एवमुक्तः स बीभत्सुर्मातुलेनि परंतप ।
दुर्मना दीनवदनो वसुदेवमुवाच ह
evamuktaḥ sa bībhatsurmātuleni paraṃtapa |
durmanā dīnavadano vasudevamuvāca ha
इति श्रीमन्महाभारते मौसलपर्वणि अष्टमोऽध्यायः ॥
77 श्लोक · 8 में से 9
सुधर्मा सभा में अर्जुन घोषणा करते हैं कि वृष्णि-जन वज्र के साथ इन्द्रप्रस्थ चलेंगे और समुद्र नगर को ले लेगा। अगली सुबह वसुदेव योग से देह त्यागते हैं और उनकी चार पत्नियाँ चिता पर चढ़ती हैं। अर्जुन संस्कार करके बलराम और श्रीकृष्ण का दाह कराते हैं। काफ़िला निकलते ही समुद्र पीछे-पीछे द्वारका को डुबो देता है। पञ्चनद देश में आभीर डाकू टूट पड़ते हैं। अर्जुन कठिनाई से गाण्डीव चढ़ा पाते हैं, दिव्यास्त्र स्मरण नहीं होते और तूणीर खाली हो जाते हैं; बहुत-सी स्त्रियाँ हर ली जाती हैं। वे बचे लोगों को बसाते हैं और इन्द्रप्रस्थ वज्र को देते हैं। रुक्मिणी, जाम्बवती आदि अग्नि में प्रवेश करती हैं; सत्यभामा आदि तप के लिए वन जाती हैं। फिर अर्जुन व्यास के आश्रम जाते हैं।
वैशम्पायन उवाच
एवमुक्तः स बीभत्सुर्मातुलेनि परंतप ।
दुर्मना दीनवदनो वसुदेवमुवाच ह
evamuktaḥ sa bībhatsurmātuleni paraṃtapa |
durmanā dīnavadano vasudevamuvāca ha
नाहं वृष्णिप्रवीरेण बन्धुभिश्चैव मातुल ।
विहीनां पृथिवीं द्रष्टुं शक्तश्चिरमिह प्रभो
nāhaṃ vṛṣṇipravīreṇa bandhubhiścaiva mātula |
vihīnāṃ pṛthivīṃ draṣṭuṃ śaktaściramiha prabho
राजा च भीमसेनश्च सहदेवश्च पाण्डवः ।
नकुलो याज्ञसेनी च षडेकमनसो वयम्
rājā ca bhīmasenaśca sahadevaśca pāṇḍavaḥ |
nakulo yājñasenī ca ṣaḍekamanaso vayam
राज्ञः संक्रमणे चापि कामोऽयं नित्यमेव हि ।
तमिमं विद्धि सम्प्राप्तं कालं कालविदांवर
rājñaḥ saṃkramaṇe cāpi kāmo'yaṃ nityameva hi |
tamimaṃ viddhi samprāptaṃ kālaṃ kālavidāṃvara
सर्वथा वृष्णिदारांस्तु बालं वृद्धं तथैव च ।
नयिष्ये परिगृह्याहमिन्द्रप्रस्थमरिंदम
sarvathā vṛṣṇidārāṃstu bālaṃ vṛddhaṃ tathaiva ca |
nayiṣye parigṛhyāhamindraprasthamariṃdama
इत्युक्त्वा दारुकमिदं वाक्यमाह धनंजयः ।
अमात्यान्वृष्णिवीराणां द्रष्टुमिच्छामि माचिरम्
ityuktvā dārukamidaṃ vākyamāha dhanaṃjayaḥ |
amātyānvṛṣṇivīrāṇāṃ draṣṭumicchāmi māciram
इत्येवमुक्त्वा वचनं सुधर्मां यादवीं सभाम् ।
प्रविवेशार्जुनः शूरः शोचमानो महाभुजः
ityevamuktvā vacanaṃ sudharmāṃ yādavīṃ sabhām |
