अध्याय 92: श्रुतायुध और सुदक्षिण का वध

सन्निरुद्धस्तु तैः पार्थो महाबलपराक्रमः ।
द्रुतं समनुयातश्च द्रोणेन रथिनां वरः

sanniruddhastu taiḥ pārtho mahābalaparākramaḥ |
drutaṃ samanuyātaśca droṇena rathināṃ varaḥ

किरन्निषुगणांस्तीक्ष्णान्स रश्मीनिव भास्करः ।
तापयामास तत्सैन्यं देहं व्याधिगणो यथा

kiranniṣugaṇāṃstīkṣṇānsa raśmīniva bhāskaraḥ |
tāpayāmāsa tatsainyaṃ dehaṃ vyādhigaṇo yathā

अश्वो विद्धो रथश्छिन्नः सारोहः पातितो गजः ।
छत्राणि चापविद्धानि रथाश्चक्रैर्विना कृताः

aśvo viddho rathaśchinnaḥ sārohaḥ pātito gajaḥ |
chatrāṇi cāpaviddhāni rathāścakrairvinā kṛtāḥ

विद्रुतानि च सैन्यानि शरार्तानि समन्ततः ।
इत्यासीत्तुमुलं युद्धं न प्राज्ञायत किञ्चन

vidrutāni ca sainyāni śarārtāni samantataḥ |
ityāsīttumulaṃ yuddhaṃ na prājñāyata kiñcana

तेषां संयच्छतां सङ्ख्ये परस्परमजिह्मगैः ।
अर्जुनो ध्वजिनीं राजन्नभीक्ष्णं समकम्पयत्

teṣāṃ saṃyacchatāṃ saṅkhye parasparamajihmagaiḥ |
arjuno dhvajinīṃ rājannabhīkṣṇaṃ samakampayat

सत्यां चिकीर्षमाणस्तु प्रतिज्ञां सत्यसङ्गरः ।
अभ्यद्रवद्रथश्रेष्ठं शोणाश्वं श्वेतवाहनः

satyāṃ cikīrṣamāṇastu pratijñāṃ satyasaṅgaraḥ |
abhyadravadrathaśreṣṭhaṃ śoṇāśvaṃ śvetavāhanaḥ

तं द्रोणः पञ्चविंशत्या मर्मभिद्भिरजिह्मगैः ।
अन्तेवासिनमाचार्यो महेष्वासं समार्पयत्

taṃ droṇaḥ pañcaviṃśatyā marmabhidbhirajihmagaiḥ |
antevāsinamācāryo maheṣvāsaṃ samārpayat

तं तूर्णमिव बीभत्सुः सर्वशस्त्रभृतां वरः ।
अभ्यधावदिषूनस्यन्निषुवेगविघातकान्

taṃ tūrṇamiva bībhatsuḥ sarvaśastrabhṛtāṃ varaḥ |
abhyadhāvadiṣūnasyanniṣuvegavighātakān

तस्याशु क्षिपतो भल्लान्भल्लैः सन्नतपर्वभिः ।
प्रत्यविध्यदमेयात्मा ब्रह्मास्त्रं समुदीरयन्

tasyāśu kṣipato bhallānbhallaiḥ sannataparvabhiḥ |
pratyavidhyadameyātmā brahmāstraṃ samudīrayan

तदद्भुतमपश्याम द्रोणस्याचार्यकं युधि ।
यतमानो युवा नैनं प्रत्यविध्यद्यदर्जुनः

tadadbhutamapaśyāma droṇasyācāryakaṃ yudhi |
yatamāno yuvā nainaṃ pratyavidhyadyadarjunaḥ

क्षरन्निव महामेघो वारिधाराः सहस्रशः ।
द्रोणमेघः पार्थशैलं ववर्ष शरवृष्टिभिः

kṣaranniva mahāmegho vāridhārāḥ sahasraśaḥ |
droṇameghaḥ pārthaśailaṃ vavarṣa śaravṛṣṭibhiḥ

