध्यस्व भारत

yo'haṃ tamarjunaṃ viddhi yo'rjunaḥ sohameva tu |
yadbrūyāttattathā kāryamiti buddhyasva bhārata

स स्त्रीषु प्राप्तकालासु पाण्डवो बालकेषु च ।
प्रतिपत्स्यति बीभत्सुर्भवतश्चौर्ध्वद्गेहिकम्

sa strīṣu prāptakālāsu pāṇḍavo bālakeṣu ca |
pratipatsyati bībhatsurbhavataścaurdhvadgehikam

इमां च नगरीं सद्यः प्रतियाते धनंजये ।
प्राकारट्टालकोपेतां समुद्रः प्लावयिष्यति

imāṃ ca nagarīṃ sadyaḥ pratiyāte dhanaṃjaye |
prākāraṭṭālakopetāṃ samudraḥ plāvayiṣyati

अहं देशे तु कस्मिंश्चित्पुण्ये नियममास्थितः ।
कालं काङ्क्षे सद्य एव रामेण सहितो वने

ahaṃ deśe tu kasmiṃścitpuṇye niyamamāsthitaḥ |
kālaṃ kāṅkṣe sadya eva rāmeṇa sahito vane

एवमुक्त्वा हृषीकेशो मामचिन्त्यपराक्रमः ।
हित्वा मां बालकैः सार्धं दिशं कामप्यगात्प्रभुः

evamuktvā hṛṣīkeśo māmacintyaparākramaḥ |
hitvā māṃ bālakaiḥ sārdhaṃ diśaṃ kāmapyagātprabhuḥ

सोहं तौ च महात्मानौ चिन्तयन्रामकेशवौ ।
घोरं ज्ञातिवधं चैव न भुञ्जे शोककर्शितः

sohaṃ tau ca mahātmānau cintayanrāmakeśavau |
ghoraṃ jñātivadhaṃ caiva na bhuñje śokakarśitaḥ

न मोक्ष्येन च जीविष्ये दिष्ट्या प्राप्तोसि पाण्डव ।
यदुक्तं पार्थं कृष्णेन तत्सर्वमखिलं कुरु

na mokṣyena ca jīviṣye diṣṭyā prāptosi pāṇḍava |
yaduktaṃ pārthaṃ kṛṣṇena tatsarvamakhilaṃ kuru

एतत्ते पार्थ राज्यं च स्त्रियो रत्नानि चैव हि ।
इष्टान्प्राणानहं हीमांस्त्यक्ष्यामि रिपुसूदन

etatte pārtha rājyaṃ ca striyo ratnāni caiva hi |
iṣṭānprāṇānahaṃ hīmāṃstyakṣyāmi ripusūdana