praviveśārjunaḥ śūraḥ śocamāno mahābhujaḥ
तमासनगतं तत्र सर्वाः प्रकृतयस्तथा ।
ब्राह्मणा नागरास्तत्र परिवार्योपतस्थिरे
tamāsanagataṃ tatra sarvāḥ prakṛtayastathā |
brāhmaṇā nāgarāstatra parivāryopatasthire
तान्दीनमनसः सर्वान्विमूढान्गतचेतसः ।
उवाचेदं वचः काले पार्थो दीनतरस्तथा
tāndīnamanasaḥ sarvānvimūḍhāngatacetasaḥ |
uvācedaṃ vacaḥ kāle pārtho dīnatarastathā
शक्रप्रस्थमहं नेष्ये पृष्णन्धकजनं स्वयम् ।
इदं तु नगरं सर्वं समुद्रः प्लावयिष्यति
śakraprasthamahaṃ neṣye pṛṣṇandhakajanaṃ svayam |
idaṃ tu nagaraṃ sarvaṃ samudraḥ plāvayiṣyati
सज्जीकुरुत यानानि रत्नानि विविधानि च ।
वज्रोऽयं भवतां राजा शक्रप्रस्थे भविष्यति
sajjīkuruta yānāni ratnāni vividhāni ca |
vajro'yaṃ bhavatāṃ rājā śakraprasthe bhaviṣyati
सप्तमे दिवसे चैव रवौ विमल उद्गते ।
बहिर्वत्स्यामहे सर्वे सज्जीभावत माचिरम्
saptame divase caiva ravau vimala udgate |
bahirvatsyāmahe sarve sajjībhāvata māciram
इत्युक्तास्तेन ते सर्वे पार्थेनाक्लिष्टकर्मणा ।
सज्जमाशु ततश्चक्रुः स्वसिद्ध्यर्थं समुत्सुकाः
ityuktāstena te sarve pārthenākliṣṭakarmaṇā |
sajjamāśu tataścakruḥ svasiddhyarthaṃ samutsukāḥ
तां रात्रिमवसत्पार्थः केशवस्य निवेशने ।
महता शोकमोहेन सहसाऽभिपरिप्लुतः
tāṃ rātrimavasatpārthaḥ keśavasya niveśane |
mahatā śokamohena sahasā'bhipariplutaḥ
श्वोभूतेऽथ ततः शौरिर्वसुदेवः प्रतापवान् ।
युक्त्वाऽऽत्मानं महातेजा जगाम गतिमुत्तमां
śvobhūte'tha tataḥ śaurirvasudevaḥ pratāpavān |
yuktvā''tmānaṃ mahātejā jagāma gatimuttamāṃ
ततः शब्दो महानासीद्वसुदेवनिवेशने ।
दारुणः क्रोशतीनां च रुदतीनां च योषिताम्
tataḥ śabdo mahānāsīdvasudevaniveśane |
dāruṇaḥ krośatīnāṃ ca rudatīnāṃ ca yoṣitām
प्रकीर्णमूर्धजाः सर्वा विमुक्ताभरणस्रजः ।
उरांसि पाणिभिर्घ्नन्त्यो व्यलपन्तकरुणं स्त्रियः ।
prakīrṇamūrdhajāḥ sarvā vimuktābharaṇasrajaḥ |
urāṃsi pāṇibhirghnantyo vyalapantakaruṇaṃ striyaḥ |
तं देवकी च भद्रा च रोहिणी मदिरा तथा ।
अन्वारोढुं व्यवसिता भर्तारं योषितां वराः
taṃ devakī ca bhadrā ca rohiṇī madirā tathā |
anvāroḍhuṃ vyavasitā bhartāraṃ yoṣitāṃ varāḥ
ततः शौरिं नृयुक्तेन बहुमूल्येन भारत ।
यानेन महता पार्थो बहिर्निष्क्रामयत्तदा
tataḥ śauriṃ nṛyuktena bahumūlyena bhārata |