अर्जुनः शरवर्षं तच्छरवर्षेण वीर्यवान् ।
अवारयदसम्भ्रान्तो न त्वाचार्यमपीडयत्

arjunaḥ śaravarṣaṃ taccharavarṣeṇa vīryavān |
avārayadasambhrānto na tvācāryamapīḍayat

द्रोणस्तु पञ्चविंशत्या श्वेतवाहनमार्दयत् ।
वासुदेवं च सप्तत्या बाह्वोरुरसि चाशुगैः

droṇastu pañcaviṃśatyā śvetavāhanamārdayat |
vāsudevaṃ ca saptatyā bāhvorurasi cāśugaiḥ

पार्थस्तु प्रहसन्धीमानाचार्यं स शरौघिणम् ।
विसृजन्तं शितान्बाणानवारयत तं युधि

pārthastu prahasandhīmānācāryaṃ sa śaraughiṇam |
visṛjantaṃ śitānbāṇānavārayata taṃ yudhi

अथ तौ वध्यमानौ तु द्रोणेन रथसत्तमौ ।
अवर्जयेतां दुर्धर्षं युगान्ताग्निमिवोत्थितम्

atha tau vadhyamānau tu droṇena rathasattamau |
avarjayetāṃ durdharṣaṃ yugāntāgnimivotthitam

वर्जयन्निशितान्बाणान्द्रोणचापविनिः सृतान् ।
किरीटमाली कौन्तेयो भोजानीकमथाविशत्

varjayanniśitānbāṇāndroṇacāpaviniḥ sṛtān |
kirīṭamālī kaunteyo bhojānīkamathāviśat

सोऽन्तरा कृतवर्माणं काम्भोजं च सुदक्षिणम् ।
अभ्ययाद्वर्जयन्द्रोणं मैनाकमिव पर्वतम्

so'ntarā kṛtavarmāṇaṃ kāmbhojaṃ ca sudakṣiṇam |
abhyayādvarjayandroṇaṃ mainākamiva parvatam

ततो भोजो नरव्याघ्रो दुर्धर्षं कुरुसत्तमम् ।
अविध्यत्तूर्णमव्यग्रो दशभिः कङ्कपत्रिभिः

tato bhojo naravyāghro durdharṣaṃ kurusattamam |
avidhyattūrṇamavyagro daśabhiḥ kaṅkapatribhiḥ

तमर्जुनः शतेनाजौ राजन्विव्याध पत्रिणाम् ।
पुनश्चान्यैस्त्रिभिर्बाणैर्मोहयन्निव सात्वतम्

tamarjunaḥ śatenājau rājanvivyādha patriṇām |
punaścānyaistribhirbāṇairmohayanniva sātvatam

भोजस्तु प्रहसन्पार्थं वासुदेवं च माधवम् ।
एकैकं पञ्चविंशत्या सायकानां समार्पयत्

bhojastu prahasanpārthaṃ vāsudevaṃ ca mādhavam |
ekaikaṃ pañcaviṃśatyā sāyakānāṃ samārpayat

तस्यार्जुनो धनुश्छित्त्वा वियाधैनं त्रिसप्तभिः ।
शरैरग्निशिखाकारैः क्रुद्धाशीविषसन्निभैः

tasyārjuno dhanuśchittvā viyādhainaṃ trisaptabhiḥ |
śarairagniśikhākāraiḥ kruddhāśīviṣasannibhaiḥ

अथान्यद्धनुरादाय कृतवर्मा महारथः ।
पञ्चभिः सायकैस्तूर्णं विव्याधोरसि भारत

athānyaddhanurādāya kṛtavarmā mahārathaḥ |
pañcabhiḥ sāyakaistūrṇaṃ vivyādhorasi bhārata

पुनश्च निशितैर्बाणैः पार्थं विव्याध पञ्चभिः ।
तं पार्थो नवभिर्बाणैराजघान स्तनान्तरे

punaśca niśitairbāṇaiḥ pārthaṃ vivyādha pañcabhiḥ |
taṃ pārtho navabhirbāṇairājaghāna stanāntare

