अध्याय 75: कृष्ण छह रक्षकों से सावधान करते हैं

प्रतिज्ञाते तु पार्थेन सिन्धुराजवधे तदा ।
वासुदेवो महाबाहुर्धनञ्जयमभाषत

pratijñāte tu pārthena sindhurājavadhe tadā |
vāsudevo mahābāhurdhanañjayamabhāṣata

भ्रातॄणां मतमज्ञाय त्वया वाचा प्रतिश्रुतम् ।
सैन्धवं चास्मि हन्तेति तत्साहसमिदं कृतम्

bhrātṝṇāṃ matamajñāya tvayā vācā pratiśrutam |
saindhavaṃ cāsmi hanteti tatsāhasamidaṃ kṛtam

असम्मन्त्र्य मया सार्धमतिभारोऽयमुद्यतः ।
कथं तु सर्वलोकस्य नावहास्या भवेमहि

asammantrya mayā sārdhamatibhāro'yamudyataḥ |
kathaṃ tu sarvalokasya nāvahāsyā bhavemahi

धार्तराष्ट्रस्य शिबिरे ये तु प्रणिहिताश्चराः ।
त इमे शीघ्रमागम्य प्रवृत्तिं वेदयन्ति नः

dhārtarāṣṭrasya śibire ye tu praṇihitāścarāḥ |
ta ime śīghramāgamya pravṛttiṃ vedayanti naḥ

त्वया वै सम्प्रतिज्ञाते सिन्धुराजवधे प्रभो ।
सिंहनादः सवादित्रः सुमहानिह तैः श्रुतः

tvayā vai sampratijñāte sindhurājavadhe prabho |
siṃhanādaḥ savāditraḥ sumahāniha taiḥ śrutaḥ

तेन शब्देन वित्रस्ता धार्तराष्ट्राः ससैन्धवाः ।
नाकस्मात्सिंहनादोऽयमिति मत्वा व्यवस्थिताः

tena śabdena vitrastā dhārtarāṣṭrāḥ sasaindhavāḥ |
nākasmātsiṃhanādo'yamiti matvā vyavasthitāḥ

सुमहाञ्शब्दसम्पातः कौरवाणां महाभुज ।
आसीन्नागाश्वपत्तीनां रथघोषश्च भैरवः

sumahāñśabdasampātaḥ kauravāṇāṃ mahābhuja |
āsīnnāgāśvapattīnāṃ rathaghoṣaśca bhairavaḥ

अभिमन्योर्वधं श्रुत्वा ध्रुवमार्तो धनञ्जयः ।
रात्रौ निर्यास्यति क्रोधातिति मत्त्वा व्यवस्थिताः

abhimanyorvadhaṃ śrutvā dhruvamārto dhanañjayaḥ |
rātrau niryāsyati krodhātiti mattvā vyavasthitāḥ

तैश्चारेभ्य इयं कृत्स्ना श्रुता सत्यवतस्तव ।
प्रतिज्ञा सिन्धुराजस्य वधे राजीवलोचन

taiścārebhya iyaṃ kṛtsnā śrutā satyavatastava |
pratijñā sindhurājasya vadhe rājīvalocana

ततो विमनसः सर्वे त्रस्ताः क्षुद्रमृगा इव ।
आसन्सुयोधनामात्याः स च राजा जयद्रथः

tato vimanasaḥ sarve trastāḥ kṣudramṛgā iva |
āsansuyodhanāmātyāḥ sa ca rājā jayadrathaḥ

अथोत्थाय सहामात्यैर्दीनः स्वशिविरात्किल ।
अयात्सौवीरसिन्धूनामीश्वरो राजसंसदम्

athotthāya sahāmātyairdīnaḥ svaśivirātkila |
ayātsauvīrasindhūnāmīśvaro rājasaṃsadam

स मन्त्रकाले संमन्त्र्य सर्वां नैश्रेयसीं क्रियाम् ।
सुयोधनमिदं वाक्यमब्रवीद्राजसंसदि

sa mantrakāle saṃmantrya sarvāṃ naiśreyasīṃ kriyām |
suyodhanamidaṃ vākyamabravīdrājasaṃsadi

मामसौ पुत्रहन्तेति श्वोऽभियाता धनञ्जयः ।
प्रतिज्ञातो हि सेनाया मध्ये तेन वधो मम

māmasau putrahanteti śvo'bhiyātā dhanañjayaḥ |
pratijñāto hi senāyā madhye tena vadho mama

तां न देवा न गन्धर्वा नासुरोरगराक्षसाः ।
उत्सहन्तेऽन्यथा कर्तुं प्रतिज्ञां सव्यसाचिनः

tāṃ na devā na gandharvā nāsuroragarākṣasāḥ |
utsahante'nyathā kartuṃ pratijñāṃ savyasācinaḥ

ते मां रक्षत सङ्ग्रामे मा वो मूर्ध्नि धनञ्जयः ।
पदं कृत्वाऽऽप्नुयाल्लक्ष्यं युक्तं प्रतिविधीयताम्

te māṃ rakṣata saṅgrāme mā vo mūrdhni dhanañjayaḥ |
padaṃ kṛtvā''pnuyāllakṣyaṃ yuktaṃ pratividhīyatām