yānena mahatā pārtho bahirniṣkrāmayattadā
तमन्वयुस्तत्रतत्रं दुःखसोकसमन्विताः ।
द्वारकावासिनः सर्वे पौरजानपदा हिताः
tamanvayustatratatraṃ duḥkhasokasamanvitāḥ |
dvārakāvāsinaḥ sarve paurajānapadā hitāḥ
तस्याश्वमेधिकं छत्रं दीप्यमानाश्च पावकाः ।
पुरस्तात्तस्य यानस्य याजकाश्च ततो ययुः
tasyāśvamedhikaṃ chatraṃ dīpyamānāśca pāvakāḥ |
purastāttasya yānasya yājakāśca tato yayuḥ
अनुजग्मुश्च तं वीरं देव्यस्ता वै स्वलङ्कृताः ॥
स्त्रीसहस्रैः परिवृता वधूभिश्च सहस्रशः
anujagmuśca taṃ vīraṃ devyastā vai svalaṅkṛtāḥ ||
strīsahasraiḥ parivṛtā vadhūbhiśca sahasraśaḥ
यस्तु देशः प्रियस्तस्य जीवतोऽभून्महात्मनः ।
तत्रैनमुपसंकल्प्य वितृमेधं प्रचक्रिरे
yastu deśaḥ priyastasya jīvato'bhūnmahātmanaḥ |
tatrainamupasaṃkalpya vitṛmedhaṃ pracakrire
तं चिताग्निगतं वीरं शूरपुत्रं वराङ्गनाः ।
ततोन्वारुरुहुः पत्न्यश्चतस्रः पतिलोकगाः
taṃ citāgnigataṃ vīraṃ śūraputraṃ varāṅganāḥ |
tatonvāruruhuḥ patnyaścatasraḥ patilokagāḥ
तं वै चतसृभिः स्त्रीभिरन्वितं पाण्डुनन्दनः ।
अदाहयच्चन्दनैश्च गन्धैरुच्चावचैरपि
taṃ vai catasṛbhiḥ strībhiranvitaṃ pāṇḍunandanaḥ |
adāhayaccandanaiśca gandhairuccāvacairapi
ततः प्रादुरभूच्छब्दः समिद्धस्य विभावसोः ।
सामगानां च निर्घोषो नराणां रुदतामपि
tataḥ prādurabhūcchabdaḥ samiddhasya vibhāvasoḥ |
sāmagānāṃ ca nirghoṣo narāṇāṃ rudatāmapi
ततो वज्रप्रधानास्ते वृष्ण्यन्धककुमारकाः ।
सर्वे चैवोदकं चक्रुः स्त्रियश्चैव महात्मनः ।
tato vajrapradhānāste vṛṣṇyandhakakumārakāḥ |
sarve caivodakaṃ cakruḥ striyaścaiva mahātmanaḥ |
अलुप्तधर्मस्तं धर्मं कारयित्वा स फल्गुनः ।
जगाम वृष्णयो यत्र विनष्टा भरतर्षभ
aluptadharmastaṃ dharmaṃ kārayitvā sa phalgunaḥ |
jagāma vṛṣṇayo yatra vinaṣṭā bharatarṣabha
स तान्दृष्ट्वा निपतितान्कदने भृशदुःखितः ।
बभूवातीव कौरव्यः प्राप्तकालं चकार ह
sa tāndṛṣṭvā nipatitānkadane bhṛśaduḥkhitaḥ |
babhūvātīva kauravyaḥ prāptakālaṃ cakāra ha
यथाप्रधानतश्चैव चक्रे सर्वास्तथा क्रियाः ।
ये हता ब्रह्मशापेन मुसलैरेरकोद्भवैः
yathāpradhānataścaiva cakre sarvāstathā kriyāḥ |
ye hatā brahmaśāpena musalairerakodbhavaiḥ
ततो भगवतो देहं दृष्ट्वा शिष्यः प्रलप्य च ।
स्मृत्वा तद्वचनं सर्वं मोहशोकोपबृंहितः
tato bhagavato dehaṃ dṛṣṭvā śiṣyaḥ pralapya ca |