दृष्ट्वा विषक्तं कौन्तेयं कृतवर्मरथं प्रति ।
चिन्तयामास वार्ष्णेयो न नः कालात्ययो भवेत्

dṛṣṭvā viṣaktaṃ kaunteyaṃ kṛtavarmarathaṃ prati |
cintayāmāsa vārṣṇeyo na naḥ kālātyayo bhavet

ततः कृष्णोऽब्रवीत्पार्थं कृतवर्मणि मा दयाम् ।
कुरु सम्बन्धकं हित्वा प्रमथ्यैनं विशातय

tataḥ kṛṣṇo'bravītpārthaṃ kṛtavarmaṇi mā dayām |
kuru sambandhakaṃ hitvā pramathyainaṃ viśātaya

ततः स कृतवर्माणं महोयित्वाऽर्जुनः शरैः ।
अभ्यगाज्जवनैरश्वैः काम्भोजानामनीकिनीम्

tataḥ sa kṛtavarmāṇaṃ mahoyitvā'rjunaḥ śaraiḥ |
abhyagājjavanairaśvaiḥ kāmbhojānāmanīkinīm

अमर्षितस्तु हार्दिक्यः प्रविष्टे श्वेतवाहने ।
विधुन्वन्सशरं चापं पाञ्चाल्याभ्यां समागतः

amarṣitastu hārdikyaḥ praviṣṭe śvetavāhane |
vidhunvansaśaraṃ cāpaṃ pāñcālyābhyāṃ samāgataḥ

चक्ररक्षौ तु पाञ्चाल्यावर्जुनस्य पदानुगौ ।
पर्यवारयदायान्तौ कृतवर्मा रथेषुभिः

cakrarakṣau tu pāñcālyāvarjunasya padānugau |
paryavārayadāyāntau kṛtavarmā ratheṣubhiḥ

तावविध्यत्ततो भोजः कृतवर्मा शितैः शरैः ।
त्रिभिरेव युधामन्युं चतुर्भिश्चोत्तमौजसम्

tāvavidhyattato bhojaḥ kṛtavarmā śitaiḥ śaraiḥ |
tribhireva yudhāmanyuṃ caturbhiścottamaujasam

तावप्येनं विविधतुर्दशभिर्दशभिः शरैः ।
त्रिभिरेव युधामन्युरुत्तगौजास्त्रिभिस्तथा ।
सञ्चिच्छिदतुरप्यस्य ध्वजं कार्मुकमेव च

tāvapyenaṃ vividhaturdaśabhirdaśabhiḥ śaraiḥ |
tribhireva yudhāmanyuruttagaujāstribhistathā |
sañcicchidaturapyasya dhvajaṃ kārmukameva ca

अथान्यद्धनुरादाय हार्दिक्यः क्रोधमूर्च्छितः ।
कृत्वा विधनुषौ वीरौ शरवर्षैरवाकिरत्

athānyaddhanurādāya hārdikyaḥ krodhamūrcchitaḥ |
kṛtvā vidhanuṣau vīrau śaravarṣairavākirat

तावन्ये धनुषी सज्ये कृत्वा भोजं विजघ्नतुः ।
तेनान्तरेषु बीभत्सुर्विवेशामित्रवाहिनीम्

tāvanye dhanuṣī sajye kṛtvā bhojaṃ vijaghnatuḥ |
tenāntareṣu bībhatsurviveśāmitravāhinīm

न लेभाते तु तौ द्वारं वारितौ कृतवर्मणा ।
धार्तराष्ट्रेष्वनीकेषु यतमानौ नरर्षभौ

na lebhāte tu tau dvāraṃ vāritau kṛtavarmaṇā |
dhārtarāṣṭreṣvanīkeṣu yatamānau nararṣabhau

अनीकान्यर्दयन्युद्धे त्वरितः श्वेतवाहनः ।
नावधीत्कृतवर्माणं प्राप्तमप्यरिसूदनः

anīkānyardayanyuddhe tvaritaḥ śvetavāhanaḥ |
nāvadhītkṛtavarmāṇaṃ prāptamapyarisūdanaḥ