अथ रक्षा न मे सम्यक्क्रियते कुरुनन्दन ।
अनुजानीहि मां राजन्गमिष्यामि गृहान्प्रति

atha rakṣā na me samyakkriyate kurunandana |
anujānīhi māṃ rājangamiṣyāmi gṛhānprati

एवमुक्तस्त्ववाक्शीर्षो विमनाः ससुयोधनः ।
श्रुत्वा तं समयं तस्य ध्यानमेवान्वपद्यत

evamuktastvavākśīrṣo vimanāḥ sasuyodhanaḥ |
śrutvā taṃ samayaṃ tasya dhyānamevānvapadyata

तमार्तमभिसम्प्रेक्ष्य राजा किल स सैन्धवः ।
मृदु चात्महितं चैव सापेक्षमिदमुक्तवान्

tamārtamabhisamprekṣya rājā kila sa saindhavaḥ |
mṛdu cātmahitaṃ caiva sāpekṣamidamuktavān

नेह पश्यामि भवतां तथावीर्यं धनुर्धरम् ।
योऽर्जुनस्यास्त्रमस्त्रेण प्रतिहन्यान्महाहवे

neha paśyāmi bhavatāṃ tathāvīryaṃ dhanurdharam |
yo'rjunasyāstramastreṇa pratihanyānmahāhave

वासुदेवसहायस्य गाण्डीवं धुन्वतो धनुः ।
कोऽर्जुनस्याग्रतस्तिष्ठेत्साक्षादपि शतक्रतुः

vāsudevasahāyasya gāṇḍīvaṃ dhunvato dhanuḥ |
ko'rjunasyāgratastiṣṭhetsākṣādapi śatakratuḥ

महेश्वरोऽपि पार्थेन श्रूयते योधिनः पुरा ।
पदातिना महावीर्यो गिरौ हिमवति प्रभुः

maheśvaro'pi pārthena śrūyate yodhinaḥ purā |
padātinā mahāvīryo girau himavati prabhuḥ

दानवानां सहस्राणि हिरण्यपुरवासिनाम् ।
जघानैकरथेनैव देवराजप्रचोदितः

dānavānāṃ sahasrāṇi hiraṇyapuravāsinām |
jaghānaikarathenaiva devarājapracoditaḥ

समायुक्तो हि कौन्तेयो बासुदेवेन धीमता ।
सामरानपि लोकांस्त्रीन्हन्यादिति मतिर्मम

samāyukto hi kaunteyo bāsudevena dhīmatā |
sāmarānapi lokāṃstrīnhanyāditi matirmama

सोऽहमिच्छाम्यनुज्ञातुं रक्षितुं वा महात्मना ।
द्रोणेन सहपुत्रेण वीरेण यदि मन्यसे

so'hamicchāmyanujñātuṃ rakṣituṃ vā mahātmanā |
droṇena sahaputreṇa vīreṇa yadi manyase

स राज्ञा स्वयमाचार्यो भृशमत्रार्थितोऽर्जुन ।
संविधानं च विहितं रथाश्च किल सज्जिताः

sa rājñā svayamācāryo bhṛśamatrārthito'rjuna |
saṃvidhānaṃ ca vihitaṃ rathāśca kila sajjitāḥ

कर्णो भूरिश्रवा द्रौणिर्वृषसेनश्च दुर्जयः ।
कृपश्च मद्रराजश्च षडेतेऽस्य पुरोगमाः

karṇo bhūriśravā drauṇirvṛṣasenaśca durjayaḥ |
kṛpaśca madrarājaśca ṣaḍete'sya purogamāḥ

शकटः पद्मकश्चार्धो व्यूहो द्रोणेन निर्मितः ।
पद्मकर्णिकमध्यस्थः सूची पार्श्वे जयद्रथः

śakaṭaḥ padmakaścārdho vyūho droṇena nirmitaḥ |
padmakarṇikamadhyasthaḥ sūcī pārśve jayadrathaḥ

स्थास्यते रक्षिते वीरैः सिन्धुराट् स सुदुर्मदः ।
धनुष्यस्त्रे च वीर्ये च प्राणे चैव तथौरसे

sthāsyate rakṣite vīraiḥ sindhurāṭ sa sudurmadaḥ |
dhanuṣyastre ca vīrye ca prāṇe caiva tathaurase

अविषह्यतमा ह्येते निश्चिताः पार्थ षड्रथाः ।
एतानजित्वा सगणान्नैव प्राप्यो जयद्रथः

aviṣahyatamā hyete niścitāḥ pārtha ṣaḍrathāḥ |
etānajitvā sagaṇānnaiva prāpyo jayadrathaḥ

तेषामेकैकशो वीर्यं षण्णां त्वमनुचिन्तय ।
सहिता हि नरव्याघ्र न शक्या जेतुमञ्जसा

teṣāmekaikaśo vīryaṃ ṣaṇṇāṃ tvamanucintaya |
sahitā hi naravyāghra na śakyā jetumañjasā

भूयस्तु मन्त्रयिष्यामि नीतिमात्महिताय वै ।
मन्त्रज्ञैः सचिवैः सार्धं सुहृद्भिः कार्यसिद्धये

bhūyastu mantrayiṣyāmi nītimātmahitāya vai |
mantrajñaiḥ sacivaiḥ sārdhaṃ suhṛdbhiḥ kāryasiddhaye