smṛtvā tadvacanaṃ sarvaṃ mohaśokopabṛṃhitaḥ
ततः शरीरे रामस्य वासुदेवस्य चोभयोः ।
अन्वीक्ष्य दाहयामास पुरुषैराप्तकारिभिः
tataḥ śarīre rāmasya vāsudevasya cobhayoḥ |
anvīkṣya dāhayāmāsa puruṣairāptakāribhiḥ
स तेषां विधिवत्कृत्वा प्रेतकार्याणि पाण्डवः ।
सप्तमे दिवसे प्रायाद्रथमारुह्य सत्वरः
sa teṣāṃ vidhivatkṛtvā pretakāryāṇi pāṇḍavaḥ |
saptame divase prāyādrathamāruhya satvaraḥ
अश्वयुक्तै रथैश्चापि गोखरोष्ट्रयुतैरपि ।
स्त्रियस्ता वृष्णिवीराणां रुदन्त्यः शोककर्शिताः
aśvayuktai rathaiścāpi gokharoṣṭrayutairapi |
striyastā vṛṣṇivīrāṇāṃ rudantyaḥ śokakarśitāḥ
अनुजग्मुर्महात्मानं पाण्डुपुत्रं धनंजयम् ।
भृत्याश्चान्धकवृष्णीनां सादिनो रथिनश्च ये
anujagmurmahātmānaṃ pāṇḍuputraṃ dhanaṃjayam |
bhṛtyāścāndhakavṛṣṇīnāṃ sādino rathinaśca ye
वीरहीना वृद्धबालाः पौरजानपदास्तथा ।
ययुस्ते परिवार्याथ कलत्रं पार्थशासनात्
vīrahīnā vṛddhabālāḥ paurajānapadāstathā |
yayuste parivāryātha kalatraṃ pārthaśāsanāt
कुञ्जरैश्च गजारोहा ययुः शैलनिर्भस्तथा ।
सपादरक्षैः संयुक्ताः सोत्तरायुधिका ययुः
kuñjaraiśca gajārohā yayuḥ śailanirbhastathā |
sapādarakṣaiḥ saṃyuktāḥ sottarāyudhikā yayuḥ
पुत्राश्चान्धकवृष्णीनां सर्वे पार्थमनुव्रताः ।
ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्राश्चैव महाधनाः
putrāścāndhakavṛṣṇīnāṃ sarve pārthamanuvratāḥ |
brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ śūdrāścaiva mahādhanāḥ
दश षट् च सहस्राणि वासुदेवावरोधनम् ।
पुरस्कृत्य ययुर्वज्रं पौत्रं कृष्णस्य धीमतः
daśa ṣaṭ ca sahasrāṇi vāsudevāvarodhanam |
puraskṛtya yayurvajraṃ pautraṃ kṛṣṇasya dhīmataḥ
बहूनि च सहस्राणि प्रयुतान्यर्बुदानि च ।
भोजवृष्ण्यन्धकस्त्रीणां हतनाथानि निर्ययुः
bahūni ca sahasrāṇi prayutānyarbudāni ca |
bhojavṛṣṇyandhakastrīṇāṃ hatanāthāni niryayuḥ
तत्सागरसमप्रख्यं वृष्णिचक्रं महर्द्धिमत् ।
उवाह रथिनांश्रेष्ठः पार्थः परपुरंजयः
tatsāgarasamaprakhyaṃ vṛṣṇicakraṃ maharddhimat |
uvāha rathināṃśreṣṭhaḥ pārthaḥ parapuraṃjayaḥ
निर्याते तु जने तस्मिन्सागरो मकरालयः ।
द्वारकां रत्नसंपूर्णां जलेनाप्लावयत्तदा
niryāte tu jane tasminsāgaro makarālayaḥ |
dvārakāṃ ratnasaṃpūrṇāṃ jalenāplāvayattadā
यद्यद्धि पुरुषव्याघ्रो भूमेस्तस्या व्यमुञ्चत ।