तं दृष्ट्वा तु तथाऽऽयान्तंशूरो राजा श्रुतायुधः ।
अभ्यद्रवत्सुसङ्क्रुद्धो विधुन्वानो महद्धनुः

taṃ dṛṣṭvā tu tathā''yāntaṃśūro rājā śrutāyudhaḥ |
abhyadravatsusaṅkruddho vidhunvāno mahaddhanuḥ

स पार्थं त्रिभिरानर्च्छत्सप्तत्या च जनार्दनम् ।
क्षुरप्रेण सुतीक्ष्णेन पार्थकेतुमताडयत्

sa pārthaṃ tribhirānarcchatsaptatyā ca janārdanam |
kṣurapreṇa sutīkṣṇena pārthaketumatāḍayat

ततोऽर्जुनो नवत्या तु शराणां नतपर्वणाम् ।
आजघान भृशं क्रुद्धस्तोत्रैरिव महाद्विपम्

tato'rjuno navatyā tu śarāṇāṃ nataparvaṇām |
ājaghāna bhṛśaṃ kruddhastotrairiva mahādvipam

स तन्न ममृषे राजन्पाण्डवेयस्य विक्रमम् ।
अथैनं सप्तसप्तत्या नाराचानां समार्पयत्

sa tanna mamṛṣe rājanpāṇḍaveyasya vikramam |
athainaṃ saptasaptatyā nārācānāṃ samārpayat

तस्यार्जुनो धनुश्छित्त्वा शरावापं निकृत्य च ।
आजघानोरसि क्रुद्धः सप्तभिर्नतपर्वभिः

tasyārjuno dhanuśchittvā śarāvāpaṃ nikṛtya ca |
ājaghānorasi kruddhaḥ saptabhirnataparvabhiḥ

अथान्यद्धनुरादाय स राजा क्रोधमूर्च्छितः ।
वासविं नवभिर्बाणैर्बाह्वोरुरसि चार्पयत्

athānyaddhanurādāya sa rājā krodhamūrcchitaḥ |
vāsaviṃ navabhirbāṇairbāhvorurasi cārpayat

ततोऽर्जुनः स्मयन्नेव श्रुतायुधमरिन्दमः ।
शरैरनेकसाहस्रैः पीडयामास भारत

tato'rjunaḥ smayanneva śrutāyudhamarindamaḥ |
śarairanekasāhasraiḥ pīḍayāmāsa bhārata

अश्वांश्चास्यावधीत्तूर्णं सारथिं च महारथः ।
विव्याध चैनं सप्तत्या नाराचानां महाबलः

aśvāṃścāsyāvadhīttūrṇaṃ sārathiṃ ca mahārathaḥ |
vivyādha cainaṃ saptatyā nārācānāṃ mahābalaḥ

हताश्वं रथमुत्सृज्य स तु राजा श्रुतायुधः ।
अभ्यद्रुवद्रुणे पार्थं गदामुद्यम्य वीर्यवान्

hatāśvaṃ rathamutsṛjya sa tu rājā śrutāyudhaḥ |
abhyadruvadruṇe pārthaṃ gadāmudyamya vīryavān

वरुणस्यत्मजो वीरः स तु राजा श्रुतायुधः ।
पर्णाशाजननी यस्य शीततोया महानदी

varuṇasyatmajo vīraḥ sa tu rājā śrutāyudhaḥ |
parṇāśājananī yasya śītatoyā mahānadī

तस्य माताऽब्रवीद्राजन्वरुणं पुत्रकारणात् ।
अवध्योऽयं भवेल्लोके शत्रूणां तनयो मम

tasya mātā'bravīdrājanvaruṇaṃ putrakāraṇāt |
avadhyo'yaṃ bhavelloke śatrūṇāṃ tanayo mama

वरुणस्त्वब्रवीत्प्रीतो ददाम्यस्मै वरं हितम् ।
दिव्यमस्त्रं सुतस्तेऽयं येनावध्यो भविष्यति

varuṇastvabravītprīto dadāmyasmai varaṃ hitam |
divyamastraṃ sutaste'yaṃ yenāvadhyo bhaviṣyati

नास्ति चाप्यमरत्वं वै मनुष्यस्य कथञ्चन ।
सर्वेणावश्यमर्तव्यं जातेन सरितां वरे

nāsti cāpyamaratvaṃ vai manuṣyasya kathañcana |
sarveṇāvaśyamartavyaṃ jātena saritāṃ vare

दुर्धर्षस्त्वेष शत्रूणां रणेषु भविता सदा ।
अस्त्रस्यास्य प्रभावाद्वै व्येतु ते मानसो ज्वरः

durdharṣastveṣa śatrūṇāṃ raṇeṣu bhavitā sadā |
astrasyāsya prabhāvādvai vyetu te mānaso jvaraḥ

इत्युक्त्वा वरुणः प्रादाद्गदां मन्त्रपुरस्कृताम् ।
यामासाद्य दुराधर्षः सर्वलोके श्रुतायुधः

ityuktvā varuṇaḥ prādādgadāṃ mantrapuraskṛtām |
yāmāsādya durādharṣaḥ sarvaloke śrutāyudhaḥ

उवाच चैनं भगवान्पुनरेव जलेश्वरः ।
अयुध्यति न मोक्तव्या सा त्वय्येव पतेदिति

uvāca cainaṃ bhagavānpunareva jaleśvaraḥ |
ayudhyati na moktavyā sā tvayyeva patediti

हन्यादेषा प्रतीपं हि प्रयोक्तारमपि प्रभो ।
न चाकरोत्स तद्वाक्यं प्राप्ते काले श्रुतायुधः

hanyādeṣā pratīpaṃ hi prayoktāramapi prabho |
na cākarotsa tadvākyaṃ prāpte kāle śrutāyudhaḥ

स तया वीरघातिन्या जनार्दनमताडयत् ।
प्रतिजग्राह तां कृष्णः पीनेनांसेन वीर्यवान् ।
नाकम्पयत शौरिं सा विन्ध्यं गिरिमिवानिलः

sa tayā vīraghātinyā janārdanamatāḍayat |
pratijagrāha tāṃ kṛṣṇaḥ pīnenāṃsena vīryavān |
nākampayata śauriṃ sā vindhyaṃ girimivānilaḥ

ततोऽर्जुनः क्षुरप्राभ्यां भुजौ परिघसन्निभौ ।
चिच्छेद पाण्‍डवः शीघ्रं जलेश्वरसुतस्य वै

tato'rjunaḥ kṣuraprābhyāṃ bhujau parighasannibhau |
ciccheda pāṇ‍ḍavaḥ śīghraṃ jaleśvarasutasya vai

स ज्वलन्ती महोल्केव समासाद्य जनार्दनम् ।
प्रत्यागता महावेगा कृत्येव दुरधिष्ठिता

sa jvalantī maholkeva samāsādya janārdanam |
pratyāgatā mahāvegā kṛtyeva duradhiṣṭhitā

जघान चास्थितं वीरं श्रुतायुधममर्षणम् ।
स पपात हतो भूमौ विशिरा विभुजो बली ।
सम्भग्न इव वातेन बहुशाखो वनस्पतिः

jaghāna cāsthitaṃ vīraṃ śrutāyudhamamarṣaṇam |
sa papāta hato bhūmau viśirā vibhujo balī |
sambhagna iva vātena bahuśākho vanaspatiḥ

सा विस्फुरन्ती ज्वलिता वज्रवेगसमा गदा ।
हत्वा श्रुतायुधं वीरं धरणीमन्वपद्यत

sā visphurantī jvalitā vajravegasamā gadā |
hatvā śrutāyudhaṃ vīraṃ dharaṇīmanvapadyata