तत्तत्संप्लावयामास सलिलेन स सागरः
yadyaddhi puruṣavyāghro bhūmestasyā vyamuñcata |
tattatsaṃplāvayāmāsa salilena sa sāgaraḥ
तदद्भुतमभिप्रेक्ष्य द्वारकावासिनो जनाः ।
तूर्णात्तूर्णतरं जग्मुरहो दैवमिति ब्रुवन्
tadadbhutamabhiprekṣya dvārakāvāsino janāḥ |
tūrṇāttūrṇataraṃ jagmuraho daivamiti bruvan
काननेषु च रम्येषु पर्वतेषु नदीषु च ।
निवसन्नानयामास वृष्णिदारान्धनंजयः
kānaneṣu ca ramyeṣu parvateṣu nadīṣu ca |
nivasannānayāmāsa vṛṣṇidārāndhanaṃjayaḥ
स पञ्चनदमासाद्य धीमानतिसमृद्धिमत् ।
देशे गोपशुधान्याढ्ये निवासमकरोत्प्रभुः
sa pañcanadamāsādya dhīmānatisamṛddhimat |
deśe gopaśudhānyāḍhye nivāsamakarotprabhuḥ
ततो लोभः समभवद्दस्यूनां निहतेश्वराः ।
दृष्ट्वा स्त्रियो नीयमानाः पार्थेनैकेन भारत
tato lobhaḥ samabhavaddasyūnāṃ nihateśvarāḥ |
dṛṣṭvā striyo nīyamānāḥ pārthenaikena bhārata
ततस्ते पापकर्माणो लोभोपहतचेतसः ।
आभीरा मन्त्रयामासुः समेत्याशुभदर्शनाः
tataste pāpakarmāṇo lobhopahatacetasaḥ |
ābhīrā mantrayāmāsuḥ sametyāśubhadarśanāḥ
अयमेकोऽर्जुनो धन्वी वृद्धबालं हतेश्वरम् ।
नयत्यस्मानतिक्रम्य् योधाश्चेमे हतौजसः
ayameko'rjuno dhanvī vṛddhabālaṃ hateśvaram |
nayatyasmānatikramy yodhāśceme hataujasaḥ
ततो यष्टिप्रहरणा दस्यवस्ते सहस्रशः ।
अभ्यधावन्त वृष्णीनां तं जनं लोप्त्रहारिणः
tato yaṣṭipraharaṇā dasyavaste sahasraśaḥ |
abhyadhāvanta vṛṣṇīnāṃ taṃ janaṃ loptrahāriṇaḥ
महता सिंहनादेन त्रासयन्तः पृथग्जनम् ।
अभिपेतुर्धनार्थं ते कालपर्यायचोदिताः
mahatā siṃhanādena trāsayantaḥ pṛthagjanam |
abhipeturdhanārthaṃ te kālaparyāyacoditāḥ
ततो निवृत्तः कौन्तेयः सहसा सपदानुगः ।
उवाच तान्महाबाहुरर्जुनः प्रहसन्निव
tato nivṛttaḥ kaunteyaḥ sahasā sapadānugaḥ |
uvāca tānmahābāhurarjunaḥ prahasanniva
निवर्तध्वमधर्मज्ञा यदि जीवितुमिच्छथ ।
इदानीं शरनिर्भिन्नाः शोचध्वं निहता मया
nivartadhvamadharmajñā yadi jīvitumicchatha |
idānīṃ śaranirbhinnāḥ śocadhvaṃ nihatā mayā
तथोक्तास्तेन वीरेणि कदर्तीकृत्य तद्वचः ।
अभिपेतुर्जनं मूढा वार्यमाणाः पुनःपुनः
tathoktāstena vīreṇi kadartīkṛtya tadvacaḥ |
abhipeturjanaṃ mūḍhā vāryamāṇāḥ punaḥpunaḥ
ततोऽर्जुनो धनुर्दिव्यं गाण्डीवमजरं महत् ।
कआरोपयितुमारेभे यत्नादिव कथञ्चन