गदां निवर्तितां दृष्ट्वा निहतं च श्रुतायुधम् ।
हाहाकारो महांस्तत्र सैन्यानां समजायत ।
स्वेनास्त्रेण हतं दृष्ट्वा श्रुतायुधमरिन्दमम्

gadāṃ nivartitāṃ dṛṣṭvā nihataṃ ca śrutāyudham |
hāhākāro mahāṃstatra sainyānāṃ samajāyata |
svenāstreṇa hataṃ dṛṣṭvā śrutāyudhamarindamam

अयुध्यमानाय ततः केशवाय नराधिप ।
क्षिप्ता श्रुतायुधेनाथ तस्मात्तमवधीद्गदा

ayudhyamānāya tataḥ keśavāya narādhipa |
kṣiptā śrutāyudhenātha tasmāttamavadhīdgadā

यथोक्तं वरुणेनाजौ तथा स निधनं गतः ।
व्यसुश्चाप्यपतद्भूमौ प्रेक्षतां सर्वधन्विनाम्

yathoktaṃ varuṇenājau tathā sa nidhanaṃ gataḥ |
vyasuścāpyapatadbhūmau prekṣatāṃ sarvadhanvinām

पतमानस्तु स बभौ पर्णाशायाः प्रियः सुतः ।
सम्भग्न इव वातेन बहुशाखो वनस्पतिः

patamānastu sa babhau parṇāśāyāḥ priyaḥ sutaḥ |
sambhagna iva vātena bahuśākho vanaspatiḥ

ततः सर्वाणि सैन्यानि सेनामुख्याश्च सर्वशः ।
प्राद्रवन्त हतं दृष्ट्वा श्रुतायुधमरिन्दमम्

tataḥ sarvāṇi sainyāni senāmukhyāśca sarvaśaḥ |
prādravanta hataṃ dṛṣṭvā śrutāyudhamarindamam

ततः काम्भोजराजस्य पुत्रः शूरः सुदक्षिणः ।
अभ्ययाज्जवनैरश्वैः फल्गुनं शत्रुसूदनम्

tataḥ kāmbhojarājasya putraḥ śūraḥ sudakṣiṇaḥ |
abhyayājjavanairaśvaiḥ phalgunaṃ śatrusūdanam

तस्य पार्थः शरान्सप्त प्रेषयामास भारत ।
ते तं शूरं विनिर्भिद्य प्राविशन्धरणीतलम्

tasya pārthaḥ śarānsapta preṣayāmāsa bhārata |
te taṃ śūraṃ vinirbhidya prāviśandharaṇītalam

सोऽतिविद्धः शरैस्तीक्ष्णैर्गाण्डीवप्रेषितैर्मृधे ।
अर्जुनं प्रतिविव्याध दशभिः कङ्कपत्रिभिः

so'tividdhaḥ śaraistīkṣṇairgāṇḍīvapreṣitairmṛdhe |
arjunaṃ prativivyādha daśabhiḥ kaṅkapatribhiḥ

वासुदेवं त्रिभिर्विद्ध्वा पुनः पार्थं च पञ्चभिः ।
तस्य पार्थो धनुश्छित्त्वा केतुं चिच्छेद मारिष

vāsudevaṃ tribhirviddhvā punaḥ pārthaṃ ca pañcabhiḥ |
tasya pārtho dhanuśchittvā ketuṃ ciccheda māriṣa

भल्लाभ्यां भृशतीक्ष्णाभ्यां तं च विव्याध पाण्डवः ।
स तु पार्थं त्रिभिर्विद्ध्वा सिंहनादमथानदत्

bhallābhyāṃ bhṛśatīkṣṇābhyāṃ taṃ ca vivyādha pāṇḍavaḥ |
sa tu pārthaṃ tribhirviddhvā siṃhanādamathānadat

सर्वपारशवीं चैव शक्तिं शूरः सुदक्षिणः ।
सघण्टां प्राहिणोद्धोरां क्रुद्धो गाण्डीवधन्वने

sarvapāraśavīṃ caiva śaktiṃ śūraḥ sudakṣiṇaḥ |
saghaṇṭāṃ prāhiṇoddhorāṃ kruddho gāṇḍīvadhanvane