tato'rjuno dhanurdivyaṃ gāṇḍīvamajaraṃ mahat |
kaāropayitumārebhe yatnādiva kathañcana
चकार सज्यं कृच्छ्रेणि सम्भ्रमे तुमुले सति ।
चिन्तयामास शस्त्राणि न च सस्मार तान्यपि
cakāra sajyaṃ kṛcchreṇi sambhrame tumule sati |
cintayāmāsa śastrāṇi na ca sasmāra tānyapi
वैकृतं तन्महद्दृष्ट्वा भुजवीर्य तथा युधि ।
दिव्यानां च महास्त्राणां विनाशाद्व्रीडितोऽभवत्
vaikṛtaṃ tanmahaddṛṣṭvā bhujavīrya tathā yudhi |
divyānāṃ ca mahāstrāṇāṃ vināśādvrīḍito'bhavat
वृष्णियोधाश्च ते सर्वे गजाश्वरथयोधिनः ।
न शेकुरावर्तयितुं ह्रियमाणं स्वकं धनम्
vṛṣṇiyodhāśca te sarve gajāśvarathayodhinaḥ |
na śekurāvartayituṃ hriyamāṇaṃ svakaṃ dhanam
कलत्रस्य बहुत्वाद्धि सम्पतन्सु ततस्ततः ।
प्रयत्नमकरोत्पार्थो जनस्य परिरक्षणे
kalatrasya bahutvāddhi sampatansu tatastataḥ |
prayatnamakarotpārtho janasya parirakṣaṇe
मिषतां सर्वयोधानां ततस्ताः प्रमदोत्तमाः ।
समन्ततोवकृष्यन्त कामाच्चान्याः प्रवव्रजुः
miṣatāṃ sarvayodhānāṃ tatastāḥ pramadottamāḥ |
samantatovakṛṣyanta kāmāccānyāḥ pravavrajuḥ
ततो गाण्डीवनिर्मुक्तैः शरैः पार्थो धनंजयः ।
जघान दस्यून्सोद्वेगो वृष्णिभृत्यैः सहस्रशः
tato gāṇḍīvanirmuktaiḥ śaraiḥ pārtho dhanaṃjayaḥ |
jaghāna dasyūnsodvego vṛṣṇibhṛtyaiḥ sahasraśaḥ
क्षणेन तस्य ते राजन्क्षयं जग्मुरजिह्मगाः ।
अक्षया हि पुरा भूत्वा क्षीणाः क्षतजभोजनाः
kṣaṇena tasya te rājankṣayaṃ jagmurajihmagāḥ |
akṣayā hi purā bhūtvā kṣīṇāḥ kṣatajabhojanāḥ
स शरक्षयमासाद्य दुःखशोकसमाहतः ।
धनुष्कोट्या तदा दस्यूनवधीत्पाकशासनिः
sa śarakṣayamāsādya duḥkhaśokasamāhataḥ |
dhanuṣkoṭyā tadā dasyūnavadhītpākaśāsaniḥ
[प्रेक्षतस्त्वेव पार्थस्य वृष्ण्यन्धकवरस्त्रियः ।
जग्मुरादाय ते म्लेच्छाः समन्ताज्जनमेजय ॥]
[prekṣatastveva pārthasya vṛṣṇyandhakavarastriyaḥ |
jagmurādāya te mlecchāḥ samantājjanamejaya ||]
धनंजयस्तु दैवं तन्मनसाऽचिन्तयत्प्रभुः ।
दुःखसोकसमाविष्टो निःश्वासपरमोऽभवत्
dhanaṃjayastu daivaṃ tanmanasā'cintayatprabhuḥ |
duḥkhasokasamāviṣṭo niḥśvāsaparamo'bhavat
अस्त्राणां च प्रणाशेन बाहुवीर्यस्य च क्षयात् ।
धनुषश्चाविधेयत्वाच्छराणां संक्षयेण च
astrāṇāṃ ca praṇāśena bāhuvīryasya ca kṣayāt |
dhanuṣaścāvidheyatvāccharāṇāṃ saṃkṣayeṇa ca
बभूव विमनाः पार्थो दैवमित्युनुचिन्तयन् ।