सा ज्वलन्ती महोल्केव तमासाद्य महारथम् ।
सविस्फुलिङ्गा निर्भिद्य निपपात महीतले

sā jvalantī maholkeva tamāsādya mahāratham |
savisphuliṅgā nirbhidya nipapāta mahītale

शक्या त्वभिहतो गाढं मूर्च्छयाऽभिपरिप्लुतः ।
समाश्वास्य महातेजाः सृक्विणी परिलेलिहन्

śakyā tvabhihato gāḍhaṃ mūrcchayā'bhipariplutaḥ |
samāśvāsya mahātejāḥ sṛkviṇī parilelihan

तं चतुर्दशभिः पार्थो नाराचैः कङ्कपत्रिभिः ।
साश्वध्वजधनुःसूतं विव्याधाचिन्त्यविक्रमः

taṃ caturdaśabhiḥ pārtho nārācaiḥ kaṅkapatribhiḥ |
sāśvadhvajadhanuḥsūtaṃ vivyādhācintyavikramaḥ

रथं चान्यैः सुबहुभिश्चक्रे विशकलं शरैः ।
सुदक्षिणं तं काम्भोजं मोघसङ्कल्पविक्रमम् ।
बिभेद हृदि बाणेन पृथुधारेण पाण्डवः

rathaṃ cānyaiḥ subahubhiścakre viśakalaṃ śaraiḥ |
sudakṣiṇaṃ taṃ kāmbhojaṃ moghasaṅkalpavikramam |
bibheda hṛdi bāṇena pṛthudhāreṇa pāṇḍavaḥ

स भिन्नवर्मा स्रस्ताङ्गः प्रभ्रष्टमुकुटाङ्गदः ।
पपाताभिमुखः शूरो यन्त्रमुक्त इव ध्वजः

sa bhinnavarmā srastāṅgaḥ prabhraṣṭamukuṭāṅgadaḥ |
papātābhimukhaḥ śūro yantramukta iva dhvajaḥ

गिरेः शिखरजः श्रीमान्सुशाखः सुप्रतिष्ठितः ।
निर्भग्न इव वातेन कर्णिकारो हिमात्यये ।
विशीर्णः पतितो राजा प्रसार्य विपुलौ भुजौ

gireḥ śikharajaḥ śrīmānsuśākhaḥ supratiṣṭhitaḥ |
nirbhagna iva vātena karṇikāro himātyaye |
viśīrṇaḥ patito rājā prasārya vipulau bhujau

शेते स्म निहतो भूमौ काम्भोजास्तरणोचितः ।
महार्हाभरणोपेतः सानुमानिव पर्वतः

śete sma nihato bhūmau kāmbhojāstaraṇocitaḥ |
mahārhābharaṇopetaḥ sānumāniva parvataḥ

सुदर्शनीयस्ताम्राक्षः कर्णिना स सुदक्षिणः ।
पुत्रः काम्भोजराजस्य पार्थेन विनिपातितः

sudarśanīyastāmrākṣaḥ karṇinā sa sudakṣiṇaḥ |
putraḥ kāmbhojarājasya pārthena vinipātitaḥ

धारयन्नग्निसङ्काशां शिरसा काञ्चनीं स्रजम् ।
अशोभत महाबाहुर्व्यसुर्भूमौ निपातितः

dhārayannagnisaṅkāśāṃ śirasā kāñcanīṃ srajam |
aśobhata mahābāhurvyasurbhūmau nipātitaḥ

ततः सर्वाणि सैन्यानि व्यद्रवन्त सुतस्य ते ।
हतं श्रुतायुधं दृष्ट्वा काम्भोजं च सुदक्षिणम्

tataḥ sarvāṇi sainyāni vyadravanta sutasya te |
hataṃ śrutāyudhaṃ dṛṣṭvā kāmbhojaṃ ca sudakṣiṇam