न्यवर्तत ततो राजन्नेदमस्तीति चिन्तयन्
babhūva vimanāḥ pārtho daivamityunucintayan |
nyavartata tato rājannedamastīti cintayan
ततः शेषं समादाय कलत्रस्य महामतिः ।
हृतभूयिष्ठरत्नस्य कुरुक्षेत्रमवातरत्
tataḥ śeṣaṃ samādāya kalatrasya mahāmatiḥ |
hṛtabhūyiṣṭharatnasya kurukṣetramavātarat
युधिष्ठिरस्यानुमते वंशकर्तॄन्कुमारकान् ।
न्यवेशयत कौरव्यस्तत्रतत्र धनंजयः
yudhiṣṭhirasyānumate vaṃśakartṝnkumārakān |
nyaveśayata kauravyastatratatra dhanaṃjayaḥ
हार्दिक्यतनयं पार्थो नगरे मृत्तिकावते ।
अश्वपतिं खाण्डवारण्ये राज्ये तत्र न्येवशयत् ।
भोजराजकलत्रं च हृतशेषं नरोत्तमः
hārdikyatanayaṃ pārtho nagare mṛttikāvate |
aśvapatiṃ khāṇḍavāraṇye rājye tatra nyevaśayat |
bhojarājakalatraṃ ca hṛtaśeṣaṃ narottamaḥ
तथा वृद्धांश्च बालांश्च स्त्रियश्चादाय पाण्डवः ।
वीरैर्विहीनान्सर्वांस्ताञ्शक्रप्रस्थे न्यवेशयत्
tathā vṛddhāṃśca bālāṃśca striyaścādāya pāṇḍavaḥ |
vīrairvihīnānsarvāṃstāñśakraprasthe nyaveśayat
यौयुधानिं सरस्वत्याः पुत्रं सात्यकिनः प्रियम् ।
न्यवेशयत धर्मात्मा वृद्धबालपुरस्कृतम्
yauyudhāniṃ sarasvatyāḥ putraṃ sātyakinaḥ priyam |
nyaveśayata dharmātmā vṛddhabālapuraskṛtam
इन्द्रप्रस्थे ददौ राज्यं व्रज्राय परवीरहा ।
वज्रेणाक्रूरदारास्तु वार्यमाणाः प्रवव्रजुः
indraprasthe dadau rājyaṃ vrajrāya paravīrahā |
vajreṇākrūradārāstu vāryamāṇāḥ pravavrajuḥ
रुक्मिणी त्वथ गान्धारी शैब्दा हैमवतीत्यपि ।
देवी जींबवती चैव विविशुर्जातवेदसम्
rukmiṇī tvatha gāndhārī śaibdā haimavatītyapi |
devī jīṃbavatī caiva viviśurjātavedasam
सत्यभामा तथैवान्या देव्यः कृष्णस्य सम्मताः ।
वनं प्रविविशू राजंस्तापस्ये कृतनिश्चयाः
satyabhāmā tathaivānyā devyaḥ kṛṣṇasya sammatāḥ |
vanaṃ praviviśū rājaṃstāpasye kṛtaniścayāḥ
द्वारकावासिनो ये पुरुषाः पार्थमभ्ययुः ।
यथार्हं संविभज्यैनान्वज्रे पर्यददज्जयः
dvārakāvāsino ye puruṣāḥ pārthamabhyayuḥ |
yathārhaṃ saṃvibhajyainānvajre paryadadajjayaḥ
स तत्कृत्वा प्राप्तकालं बाष्णेणापिहितोऽर्जुनः ।
कृष्णद्वैपायनं व्यासं ददर्शासीनमाश्रमे
sa tatkṛtvā prāptakālaṃ bāṣṇeṇāpihito'rjunaḥ |
kṛṣṇadvaipāyanaṃ vyāsaṃ dadarśāsīnamāśrame
पाठ का स्रोत: Wikisource · CC BY-SA 4.0 (Wikisource transcription of a public-domain text)